Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Verstandelijke beperkingCijfers & ContextHuidige situatie

Cijfers & Context

440.000 mensen met een verstandelijke beperking

Regionaal & Internationaal

Simpelveld en Ermelo hoogste percentage

Kosten

Uitgaven aan zorg 8,3 miljard euro in 2017

Preventie & Zorg

111.000 mensen met verstandelijke beperking in Wlz

Prevalentie van verstandelijke beperking

Ongeveer 440.000 Nederlanders hebben een verstandelijke beperking (IQ<70)

De prevalentie van verstandelijke beperking is afhankelijk van de definitie. Hierbij is de ernst van de beperking belangrijk. Het SCP schat dat er in Nederland in 2018 ongeveer 440.000 mensen met een verstandelijke beperking zijn (IQ tot 70). Van hen heeft een zesde (ca. 70.000 mensen) een ernstige verstandelijke beperking (IQ tot 50). Ongeveer 370.000 mensen hebben een licht verstandelijke beperking (IQ tussen 50 en 70) (Woittiez et al., 2019).

Grove schatting: ruim 700.000 mensen met IQ tussen 70 en 85 en sociale redzaamheidsproblemen

Ongeveer 2,3 miljoen mensen in Nederland hebben een IQ tussen 70 en 85. Een deel van hen heeft zodanige sociale redzaamheidsproblemen dat ook zij toegang hebben tot de zorg voor mensen met verstandelijke beperkingen. Het SCP schat hun aantal in de Nederlandse bevolking op 730.000 in 2018. Deze schattingen zijn wel met de nodige onzekerheid omgeven (Woittiez et al., 2019).

Verschil met eerdere schattingen

Enige jaren geleden is door het SCP ook een schatting gemaakt van het aantal mensen met een IQ tussen 50-70 en het aantal mensen met een IQ tussen 70-85 en sociale redzaamheidsproblemen (Woittiez et al., 2014). De huidige schatting is een verbetering ten opzichte van de vorige omdat zij nu uitgegaan zijn van informatie over de sociale redzaamheid van mensen met een IQ van 70-85 die uit enquêtes afkomstig is. Voorheen moesten ze uitgaan van de sociale redzaamheid van de jongeren met een IQ 50-70 (Woittiez et al., 2019). 
De schatting van de prevalentie voor mensen met een IQ 50-70 is in de huidige schatting hoger dan de vorige keer. Dit komt doordat de vorige schatting alleen was gebaseerd op de vragers naar VG-zorg, waardoor niet-vragers van zorg en ondersteuning nu ook meetellen. De schatting van het aantal mensen met een IQ lager dan 50 is onveranderd gebleven (Woittiez et al., 2019).

Meer informatie

Datum publicatie

16-12-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Woittiez I.B., Eggink E., Ras M. Het aantal mensen met een licht verstandelijke beperking. Notitie ten behoeve van het IBO-LVB. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP); 2019. Bron
  2. Woittiez I, Putman L, Eggink E, Ras M. Zorg beter begrepen. Verklaringen voor de groeiende vraag naar zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP); 2014. Bron

Prevalentie van verstandelijke beperking in Wet langdurige zorg

Ruim 111.000 mensen met een verstandelijke beperking ontvangen hulp vanuit de Wet langdurige zorg 

Mensen met een verstandelijke beperking kunnen gebruik maken van voorzieningen uit de Wet langdurige zorg (Wlz). In 2018 hebben volgens het CBS 111.010 mensen met een verstandelijke beperking gebruik gemaakt van zorg en ondersteuning vanuit deze volksverzekering. Dit is echter een onderschatting van het aantal mensen met een verstandelijke beperking in Nederland omdat mensen die gebruik maken van de Wlz meestal in een instelling wonen. Een groot deel van de zorg en ondersteuning van mensen met een licht verstandelijke beperking (met wel of geen sociale redzaamheidsproblemen) loopt via de gemeente, huisarts en informele zorg (Cuypers et al., 2020). Hier ontbreken helaas cijfers van. 

Experts en redactie

Datum publicatie

16-12-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Cuypers M, Schalk B, Leusink G. Epidemiologie van verstandelijke beperking. Bijblijven. 2020;36(1). Bron | DOI

Verantwoording

Definities
  • Verstandelijke beperking

    Mensen met een verstandelijke beperking hebben een stoornis in intellectuele functies

    Iemand met een verstandelijke beperking heeft een aangeboren of een later in de ontwikkeling optredende stoornis in de intellectuele functies. Dit gaat gepaard met beperkingen in de sociale (zelf)redzaamheid. De diagnose is meestal gebaseerd op de DSM (-IV of 5) en de ICD-10. De diagnostische criteria van de ICD-10 en DSM-5 komen overeen met die van de American Association on Intellectual and Developmental Disabilities (AAIDD). De nieuwste editie(Schalock et al., 2010) hanteert drie criteria voor diagnose (Schalock et al., 2010):

