Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Zorg rond de geboorteCijfers & ContextAanbod

Cijfers & Context

3.221 verloskundigen werkzaam in Nederland

Regionaal & Internationaal

Hoogste verloskundigendichtheid in Gelderse Vallei

Kosten

Uitgaven geboortezorg 1,8 miljard euro

Zorgprestaties

Vroege zwangerschapsbegeleiding gestegen

Aanbod preconceptieconsult

Ongeveer 250 verloskundigenpraktijken bieden een preconceptieconsult aan

Preconceptiezorg is het geheel aan maatregelen en/of programma’s dat als doel heeft om risico’s voor de gezondheid van (aanstaande) ouders en hun toekomstige kind te identificeren en om vervolgens geïnformeerde keuzes mogelijk te maken en risico’s te minimaliseren door middel van counseling, preventie en beleid (CPZ/ACK-ZIN, 2016). Verloskundigen, huisartsen en gynaecologen kunnen preconceptieconsulten (ook wel kinderwensconsulten genoemd) aanbieden (KNOV, 2016; de Jong-Potjer et al., 2011; NVOG, 2008). In oktober 2016 bieden ongeveer 250 verloskundigenpraktijken (bijna de helft van alle praktijken) een preconceptieconsult aan. Het gaat om de praktijken waarvan bij de KNOV bekend is dat die zo’n consult aanbieden. In 2012 waren dit er nog 143 (KNOV, 2016). 

Een preconceptieconsult bestaat in grote lijnen uit (CPZ/ACK-ZIN, 2016):

  • verkenning van de zorgvraag
  • een uitgebreide (familie)anamnese van de vrouw en haar partner
  • gezondheidsvoorlichting
  • voorlichting over prenatale zorg
  • voorlichting over prenatale screening en -diagnostiek
  • (indien gewenst) gezondheid bevorderende interventies, zoals foliumzuurgebruik, vaccinaties tegen infectieziekten, doorverwijzen voor stoppen met roken, alcohol of drugs, overgewicht, wijziging van het medicatiegebruik en wijziging werkomstandigheden. 

Binnenkort verschijnt de preconceptie Indicatielijst (PIL). De PIL beschrijft op hoofdlijnen de inhoud van preconceptiezorg en samenwerkingsafspraken ten aanzien van de organisatie van het preconceptieconsult.

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. CPZ/ACK-ZIN. Zorgstandaard Integrale Geboortezorg Versie 1.1. Utrecht/Diemen: Expertgroep Zorgstandaard Integrale Geboortezorg, College Perinatale Zorg / Adviescommissie Kwaliteit Zorginstituut Nederland ; 2016. Bron
  2. KNOV. Aanbieders kinderwensspreekuur. Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV); 2016. Bron
  3. de Jong-Potjer LC, Beentjes M, Bogchelman M, Jaspar AHJ, van Asselt KM. NHG-Standaard Preconceptiezorg . Huisarts Wet. 2011;54(6):310-2. Bron
  4. NVOG. Nota preconceptiezorg. Versie 1.0. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG); 2008. Bron

Aantal werkzame verloskundigen

In 2016 waren er 3.221 verloskundigen en 555 verloskundigenpraktijken

Op 1 januari 2016 waren er in Nederland 3.221 werkzame verloskundigen. Hiervan zijn 2.315 verloskundigen werkzaam in de eerste lijn en zijn 906 verloskundigen klinisch werkzaam. In 2016 telde Nederland 555 verloskundigenpraktijken in de eerste lijn. Het grootste deel van alle verloskundigen (46%) werkte in 2016 in een eigen praktijk (alleen of in maatschap) (Kenens et al., 2017). 

