Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Vroeggeboorte en laag geboortegewichtCijfers & ContextSterfte

Cijfers & Context

7,1% van de baby's te vroeg geboren

Regionaal & Internationaal

Grote variatie aantal vroeggeboorten in EU-landen

Kosten

Uitgaven aan zorg 160 miljoen euro in 2017

Preventie & Zorg

Gezondheid vóór zwangerschap belangrijk

Sterfte naar zwangerschapsduur

Sterfte naar zwangerschapsduur 2018

ZwangerschapsduurPerinatale sterfte (per 1.000)Perinatale sterfte (aantal)
22-23.6973,0468
24-25.6481,8132
26-31.6155,3233
32-36.619,2178
37-41.61,8262
≥ 42.02,35
Totaal ≥ 227,91288

Bron: Perined., 2019 afkomstig van Perined

  • Absolute aantallen alleen zichtbaar in de tabel lay-out
  • Zwangerschapsduur wordt genoteerd door middel van het aantal weken en dagen, gescheiden door een punt. Een zwangerschapsduur van 30.6 betekent bijvoorbeeld een zwangerschapsduur van 30 weken en 6 dagen. 
  • Perinatale sterfte (28d): Aantal doodgeborenen na een zwangerschapsduur van 22 weken of meer (foetale sterfte) en sterfte in de eerste 28 dagen (laat neonatale sterfte); per 1.000 levend- en doodgeborenen.

Hogere sterfte bij kortere zwangerschapsduur

Hoe korter de zwangerschapsduur, hoe hoger de perinatale sterfte. Met iedere week dat de zwangerschap langer duurt, stijgt de kans op overleven. 

Drie kwart perinatale sterfte bij te vroeg geboren kinderen

Hoewel in 2018 maar 7,0% van alle kinderen geboren werd voor de 37ste zwangerschapsweek, maken zij 79% (1.011 van de 1.278 overleden kinderen) uit van alle kinderen die vóór of tijdens de eerste maand na de geboorte zijn overleden. Slechts 0,5% van alle kinderen komt extreem vroeg ter wereld, voor de 26ste week. Samen vormen zij bijna de helft (47%) van alle perinataal overleden kinderen. Van alle perinataal overleden kinderen werden er 468 (36%) geboren tussen de 22 en 24 weken, 132 (10%) kinderen bij  een zwangerschapsduur van 24 tot 26 weken en 233 (18%) bij 26 tot 32 weken zwangerschap. Van alle kinderen werd 5,7% geboren bij een zwangerschapsduur van 32 tot 37 weken, van hen overleden er 178, of wel 14% van alle perinataal overleden kinderen (Perined., 2019).

Belangrijkste doodsoorzaak hangt af van zwangerschapsduur

Bij de vroeg geboren kinderen tussen 31 en 36 weken zijn aangeboren afwijkingen en infecties de belangrijkste doodsoorzaken. Onder een zwangerschapsduur van 30 weken zijn extreme vroeggeboorte en daaraan gerelateerde ziekten zoals necrotiserende enterocolitis (NEC) en sepsis de voornaamste oorzaken (Verhagen, 2009).

Meer informatie

Datum publicatie

07-01-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Perined. Perinatale zorg in Nederland anno 2018: landelijke perinatale cijfers en duiding. Utrecht: Perined; 2019. Bron
  2. Verhagen AAE. End-of-life decisions in Dutch neonatal intensive care units. Zutphen: Rijksuniversiteit Groningen; 2009. Bron

Sterfte naar geboortegewicht

Sterfte naar geboortegewicht in 2018

Perinatale sterfte (per 1.000)Perinatale sterfte (aantal)
<p336158
p3-p41658
p5-p91195
p10-p495334
p50-p893213
p90-p94327
p95-p97316
>p97941

Bron: Perined., 2019 afkomstig van Perined; gegevens bewerkt door het RIVM

  • Absolute aantallen alleen zichtbaar in de tabel lay-out.
  • Perinatale sterfte (28d): Aantal doodgeborenen na een zwangerschapsduur van 22 weken of meer (foetale sterfte) en sterfte in de eerste 28 dagen (laat neonatale sterfte); per 1.000 levend- en doodgeborenen.

Hogere sterfte bij lager geboortegewicht 

De perinatale sterfte is het hoogste bij kinderen met een geboortegewicht onder het tiende percentiel (P10) op de Hoftiezer geboortegewichtcurve, dit zijn de kinderen waarbij het geboortegewicht lager is dan men zou verwachten op basis van geslacht en zwangerschapsduur. De perinatale sterfte lijkt het laagst te zijn bij een Hoftiezer-gewichtspercentiel van p50-p97. Een groot deel van de sterfte treedt echter op in de groep waarvoor geen Hoftiezergewichtspercentiel kon worden berekend (346 van 1.288 perinataal overleden kinderen), als gevolg van het ontbreken van de zwangerschapsduur of het gewicht van het kind (Perined., 2019).

