Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Seksueel risicogedragRegionaal & InternationaalRegionaal

Cijfers & Context

Jonge mensen hebben vaker risicovolle seks

Regionaal & Internationaal

Nederlandse jongens gebruiken vaker condoom

Kosten

Preventie & Zorg

Breed aanbod aan maatregelen in en buiten de zorg

Zwangerschapsafbrekingen per provincie

Meeste zwangerschapsafbrekingen bij vrouwen uit Flevoland

Het abortuscijfer is het hoogst in de provincie Flevoland gevolgd door Zuid en Noord-Holland, met meer dan 11 zwangerschapsafbrekingen per 1.000 vrouwen van 15-44 jaar. Het aantal behandelingen is het laagst in de provincie Zeeland (3,1 per 1.000 vrouwen van 15-44 jaar). In 2019 werden ruim 32.000 zwangerschapsafbrekingen uitgevoerd (9,1 per 1.000 vrouwen van 15-44 jaar). Een deel van de behandelingen (10%) betrof vrouwen die in het buitenland woonachtig zijn en voor een abortus naar Nederland kwamen (3.271 behandelingen). Het aantal behandelde vrouwen dat in Nederland woonde was 28.049 (IGJ, 2021).

Vergelijk met andere kaart

  • Het aantal zwangerschapsafbrekingen kan ook gerelateerd worden aan het aantal levendgeborenen. In dat geval praten we over de abortusratio. In 2019 was de abortusratio in Nederland 171 per 1.000 levendgeborenen.
  • Instellingen met Wafz-vergunning (inclusief abortusklinieken).

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

18-05-2021

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. IGJ. Jaarrapportage 2019 Wet afbreking zwangerschap (Wafz). Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd; 2021. Bron

