Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Sociale omgeving

Seksuele grensoverschrijding volwassenen

Bijna een op de vier vrouwen slachtoffer van seksueel geweld

Van de vrouwen heeft 22% wel eens seksueel geweld meegemaakt. Van de mannen is dat 6%. Er is sprake van seksueel geweld als iemand is gedwongen tot seksuele handelingen en/of ervaring heeft met manuele seks en vormen van penetratie tegen de wil. Als we ook zoenen en aanraken tegen de wil meerekenen dan heeft 53% van de vrouwen en 19% van de mannen dit wel eens meegemaakt. We spreken dan van seksuele grensoverschrijding. Vrouwen zijn dus vaker slachtoffer dan mannen, zowel wat betreft seksuele grensoverschrijding als wat betreft seksueel geweld (de Graaf & Wijsen, 2017).

Meer informatie

 

Experts en redactie

Datum publicatie

14-11-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. de Graaf H, Wijsen C. Seksuele gezondheid in Nederland 2017. Utrecht: Rutgers; 2017. Bron

Seksuele grensoverschrijding jongeren

Een op negen 12- tot 25-jarige meisjes heeft ooit seksuele grensoverschrijding meegemaakt

Van de meisjes van 12 tot 25 jaar geeft 11% aan dat ze ooit zijn gedwongen om iets te doen of toe te staan op seksueel gebied wat ze niet wilden (seksuele grensoverschrijding). Van de 12- tot 25-jarige jongens is dit 2%. Het gaat hierbij om het antwoord op de algemene vraag ‘Ben je wel eens gedwongen om seksuele dingen te doen die je niet wilde?’. Het is hierbij onbekend tot welke seksuele handeling iemand gedwongen is of welke vorm van dwang werd gebruikt. Van de jongens van 12 tot 25 jaar heeft 3% seksueel geweld meegemaakt, van de meisjes 14%. Er is sprake van seksueel geweld als iemand is gedwongen tot seksuele handelingen en/of manuele, orale, vaginale of anale seks tegen de wil heeft gehad (de Graaf et al., 2017). 

Ruim 20 duizend 12- tot 16-jarigen hebben in 2016 ernstig seksueel geweld meegemaakt

Naar schatting hebben 7.800 jongens (1,5%) en 13.000 meisjes (2,6%) tussen de twaalf en zestien jaar in 2016 een ernstige vorm meegemaakt van ‘hands-on’ seksueel geweld zoals ontucht en verkrachting. Deze schattingen van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen zijn gebaseerd op het Scholierenonderzoek Kindermishandeling 2016 van het  Instituut voor Toegepaste Sociale wetenschappen (ITS) en Seks onder je 25e van Rutgers en Soa Aids Nederland (Nationaal Rapporteur, 2018). 

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

14-11-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. de Graaf H, van den Borne M, Nikkelen S, Twisk D, Meijer S. Seks onder je 25e. Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2017. Rutgers/Soa Aids Nederland.; 2017. Bron
  2. Nationaal Rapporteur. Slachtoffermonitor seksueel geweld tegen kinderen 2016. Den Haag: Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen; 2018. Bron

Internationale vergelijking seksuele intimidatie

Seksuele intimidatie internationaal vrouwen 2012

Laatste 12 maandenVanaf 15 jaar
Zweden3281
Denemarken3780
Frankrijk3075
NEDERLAND3273
Finland2371
Verenigd Koninkrijk2568
Luxemburg2567
België3060
Duitsland2260
EU282155
Estland1653
Tsjechië2151
Italië1851
Spanje1850
Malta2050
Slowakije2949
Ierland1948
Letland1447
Slovenië1144
Griekenland1543
Hongarije1842
Kroatië1741
Cyprus1436
Oostenrijk1535
Litouwen935
Polen1132
Portugal1532
Roemenië1132
Bulgarije1424