Onbekend aantal verloskundig actieve huisartsen

Het is niet precies bekend hoeveel verloskundig actieve huisartsen er zijn. Volgens een analyse van gegevens van het College voor Huisartsen met Bijzondere Bekwaamheden (CHBB) en de NIVEL-huisartsenregistratie waren er eind 2011 waarschijnlijk minimaal 168 en maximaal 458 verloskundig actieve huisartsen. In 1977 waren er zo'n 2.700 huisartsen verloskundig actief. Daarna is het aantal gedaald tot 1.120 in 1998 en 465 in 2002 (Van der Velden et al., 2012). Zowel het aantal huisartsen dat ingeschreven staat in het CHBB-register Verloskunde als het aantal praktijken dat in de NIVEL-huisartsenregistratie heeft aangegeven dat zij bevallingen begeleiden, is sinds 2011 gedaald. Steeds minder huisartsen houden zich dus bezig met de begeleiding van zwangere vrouwen. 

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Kenens RJ, Batenburg RS, Kasteleijn A. Cijfers uit de registratie van verloskundigen peiling 2016. Utrecht: Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL); 2017. Bron
  2. Van der Velden L, Hingstman L, Wiegers T, Kenens RJ. Huisartsenzorg in cijfers: Verloskundig actieve huisarts bestaat nog steeds. Huisarts Wet. 2012;55(3):131. Bron

Trend in aantal werkzame verloskundigen

Werkzame verloskundigen 1993-2016

Aantal verloskundigen
19931196
19941230
19951276
19961349
19971363
19981419
19991519
20001584
20011651
20021748
20031871
20042013
20052108
20062245
20072307
20082361
20092505
20102590
20112687
20122772
20132903
20143006
20153150
20163221

Aantal verloskundigen neemt toe

Het aantal verloskundigen is toegenomen van 1.196 in 1993 tot 3.221 in 2016. In de periode 2006‐2016 kwam de toename van 976 verloskundigen vooral door de sterke groei van het aantal klinisch werkzame verloskundigen en het aantal waarnemers. Het aantal klinisch werkzame verloskundigen nam met 398 toe en het aantal waarnemers met 376 (Kenens et al., 2017). 

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Kenens RJ, Batenburg RS, Kasteleijn A. Cijfers uit de registratie van verloskundigen peiling 2016. Utrecht: Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL); 2017. Bron

Aantal geboortecentra

Nederland telt 23 geboortecentra

In september 2013 telde Nederland 23 geboortecentra. Daarbij is de volgende definitie van geboortecentrum gehanteerd (van den Akker-van Marle et al., 2016): "Een geboortecentrum is een ‘midwifery-managed’ bevallocatie anders dan thuis, waar laagrisicozwangeren kunnen bevallen onder verantwoordelijkheid van een eerstelijns verloskundig professional. Het geboortecentrum heeft een huiselijke sfeer en inrichting, met daarbij faciliteiten die het fysiologisch verloop van de baring kunnen ondersteunen. Wanneer er reden is voor overdracht neemt de tweede lijn (gynaecoloog of kinderarts) de verantwoordelijkheid van de zorg over van de eerste lijn (verloskundige of huisarts)." Geboortecentra kunnen (ver) buiten het terrein van het ziekenhuis liggen of in een ziekenhuis zonder afdeling Verloskunde (vrijstaand). Ze kunnen ook op het terrein van of binnen de muren van het ziekenhuis liggen, los van de klinische afdeling (aanpalend). Ook kunnen ze in het ziekenhuis liggen op dezelfde afdeling als de klinische verloskamers (intern)  (van den Akker-van Marle et al., 2016). 

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. van den Akker-van Marle ME, Akkermans H, Boesveld IC, Bruijnzeels MA, Franx A, de Graaf JP, et al. Geboortecentrum Onderzoek. Evaluatie van zorg in geboortecentra in Nederland. Resultaten van het Geboortecentrum Onderzoek (ZonMw projectnummer 20900012). TNO; 2016. Bron

Aantal Neonatale Intensive Care Units

Tien ziekenhuizen hebben neonatale intensive care unit

In Nederland hebben momenteel 10 ziekenhuizen een neonatale intensive care unit (NICU) (Perined, 2015). Het betreft de acht academische ziekenhuizen plus het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven en de Isalaklinieken in Zwolle. 