Tienermoeders per gemeente

Tienermoeders 2020

Per gemeente
Tienermoeders 2020
GemeenteWaarde
Aa en Hunze 
Aalsmeer1,9
Aalten1,2
Achtkarspelen4,6
Alblasserdam6,1
Albrandswaard3,7
Alkmaar4,6
Almelo4,8
Almere5,4
Alphen aan den Rijn1,5
Alphen-Chaam 
Altena2,3
Ameland 
Amersfoort2,6
Amstelveen1,2
Amsterdam4,7
Apeldoorn4,4
Appingedam2,8
Arnhem2,9
Assen4,7
Asten1,9
Baarle-Nassau 
Baarn 
Barendrecht2,3
Barneveld4,7
Beek2,3
Beekdaelen2,3
Beemster 
Beesel 
Berg en Dal4,0
Bergeijk1,8
Bergen (L.)2,7
Bergen op Zoom2,6
Berkelland0,7
Bernheze 
Best2,0
Beuningen 
Beverwijk 
Bladel 
Blaricum 
Bloemendaal 
Bodegraven-Reeuwijk1,8
Boekel 
Borger-Odoorn1,4
Borne 
Borsele2,9
Boxmeer1,1
Boxtel2,1
Breda2,2
Brielle 
Bronckhorst1,6
Brummen1,7
Brunssum7,2
Bunnik 
Bunschoten4,0
Buren1,2
Capelle aan den IJssel5,4
Castricum 
Coevorden7,2
Cranendonck3,4
Cuijk2,6
Culemborg 
Dalfsen2,0
Dantumadiel8,1
De Bilt1,4
De Fryske Marren0,6
De Ronde Venen2,1
De Wolden2,5
Delft3,4
Delfzijl4,7
Den Helder10,7
Deurne1,0
Deventer3,3
Diemen3,2
Dinkelland 
Doesburg12,3
Doetinchem3,7
Dongen 
Dordrecht3,8
Drechterland 
Drimmelen1,3
Dronten1,4
Druten1,6
Duiven2,4
Echt-Susteren 
Edam-Volendam0,8
Ede4,6
Eemnes 
Eersel1,9
Eijsden-Margraten1,4
Eindhoven2,7
Elburg 
Emmen5,0
Enkhuizen4,0
Enschede4,5
Epe1,0
Ermelo3,6
Etten-Leur2,4
Geertruidenberg1,6
Geldrop-Mierlo1,7
Gemert-Bakel 
Gennep 
Gilze en Rijen 
Goeree-Overflakkee2,0
Goes4,5
Goirle12,4
Gooise Meren 
Gorinchem 
Gouda5,3
Grave2,8
Groningen3,3
Gulpen-Wittem 
Haaksbergen1,3
Haaren2,2
Haarlem2,7
Haarlemmermeer2,3
Halderberge2,4
Hardenberg1,4
Harderwijk 
Hardinxveld-Giessendam 
Harlingen 
Hattem 
Heemskerk2,7
Heemstede1,3
Heerde7,0
Heerenveen1,3
Heerhugowaard3,1
Heerlen7,0
Heeze-Leende2,2
Heiloo1,3
Hellendoorn 
Hellevoetsluis5,3
Helmond3,8
Hendrik-Ido-Ambacht1,1
Hengelo2,4
Het Hogeland1,3
Heumen1,9
Heusden4,5
Hillegom3,2
Hilvarenbeek2,2
Hilversum1,5
Hoeksche Waard0,4
Hof van Twente0,9
Hollands Kroon4,0
Hoogeveen7,1
Hoorn5,0
Horst aan de Maas2,3
Houten8,3
Huizen0,8
Hulst5,6
IJsselstein1,6
Kaag en Braassem1,2
Kampen2,2
Kapelle 
Katwijk2,0
Kerkrade7,3
Koggenland2,6
Krimpen aan den IJssel4,1
Krimpenerwaard1,1
Laarbeek3,1
Landerd 
Landgraaf3,1
Landsmeer3,0
Langedijk 
Lansingerland2,0
Leeuwarden8,8
Leiden2,7
Leiderdorp 
Leidschendam-Voorburg3,6
Lelystad7,1
Leudal2,8
Leusden 
Lingewaard0,7
Lisse2,9
Lochem1,0
Loon op Zand 
Lopik1,8
Loppersum 
Losser1,4
Maasdriel4,0
Maasgouw1,6
Maassluis3,2
Maastricht3,1
Medemblik4,3
Meerssen 
Meierijstad2,7
Meppel0,9
Middelburg3,9
Midden-Delfland 
Midden-Drenthe0,9
Midden-Groningen5,6
Mill en Sint Hubert 
Moerdijk1,9
Molenlanden3,2
Montferland2,8
Montfoort 
Mook en Middelaar 
Neder-Betuwe3,6
Nederweert2,1
Nieuwegein3,4
Nieuwkoop1,2
Nijkerk1,4
Nijmegen2,6
Nissewaard8,5
Noardeast-Fryslân0,7
Noord-Beveland5,2
Noordenveld2,2
Noordoostpolder3,2
Noordwijk1,7
Nuenen, Gerwen en Nederwetten3,0
Nunspeet3,3
Oegstgeest 
Oirschot1,8
Oisterwijk 
Oldambt3,7
Oldebroek2,5
Oldenzaal 
Olst-Wijhe5,2
Ommen1,9
Oost Gelre1,1
Oosterhout1,2
Ooststellingwerf5,8
Oostzaan6,6
Opmeer2,6
Opsterland3,1
Oss2,6
Oude IJsselstreek0,8
Ouder-Amstel 
Oudewater 
Overbetuwe1,9
Papendrecht 
Peel en Maas0,8
Pekela15,5
Pijnacker-Nootdorp1,0
Purmerend5,5
Putten1,3
Raalte0,8
Reimerswaal5,2
Renkum2,4
Renswoude5,1
Reusel-De Mierden 
Rheden5,9
Rhenen1,5
Ridderkerk4,2
Rijssen-Holten2,2
Rijswijk5,8
Roerdalen 
Roermond1,3
Roosendaal6,3
Rotterdam7,9
Rozendaal 
Rucphen 
Schagen1,4
Scherpenzeel3,1
Schiedam7,4
Schiermonnikoog 
Schouwen-Duiveland3,4
's-Gravenhage5,7
's-Hertogenbosch3,3
Simpelveld 
Sint Anthonis2,7
Sint-Michielsgestel1,1
Sittard-Geleen5,0
Sliedrecht2,7
Sluis1,8
Smallingerland2,8
Soest2,0
Someren1,8
Son en Breugel1,9
Stadskanaal4,4
Staphorst6,1
Stede Broec1,4
Steenbergen1,6
Steenwijkerland2,1
Stichtse Vecht 
Súdwest-Fryslân1,0
Terneuzen4,9
Terschelling 
Texel2,8
Teylingen 
Tholen5,2
Tiel1,5
Tilburg3,7
Tubbergen 
Twenterand2,7
Tynaarlo6,2
Tytsjerksteradiel1,0
Uden1,6
Uitgeest 
Uithoorn1,1
Urk4,6
Utrecht1,5
Utrechtse Heuvelrug3,2
Vaals4,4
Valkenburg aan de Geul2,6
Valkenswaard1,2
Veendam7,5
Veenendaal4,1
Veere 
Veldhoven2,4
Velsen2,4
Venlo4,0
Venray2,2
Vijfheerenlanden1,1
Vlaardingen6,3
Vlieland 
Vlissingen4,3
Voerendaal 
Voorschoten1,3
Voorst 
Vught 
Waadhoeke2,8
Waalre 
Waalwijk2,3
Waddinxveen3,6
Wageningen1,6
Wassenaar3,0
Waterland 
Weert1,5
Weesp3,9
West Betuwe3,5
West Maas en Waal1,8
Westerkwartier1,0
Westerveld 
Westervoort 
Westerwolde2,9
Westland1,9
Weststellingwerf7,2
Westvoorne 
Wierden2,5
Wijchen1,5
Wijdemeren1,4
Wijk bij Duurstede 
Winterswijk6,6
Woensdrecht3,4
Woerden1,7
Wormerland1,9
Woudenberg6,6
Zaanstad3,8
Zaltbommel4,1
Zandvoort9,6
Zeewolde5,0
Zeist1,0
Zevenaar3,3
Zoetermeer5,2
Zoeterwoude3,7
Zuidplas3,0
Zundert 
Zutphen3,8
Zwartewaterland 
Zwijndrecht4,1
Zwolle4,5
View all detail data