Relatief veel Nederlandse vrouwen rapporten ervaring met seksuele intimidatie

In Nederland zeggen relatief veel vrouwen dat ze ooit sinds hun 15de seksuele intimidatie hebben meegemaakt. Hetzelfde geldt voor de Scandinavische landen en Frankrijk. In Zuid- en Oost-Europese landen zeggen relatief weinig vrouwen dat ze ooit seksuele intimidatie hebben meegemaakt (FRA, 2015). Ook het percentage vrouwen dat in het laatste jaar voorafgaand aan het onderzoek seksuele intimidatie heeft meegemaakt is relatief hoog in Nederland. Deze gegevens zijn afkomstig van gestandaardiseerde vraaggesprekken van de European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) naar geweld tegen vrouwen onder 42.000 vrouwen van 18 tot 74 jaar in alle 28 lidstaten van de EU. Gemiddeld deden 1.500 vrouwen per lidstaat mee en de enquêtes vonden plaats in voorjaar en zomer 2012.

Verklaringen voor verschillen tussen landen

Verschillen tussen landen kunnen het gevolg zijn van daadwerkelijke verschillen in de percentages slachtoffers. Maar de verschillen kunnen ook komen door verschillen in de mate waarin het cultureel aanvaard is met anderen, bijvoorbeeld enquêteurs, te spreken over ervaringen met geweld en intimidatie tegen vrouwen. Ook is het mogelijk dat meer gendergelijkheid in een land leidt tot meer openheid over geweld en intimidatie tegen vrouwen. In landen met meer gendergelijkheid is de prevalentie van seksuele intimidatie in het FRA-onderzoek hoger. Daarnaast staan vrouwen in landen met meer gendergelijkheid mogelijk meer bloot aan risicofactoren voor seksuele intimidatie, zoals tijdens uitgaan en werk (FRA, 2015).

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

14-11-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. FRA. Violence against women: an EU-wide survey. Main results. Luxemburg: Publications Office of the European Union; 2015. Bron

Internationale vergelijking seksueel geweld

Seksueel geweld internationaal vrouwen 2012

Laatste 12 maandenVanaf 15 jaar
Denemarken219
NEDERLAND318
Zweden318
Finland317
Frankrijk215
Luxemburg215
Letland214
Verenigd Koninkrijk214
België213
Estland213
Bulgarije312
Duitsland112
EU28211
Slowakije310
Oostenrijk29
Tsjechië29
Hongarije39
Italië49
Malta29
Ierland28
Litouwen07
Slovenië17
Griekenland26
Spanje16
Roemenië26
Cyprus15
Kroatië15
Polen15
Portugal14

Relatief veel Nederlandse vrouwen rapporten ervaring met seksueel geweld

In Nederland zeggen relatief veel vrouwen dat ze ooit sinds hun 15de seksueel geweld hebben meegemaakt. Hetzelfde geldt voor de Scandinavische landen en Frankrijk. In Zuid-Europese landen en Polen antwoorden relatief weinig vrouwen bevestigend op de vraag of ze ooit seksueel geweld hebben meegemaakt (FRA, 2015). Deze gegevens zijn afkomstig van gestandaardiseerde vraaggesprekken van de European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) naar geweld tegen vrouwen onder 42.000 vrouwen van 18 tot 74 jaar in alle 28 lidstaten van de EU. Gemiddeld deden 1.500 vrouwen per lidstaat mee en de enquêtes vonden plaats in voorjaar en zomer 2012.

Verklaringen voor verschillen tussen landen

Verschillen tussen landen kunnen het gevolg zijn van daadwerkelijke verschillen in de percentages slachtoffers. Maar de verschillen kunnen ook komen door verschillen in de mate waarin het cultureel aanvaard is met anderen, bijvoorbeeld enquêteurs, te spreken over ervaringen met geweld tegen vrouwen. Ook is het mogelijk dat meer gendergelijkheid in een land leidt tot meer openheid over geweld tegen vrouwen. In landen met meer gendergelijkheid is de prevalentie van geweld tegen vrouwen in het FRA-onderzoek hoger. Daarnaast staan vrouwen in landen met meer gendergelijkheid mogelijk meer bloot aan risicofactoren voor geweld, zoals tijdens uitgaan en werk (FRA, 2015).