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Perined. Perinatale Zorg in Nederland 2014. Utrecht: Perined; 2015. Bron

Aantal lactatiekundigen

Ruim 400 erkende lactatiekundigen in Nederland

Nederland telt momenteel ruim 400 erkende lactatiekundigen IBCLC. IBCLC staat voor International Board Certified Lactation Consultant. Lactatiekundigen IBCLC hebben met goed gevolg het internationaal erkende examen (IBLCE) afgelegd en mogen de titel ‘lactatiekundige IBCLC’ voeren. Alleen IBCLC-gecertificeerd lactatiekundigen of lactatiekundigen in opleiding kunnen (aspirant) lid worden van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen (NVL), de beroepsvereniging van lactatiekundigen. Voor sommige verzekeraars is lidmaatschap van de NVL een voorwaarde om tot vergoeding van lactatiekundige zorg te kunnen overgaan (NVL, 2016).

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. NVL. Website Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen.; 2016. Bron

Verantwoording

Definities
  • Zorg rond de geboorte

    Het onderwerp zorg rond de geboorte volgt de definitie van integrale geboortezorg uit de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg (CPZ/ACK-ZIN, 2016). Met ‘integrale geboortezorg’ wordt het gehele traject van zorg bedoeld vanaf de preconceptiefase tot en met de eerste zes weken na de geboorte, inclusief de samenwerking met en/of de overdracht naar kraamzorg, jeugdgezondheidszorg, huisarts en/of op indicatie de overdracht of verwijzing naar andere zorgverleners, zoals de kinderarts. Het doel van integrale geboortezorg is het verbeteren van de zorg door een integrale, multidisciplinaire aanpak (CPZ/ACK-ZIN, 2016). 

    In het onderwerp zorg rond de geboorte komen de volgende fases van geboortezorg aanbod: 

    • preconceptiezorg
    • prenatale zorg
    • zorg tijdens de bevalling en geboorte
    • zorg na de bevalling en geboorte
    • acute zorg.

    Onder zorg rond de geboorte valt ook de hulp door een kraamverzorgster bij de bevalling (naast de verloskundige hulp door de verloskundige en/of gynaecoloog) en aan de moeder en het pasgeboren kind gedurende de kraamtijd.

    Meer informatie

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. CPZ/ACK-ZIN. Zorgstandaard Integrale Geboortezorg Versie 1.1. Utrecht/Diemen: Expertgroep Zorgstandaard Integrale Geboortezorg, College Perinatale Zorg / Adviescommissie Kwaliteit Zorginstituut Nederland ; 2016. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over zorg rond de geboorte

    Bron

    Indicator op VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Registratie verloskundigen

    Aantal werkzame verloskundigen

    Aantal verloskundigenpraktijken

     

    Registratie verloskundigen

    Perinatale registratie (Perined)

    Geboorte naar lijn en plaats

    Geboorte naar wijze van bevalling

    Perinatale sterfte

    Vroeggeboorte

    Laag geboortegewicht

    Aantal NICU-opnamen

    Levend- en doodgeboren kinderen vanaf 22 weken zwangerschap

    Perinatale Registratie (Perined)
    Perined, 2018

    Euro-Peristat

    Perinatale sterfte (som neonatale en foetale sterfte)

    Neonatale sterfte (levendgeboren kinderen na 24 weken zwangerschap)

    Foetale sterfte (levend- en doodgeboren kinderen na 28 weken zwangerschap)

    Keizersneden (alle levend- en doodgeboren kinderen)

    Vroeggeboorte (levendgeboren kinderen na 22 weken zwangerschap)

    Laag geboortegewicht (levendgeboren kinderen na 22 weken zwangerschap)

    Borstvoeding tijdens eerste 28 uur

    Borstvoeding bij 3 en 6 maanden

    Zie kolom indicator

    Euro-Peristat, 2018

    Monitor screeningsprogramma downsyndroom / Structureel Echoscopisch Onderzoek

    Deelname (%) screening op down-, edwards- en patausyndroom

    Deelname (%) 20-weken echo

    Percentage en aantal verhoogde kansuitslagen bij combinatietest voor down-, edwards- en patausyndroom