Geen duidelijk regionaal patroon in aantal tienermoeders

In 2020 zijn er in Nederland in totaal 3,2 tienermoeders per 1.000 meisjes van 15 tot 20 jaar. Er is geen duidelijk regionaal patroon met gemeenten waar relatief veel tienermoeders voorkomen. In totaal heeft bijna een derde van alle gemeenten een hoger percentage tienermoeders dan gemiddeld. De meeste gemeenten hebben een lager percentage dan het Nederlands gemiddelde. In 78 gemeenten is het percentage zelfs 0%. In absolute cijfers gaat het in totaal om 1.643 tienermoeders in 2020. Rotterdam (139), Amsterdam (98) en Den Haag (87) zijn de drie steden met het hoogste aantal tienermoeders, goed voor ruim 20% van het totaal aantal. Tienerzwangerschappen komen weinig voor in Nederland, daardoor kunnen kleine absolute verschillen per jaar leiden tot aanzienlijke procentuele verschillen. Enige voorzichtigheid bij de interpretatie van deze kaart is daarom gewenst.  

Meer informatie

 

Datum publicatie

08-06-2021

Sexting middelbare scholieren (klas 2 en 4) per GGD-regio

Sexting 2019

Per GGD-regio, middelbare scholieren (klas 2 en klas 4)
Sexting 2019
GGD-regioPercentage
DGJ Zuid-Holland Zuid 2,8
GGD Amsterdam 4,7
GGD Brabant-Zuidoost 3,9
GGD Drenthe 3,7
GGD Flevoland 3,1
GGD Fryslan 3,4
GGD Gelderland Zuid 2,8
GGD Gooi en Vechtstreek 4,7
GGD Groningen 5,1
GGD Haaglanden 2,7
GGD Hart voor Brabant 3,1
GGD Hollands Midden 2,9
GGD Hollands Noorden 4,5
GGD IJsselland 2,2
GGD Kennemerland 2,9
GGD Limburg-Noord 2,5
GGD Noord-en Oost-Gelderland 3,8
GGD regio Utrecht 3,4
GGD Rotterdam-Rijnmond 4,1
GGD Twente 3,4
GGD West-Brabant 3,6
GGD Zaanstreek-Waterland 3,6
GGD Zeeland 4,1
GGD Zuid-Limburg 4,0
VG Gelderland-Midden 3,0
View all detail data

Sexting naar regio

In Nederland heeft 3,5% van de jongeren in de de laatste 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan iemand anders gestuurd (sexting). Per regio varieert het percentage van 2,2 tot 5,1%. Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

Sexting naar gemeente

In 19 GGD-regio’s waren voldoende tweede- en vierdeklassers uitgenodigd, zodat in die regio’s voor gemeenten (op 14 gemeenten na) ook prevalentiecijfers beschikbaar zijn. Zes regio’s (Amsterdam, Brabant-Zuidoost, Fryslân, Gelderland-Midden, Haaglanden en Hart voor Brabant) namen deel op regionaal niveau waardoor in deze regio’s geen gemeentecijfers beschikbaar zijn.