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

14-11-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. FRA. Violence against women: an EU-wide survey. Main results. Luxemburg: Publications Office of the European Union; 2015. Bron

Verantwoording

Definities
  • Internationale definitie seksueel geweld en seksuele intimidatie

    Seksueel geweld

    De internationale cijfers over seksueel geweld in het FRA-rapport zijn gebaseerd op de volgende vraag (FRA, 2015):

    Hoe vaak heeft iemand, sinds u 15 jaar was tot nu/in de afgelopen 12 maanden:

    • u tot geslachtsgemeenschap gedwongen door u neer te drukken of op een of andere manier pijn te doen? [INDIEN NODIG: Met geslachtsgemeenschap bedoelen we hier gedwongen orale seks, gedwongen anale of gedwongen vaginale penetratie.]
    • afgezien hiervan, geprobeerd u tot geslachtsgemeenschap te dwingen door u neer te drukken of op een of andere manier pijn te doen? [INDIEN NODIG: Met geslachtsgemeenschap bedoelen we hier gedwongen orale seks, gedwongen anale of gedwongen vaginale penetratie.]
    • afgezien hiervan, u gedwongen mee te doen aan een vorm van seksuele activiteit terwijl u dat niet wilde of niet kon weigeren?
    • of hebt u ingestemd met seksuele activiteit omdat u bang was voor wat er zou kunnen gebeuren als u weigerde?

    Seksuele intimidatie

    De internationale cijfers over seksuele intimidatie in het FRA-rapport zijn gebaseerd op de volgende vraag (FRA, 2015):

    Mogelijk hebt u wel eens meegemaakt dat mensen zich tegenover u gedroegen op een manier die u ongewenst en beledigend vond. Hoe vaak hebt u een van de volgende dingen meegemaakt? Hoe vaak is dat u in de afgelopen 12 maanden overkomen?

    • Ongewenste aanraking, omhelzing of kus?
    • Seksueel suggestieve opmerkingen of grappen waardoor u zich beledigd voelde?
    • Ongepaste uitnodigingen voor afspraakjes?
    • Opdringerige vragen over uw privéleven waardoor u zich beledigd voelde?
    • Opdringerige opmerkingen over uw uiterlijk waardoor u zich beledigd voelde?
    • Ongepast staren of gluren waardoor u zich geïntimideerd voelde?
    • Iemand die u seksueel expliciete afbeeldingen, foto’s of geschenken stuurde of toonde waardoor u zich beledigd voelde?
    • Iemand die exhibitionistisch gedrag vertoonde tegenover u?
    • Iemand die u dwong om tegen uw wil pornografisch materiaal te bekijken?
    • Ongewenste seksueel expliciete e-mails of sms-berichten die u beledigend vond?
    • Ongepaste toenaderingen die u beledigend vond, op socialenetwerksites zoals Facebook, of in chatrooms op het internet?

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. FRA. Violence against women: an EU-wide survey. Main results. Luxemburg: Publications Office of the European Union; 2015. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij cijfers over sociale omgeving

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    Seksuele Gezondheid in Nederland/Leefstijlmonitor, Rutgers i.s.m. RIVM, 2017 Seksuele grensoverschrijding, Seksueel geweld Nederlandse bevolking van 18 tot 80 jaar Leefstijlmonitor
    de Graaf & Wijsen, 2017
    Seks onder je 25e/Leefstijlmonitor, Rutgers/Soa Aids Nederland i.s.m. RIVM, 2017 Seksuele grensoverschrijding Nederlandse jongeren van 12 tot 25 jaar Leefstijlmonitor
    de Graaf et al., 2017
    Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen Seksueel geweld Nederlandse jongeren van 12 tot 16 jaar Nationaal Rapporteur, 2018
    Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 GGD'en, CBS en RIVM