    • Een significante stoornis in de intellectuele functies (IQ ligt twee of meer standaarddeviaties beneden het populatiegemiddelde).
    • Gelijktijdig optredend met een significante beperking in het adaptieve gedrag (conceptuele, sociale en praktische vaardigheden; twee of meer standaarddeviaties beneden het populatiegemiddelde).
    • Het optreden van deze beperkingen vóór het 18e levensjaar.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Schalock RL, Borthwick-Duffy SA, Bradley VJ, Buntinx WHE, Coulter DL, Craig EM. Intellectual Disability: Definition, Classification, and Systems of Supports (Eleventh edition). Washington DC: American Association on Intellectual and Developmental Disabilities (AAIDD); 2010. Bron
  • IQ van 70/75 is bovengrens van intellectueel functioneren

    Een verstandelijke beperking wordt vastgesteld op basis van het intellectueel functioneren (IQ) en de ondersteuningsbehoefte. De bovengrens voor een verstandelijke beperking is een IQ van 70-75. Bij zeer jonge kinderen, op oudere leeftijd is een klinisch oordeel op basis van professionele criteria en uitgangspunten van belang (Schalock et al., 2010). Traditioneel is het niveau van intellectueel functioneren als volgt onderverdeeld:

    • Zwakbegaafd: IQ 70/75-85/90.
    • Licht verstandelijke beperking: IQ 50/55-70.
    • Matige verstandelijke beperking: IQ 35/40-50/55.
    • Ernstige verstandelijke beperking: IQ 20/25-35/40.
    • Diepe verstandelijke beperking: IQ lager dan 20/25.

    In de DSM-5 zijn de IQ-criteria vervangen door typologische beschrijvingen van het intellectuele functioneren.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Schalock RL, Borthwick-Duffy SA, Bradley VJ, Buntinx WHE, Coulter DL, Craig EM. Intellectual Disability: Definition, Classification, and Systems of Supports (Eleventh edition). Washington DC: American Association on Intellectual and Developmental Disabilities (AAIDD); 2010. Bron
  • Beperkingen in adaptief gedrag vastgesteld via ondersteuningsbehoefte

    Beperkingen in het adaptieve gedrag worden in de praktijk vastgesteld op basis van de ondersteuningsbehoefte van een persoon. Dat betreft de ondersteuning die nodig is om te functioneren op een manier die past bij de leeftijd en cultuur van de persoon in verschillende levensdomeinen (wonen, leren, werken, sociale relaties en dergelijke) (Schalock et al., 2010; de Bruijn et al., 2014).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Schalock RL, Borthwick-Duffy SA, Bradley VJ, Buntinx WHE, Coulter DL, Craig EM. Intellectual Disability: Definition, Classification, and Systems of Supports (Eleventh edition). Washington DC: American Association on Intellectual and Developmental Disabilities (AAIDD); 2010. Bron
    2. de Bruijn J, Buntinx WHE, Twint B. Verstandelijke beperking: definitie en context. SWP Publishing Company, Amsterdam; 2014. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over verstandelijke beperking

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    CBS Doodsoorzakenstatistiek Sterfte aan verstandelijke beperking Nederlandse bevolking CBS Doodsoorzakenstatistiek
    Monitor screeningsprogramma down-, edwards- en patausyndroom/SEO Trend in deelname combinatietest of NIPT, uitslagen combinatietest met verhoogde kans en afwijkende uitslapen NIPT Nederlandse vrouwen Monitor screeningsprogramma down-, edwards- en patausyndroom/SEO
    Kinderen in Tel Kinderen met een handicap per gemeente Nederlandse kinderen van 0 t/m 17 jaar Kinderen in Tel
    Kosten van Ziekten Zorguitgaven voor mensen met een verstandelijke beperking Nederlandse bevolking Kosten van Ziekten
  • Prevalentieschatting verstandelijke beperking door SCP

    Het SCP heeft een zo precies mogelijke schatting van het aantal mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB’ers) gemaakt. Het gaat om mensen met een relatief laag IQ en veelal een beperkte sociale redzaamheid. Er zijn geen registraties van het IQ en/of de sociale redzaamheid van de bevolking. Daarom is het aantal mensen met een LVB (IQ 50-85) niet precies vast te stellen en moet hun aantal worden geschat. De schatting is met grote onzekerheid omgeven omdat de informatie over het aantal mensen in deze groepen nu eenmaal schaars en onvolledig is (Woittiez et al., 2019).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Woittiez I.B., Eggink E., Ras M. Het aantal mensen met een licht verstandelijke beperking. Notitie ten behoeve van het IBO-LVB. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP); 2019. Bron

Andere websites over Verstandelijke beperking

Data en gegevensbronnen