Laag geboortegewicht verantwoordelijk voor 85% van perinatale sterfte

Een laag geboortegewicht voor de duur van de zwangerschap (onder het 10e percentiel op de geboortegewichtcurve) is samen met aangeboren afwijkingen, vroeggeboorte en een slechte start bij de geboorte (Apgar-score bij geboorte van <7 na 5 minuten) verantwoordelijk voor 85% van de perinatale sterfte in Nederland (Bonsel et al., 2010).

Meer informatie

Datum publicatie

07-01-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Perined. Perinatale zorg in Nederland anno 2018: landelijke perinatale cijfers en duiding. Utrecht: Perined; 2019. Bron
  2. Bonsel GJ, Birnie E, Denktaş S, Poeran JJ, Steegers EAP. Lijnen in perinatale sterfte. Signalementstudie Zwangerschap en Geboorte 2010. Rotterdam: Erasmus MC ; 2010. Bron

Trend in overlevingskans vroeggeboorte

Sterfte naar zwangerschapsduur onder levendgeborenen in 1983 en 2018

Zwangerschaps-duur in weken

Aantal levend-geborenen a (1983)

Percentage sterfte ≤ 28 dagen (1983)

Aantal levend-geborenen (2018)

Percentage sterfte ≤ 28 dagen (2018)

22

3

100

69

90

23

5

100

80

93

24

19

100

96

42

25

48

81

120

28

22-26

75

88

365

58

26-32

935

23

1484

7

totaal (22-32)

1010

28

1849

18

 

Bronnen: WBC-LNR, 1998; Perined., 2019; gegevens bewerkt door het RIVM

a De tabel toont de getelde aantallen; het geschatte totale aantal levendgeborenen tussen 22 en 32 weken is met 1.068 iets hoger dan het getelde aantal (WBC-LNR, 1998).

Overlevingskans voor vroeggeborenen is toegenomen

De overlevingskans voor kinderen geboren vóór de 32ste zwangerschapsweek is in Nederland in de laatste decennia toegenomen. In 1983 was 72% van hen na vier weken nog in leven, in 2018 was dit percentage gestegen naar 82%. De sterfte onder vroeggeborenen, geboren voor de 26ste zwangerschapsweek, daalde van 88% naar 58%. Onder kinderen geboren tussen 26 en 32 weken zwangerschap daalde de sterfte van 23 naar 7% (WBC-LNR, 1998; Perined., 2019). Verwijzing van de zwangere vrouw (< 32 weken zwanger) vóór de geboorte van het kind naar een ziekenhuis met een NICU-afdeling, de toediening van antenatale corticosteroïden, verbeteringen in beademingstechnieken en betere bewakingsmogelijkheden en verbeteringen in de zorg hebben tot deze grotere overlevingskansen geleid (Kollée et al., 1992; Kollée et al., 1998; NVOG, 2007).

Meer informatie

Datum publicatie

20-12-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. WBC-LNR. Wetenschappelijke Begeleidingscommissie van de Landelijke Neonatale Registratie. Toename van het aantal vroeggeboorten in Nederland: vergelijking van 1983 tot 1993. Ned Tijdschr Geneeskd . 1998;142:127-131. Bron
  2. Perined. Perinatale zorg in Nederland anno 2018: landelijke perinatale cijfers en duiding. Utrecht: Perined; 2019. Bron
  3. Kollée LA, Brand R, Schreuder AM, Ens-Dokkum MH, Veen S, Verloove-Vanhorick SP. Five-year outcome of preterm and very low birth weight infants: a comparison between maternal and neonatal transport. Obstet Gynecol. 1992;80(4):635-8. Pubmed
  4. Kollée LA, den Ouden AL, Drewes JG, Brouwers HA, Verwey RA, Verloove-Vanhorick SP. Increase in perinatal referral to regional centers of premature birth in The Netherlands: comparison 1983 and 1993. Ned Tijdschr Geneeskd. 1998;142(3):131-4. Pubmed
  5. NVOG. Nota Verwijzing naar een perinatologisch centrum. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG); 2007. Bron

Verantwoording

Definities
  • Vroeggeboorte

    In VZinfo definiëren we een vroeggeboorte of prematuriteit als een geboorte (inclusief doodgeboorte) tussen de 22ste en 37ste complete zwangerschapsweek (259 dagen zwangerschapsduur). Van extreme vroeggeboorte is sprake bij een geboorte vóór de 26ste zwangerschapsweek (NVK/NVOG, 2010).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. NVK/NVOG. Richtlijn Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG); 2010. Bron
  • Laag geboortegewicht

    In internationale vergelijkingen wordt de grens van 2500 gram beschouwd als maat voor een te laag geboortegewicht en 1500 gram voor een veel te laag geboortegewicht. Vroeggeboorte gaat vaak samen met een laag geboortegewicht, maar ook op tijd (vanaf 37 weken) geboren kinderen kunnen een laag geboortegewicht hebben. Een geboortegewicht van minder dan 2500 gram valt vanaf ongeveer 37 weken onder het tiende percentiel (P10) op de geboortegewichtcurven (Hoftiezer et al., 2018; Perined, 2017).