    Psychisch geweld, Lichamelijk geweld, Niet geholpen met persoonlijke verzorging, Financieel benadeeld, In vrijdheid beperkt of geschonden in privacy, Ongewenst seksueel benaderd

    Nederlandse bevolking van 65 jaar en ouder Gezondheidsmonitor Volwassenen, GGD’en, CBS en RIVM
    Violence against women survey Seksuele intimidiatie, Seksueel geweld Vrouwen van 18 tot 74 jaar in alle EU-landen FRA, 2015

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. de Graaf H, Wijsen C. Seksuele gezondheid in Nederland 2017. Utrecht: Rutgers; 2017. Bron
    2. de Graaf H, van den Borne M, Nikkelen S, Twisk D, Meijer S. Seks onder je 25e. Seksuele gezondheid van jongeren in Nederland anno 2017. Rutgers/Soa Aids Nederland.; 2017. Bron
    3. Nationaal Rapporteur. Slachtoffermonitor seksueel geweld tegen kinderen 2016. Den Haag: Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen; 2018. Bron
    4. FRA. Violence against women: an EU-wide survey. Main results. Luxemburg: Publications Office of the European Union; 2015. Bron
  • Aanvragen data voor wetenschappelijk onderzoek

    De Gezondheidsmonitor (doelgroep Volwassenen en Ouderen) is voor het eerst uitgevoerd in 2012. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 bevatten informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van negentien jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 zijn uitgevoerd door de GGD’en, CBS en RIVM. In 2012 en 2016 deden respectievelijk ruim 387.000 personen en 457.000 personen mee aan het grootschalige vragenlijstonderzoek. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 bevat informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van leerlingen in klas 2 en klas 4 van het voortgezet onderwijs. De Gezondheidsmonitor Jeugd is uitgevoerd door de GGD’en en RIVM. In totaal hebben bijna 97.000 leerlingen en 377 scholen deelgenomen aan deze monitor.

    Meer informatie over de Gezondheidsmonitors vind u hier. Bij het digitale loket Gezondheidsmonitors kunt u data of cijfers aanvragen uit de Gezondheidsmonitors voor onderzoek en beleid op zowel lokaal als landelijk niveau. Momenteel zijn de data en cijfers beschikbaar uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 en uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2015. Heeft u vragen of wilt u graag meer informatie over de aanvraag van cijfers of data uit de Gezondheidsmonitors? Stuur dan een e-mail.

  • Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen: Ouderenmishandeling

    De vragen over ouderenmishandeling zijn alleen gesteld aan respondenten van 65 jaar en ouder. Het gaat om nare gebeurtenissen in de thuissituatie die zijn aangedaan door gezinsleden, familieleden, (ex) partners, huisvrienden, of door personen van wie de respondent afhankelijk is zoals een professionele hulpverlener, zoals iemand van de thuiszorg of een arts, of een mantelzorger.

    De volgende vragen zijn gesteld m.b.t. of het in de afgelopen 12 maanden is voorgekomen dat iemand in de thuissituatie:

    • U heeft beledigd, getreiterd, gekleineerd of uitgescholden?
    • U heeft geslagen, geschopt, geknepen of u op een andere manier lichamelijk geweld heeft aangedaan?
    • U niet wilde helpen met uw persoonlijke verzorging (zoals helpen met wassen, aankleden of naar het toilet gaan) terwijl die persoon wist dat u hulp nodig had?
    • U financieel heeft benadeeld? (zoals geld of bezit afpakken of iets kopen op uw kosten zonder uw toestemming)
    • Uw vrijheid heeft beperkt of uw privacy heeft geschonden? (zoals door het achterhouden van uw post of door u te verbieden het huis uit te gaan of te telefoneren)
    • Ongewenste seksuele opmerkingen heeft gemaakt of u heeft aangeraakt zonder dat u dat wilde?