    Aantal en percentage positieve uitslag (vermoeden op afwijking) bij 20-weken echo

    Zwangere vrouwen

    Monitor screeningsprogramma downsyndroom/SEO

    Procesmonitor Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE)

    Deelname (%) PSIE

    Resultaten (aantal getest, aantal opgespoord en

    percentage opgespoord)

    Zwangere vrouwen

    Proces Monitor PSIE

    Monitor neonatale hielprikscreening

    Deelname (%) neonatale hielprikscreening

    Percentage van de pasgeborenen met een zeldzame ernstige aandoening waarop gescreend wordt, opgespoord via de neonatale hielprikscreening

    Pasgeborenen

    Monitor en evaluatie van de neonatale hielprikscreening bij kinderen

    Monitoring neonatale gehoorscreening

    Deelname (%) neonatale gehoorscreening

    Percentage van gescreende pasgeborenen vanuit JGZ doorverwezen voor diagnostiek

     

    Pasgeborenen

    Monitoring neonatale gehoorscreening

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor zwangerschap, bevalling en kraambed

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten database

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Perined. Perinatale Zorg in Nederland 2016. Utrecht: Perined; 2018. Bron
    2. Euro-Peristat. European Perinatal Health Report. Core indicators of the health and care of pregnant women and babies in Europe in 2015. .; 2018. Bron
  • Registratie verloskundigen

    De Registratie verloskundigen van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (Nivel) bevat persoons- en praktijkgegevens van alle werkzame verloskundigen in Nederland, die klinisch, zelfstandig, in loondienst of als waarneemster werkzaam zijn. De cijfers over aantallen, kenmerken en spreiding van de beroepsgroep zijn beschikbaar via de brochure op de website en ook via een databank op de website.

  • Perinatale registratie

    Gegevens over geboorten naar lijn, plaats en wijze van bevalling en over perinatale sterfte, vroeggeboorte en laag geboortegewicht komen uit de Perinatale Registratie van Perined. Ook gegevens over het aantal neonatale intensive care units (NICU's) en het aantal kinderen dat op de NICU wordt opgenomen zijn afkomstig uit de Perinatale Registratie.  

    Meer informatie

  • Zwangerschapsscreeningen

    De cijfers over deelname aan de screening op downsyndroom en de 20-weken echo komen uit de monitor screeningsprogramma downsyndroom / Structureel Echoscopisch Onderzoek. IQ healthcare voert deze monitor uit in opdracht van het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM. Cijfers over deelname aan de Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE) komen uit de Procesmonitor Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE) van TNO.  

    Meer informatie

     

  • Neonatale screeningen

    Cijfers over deelname aan de neonatale gehoorscreening komen uit de monitoring van de neonatale gehoorscreening door de jeugdgezondheidszorg. Doel van de gehoorscreening is het vroegtijdig opsporen van kinderen met een gehoorverlies van minimaal 40 dB aan één of beide oren. De gehoorscreening die uitgevoerd wordt binnen de Neonatale Intensive Care Units valt buiten het programma. Cijfers over deelname aan de neonatale hielprikscreening komen uit de monitor neonatale hielprikscreening. TNO voert beide monitors uit in opdracht van het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM.

    Meer informatie

  • Kosten van Ziekten: zwangerschap, bevalling en kraambed en perinatale aandoeningen

    De kosten van zwangerschap, bevalling en kraambed en de kosten van perinatale aandoeningen zijn afkomstig van de Kosten van Ziektenstudie. De gebruikte ICD-9-codes zijn:

    Kosten van zwangerschap, bevalling en kraambed
    Diagnosegroep Definitie volgens ICD-9
    Zwangerschap  630-648, V22-V23
    Bevalling  650-669, V20, V27, V30-V39
    Kraambed  670-676, V24
    Anticonceptie  V25