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hoftiezer L, Hof MHP, Dijs-Elsinga J, Hogeveen M, Hukkelhoven CWPM, van Lingen RA. From population reference to national standard: new and improved birthweight charts. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2018;220(4):383.e1-383.e17. Bron | DOI
    2. Perined. Perined (Hoftiezer) geboortegewichtcurven. Perined; 2017. Bron
  • Laag geboortegewicht voor zwangerschapsduur

    Een laag gewicht voor de zwangerschapsduur is gedefinieerd als een geboortegewicht onder het 10de percentiel op de geboortegewichtcurven (Hoftiezer-gewichtspercentielen). Deze curven geven weer wat het optimale geboortegewicht is van kinderen geboren bij de betreffende zwangerschapsduur. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt naar geslacht (Hoftiezer et al., 2018; Perined, 2017). De curven zijn gebaseerd op de verdeling van kinderen zonder (verhoogd risico op) morbiditeit bij henzelf of hun moeder. Alle pasgeborenen met risicofactoren voor afwijkende foetale groei zijn uitgesloten. Hierbij gaat het om kinderen van moeders met hypertensie, diabetes of overige gezondheidsproblemen, moeders met middelengebruik, zwangerschappen gecompliceerd door placenta-afwijkingen of intra-uteriene infecties, meerlingzwangerschappen en pasgeborenen met congenitale afwijkingen. Ook kinderen geboren na een inleiding of met behulp van een primaire keizersneden zijn uitgesloten. Een laag gewicht voor de zwangerschapsduur wordt in het Engels 'small for gestational age' (SGA) genoemd.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hoftiezer L, Hof MHP, Dijs-Elsinga J, Hogeveen M, Hukkelhoven CWPM, van Lingen RA. From population reference to national standard: new and improved birthweight charts. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2018;220(4):383.e1-383.e17. Bron | DOI
    2. Perined. Perined (Hoftiezer) geboortegewichtcurven. Perined; 2017. Bron
  • Groeivertraging

    Van foetale groeivertraging is sprake als een kind zijn eigen optimale geboortegewicht, zijn individuele groeipotentieel, niet heeft kunnen bereiken. Bij dit groeipotentieel speelt ook de aanleg van het kind een rol (Beentjes et al., 2013). Een laag gewicht voor zwangerschapsduur (small for gestational age (SGA)) en foetale groeivertraging (Intra-Uteriene Groei Retardatie (IUGR)) worden vaak als synoniem gebruikt, maar niet elk kind dat groeivertraagd is, is ook SGA en niet elk SGA-kind is groeivertraagd. Van een laag gewicht voor zwangerschapsduur is sprake als een kindje in verhouding tot de zwangerschapsduur te klein is. Dit is gedefinieerd als een geboortegewicht onder het 10de percentiel op de geboortegewichtcurven (Hoftiezer-gewichtspercentielen). Deze curven geven weer wat het optimale geboortegewicht is van kinderen geboren bij de betreffende zwangerschapsduur (Hoftiezer et al., 2018; Perined, 2017).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Beentjes M, de Roon-Immerzeel A, Zeeman K. KNOV-standaard Opsporing van foetale groeivertraging. Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV); 2013. Bron
    2. Hoftiezer L, Hof MHP, Dijs-Elsinga J, Hogeveen M, Hukkelhoven CWPM, van Lingen RA. From population reference to national standard: new and improved birthweight charts. American Journal of Obstetrics and Gynecology. 2018;220(4):383.e1-383.e17. Bron | DOI
    3. Perined. Perined (Hoftiezer) geboortegewichtcurven. Perined; 2017. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over vroeggeboorte en een laag geboortegewicht

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Perinatale registratie

    Vroeggeboorte, geboortegewicht, laag geboortegewicht voor duur van de zwangerschap, foetale sterfte naar zwangerschapsduur of geboortegewicht, neonatale sterfte naar zwangerschapsduur of geboortegewicht, NICU opnamen naar zwangerschapsduur of geboortegewicht

     

    Combinatie van vroeggeboorte en/of laag geboortegewicht voor de duur van de zwangerschap (= Big 2)

    Levend- en doodgeboren kinderen vanaf 22 weken zwangerschap

     

     

     

    Levendgeboren kinderen vanaf 22 weken zwangerschap

    Euro-Peristat

    Vroeggeboorte, geboortegewicht onder de 2500 gram

    Levendgeboren kinderen vanaf 22 weken zwangerschap

    Landelijke Medische Registratie

    Ziekenhuisopname bij vroeggeboorte en laag geboortegewicht

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Perined. Perinatale Zorg in Nederland 2017. Utrecht: Perined; 2019. Bron
    2. Euro-Peristat. European Perinatal Health Report. Core indicators of the health and care of pregnant women and babies in Europe in 2015. .; 2018. Bron