Gezondheidsmonitor Jeugd

De Gezondheidsmonitor Jeugd geeft inzicht in de leefstijl en het welzijn van middelbare scholieren. Alle 25 GGD'en in Nederland namen eind 2019 digitale vragenlijsten af bij tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Meer dan 170.000 leerlingen beantwoordden vragen over hun gezondheid, geluk, psychosociaal welzijn, gebruik van sociale media, gamen, pesten, bewegen, suikerhoudende dranken, roken en drinken. Het onderzoek werd voor de tweede keer landelijk geharmoniseerd uitgevoerd (eerste keer was 2015).

Meer informatie

Datum publicatie

15-10-2020

Condoomgebruik middelbare scholieren (klas 2 en 4) per GGD-regio

Condoomgebruik 2019

Per GGD-regio, middelbare scholieren (klas 2 en klas 4)
Condoomgebruik 2019
GGD-regioPercentageBetrouwbaarheidsinterval (95%)
DGJ Zuid-Holland Zuid48,041,9 - 54,3
GGD Amsterdam46,335,0 - 57,9
GGD Brabant-Zuidoost42,825,7 - 61,7
GGD Drenthe39,535,0 - 44,2
GGD Flevoland45,240,6 - 49,9
GGD Fryslan40,730,5 - 51,8
GGD Gelderland Zuid45,141,6 - 48,6
GGD Gooi en Vechtstreek44,338,9 - 49,9
GGD Groningen42,538,3 - 46,9
GGD Haaglanden53,842,7 - 64,7
GGD Hart voor Brabant45,534,8 - 56,6
GGD Hollands Midden48,345,1 - 51,6
GGD Hollands Noorden44,641,5 - 47,8
GGD IJsselland45,941,6 - 50,4
GGD Kennemerland44,139,9 - 48,3
GGD Limburg-Noord44,240,4 - 48,0
GGD Noord-en Oost-Gelderland41,738,9 - 44,6
GGD regio Utrecht43,440,6 - 46,3
GGD Rotterdam-Rijnmond42,139,4 - 44,9
GGD Twente44,641,3 - 48,0
GGD West-Brabant40,938,0 - 43,8
GGD Zaanstreek-Waterland51,546,9 - 56,0
GGD Zeeland49,145,3 - 52,9
GGD Zuid-Limburg41,538,2 - 44,9
VG Gelderland-Midden44,636,0 - 53,5
View all detail data

Condoomgebruik naar regio

In Nederland heeft 44,5% van de jongeren altijd een condoom gebruikt bij de seksuele gemeenschap. Per regio varieert het percentage van 39,5 tot 53,8%. Het percentage jongeren dat ooit seksuele gemeenschap heeft gehad (ook wel “seks hebben”, “het doen” of “met elkaar naar bed gaan” genoemd)  is 10,2%. Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

Condoomgebruik naar gemeente

In 19 GGD-regio’s waren voldoende tweede- en vierdeklassers uitgenodigd, zodat in die regio’s voor gemeenten (op 14 gemeenten na) ook prevalentiecijfers beschikbaar zijn. Zes regio’s (Amsterdam, Brabant-Zuidoost, Fryslân, Gelderland-Midden, Haaglanden en Hart voor Brabant) namen deel op regionaal niveau waardoor in deze regio’s geen gemeentecijfers beschikbaar zijn.

Gezondheidsmonitor Jeugd

De Gezondheidsmonitor Jeugd geeft inzicht in de leefstijl en het welzijn van middelbare scholieren. Alle 25 GGD'en in Nederland namen eind 2019 digitale vragenlijsten af bij tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Meer dan 170.000 leerlingen beantwoordden vragen over hun gezondheid, geluk, psychosociaal welzijn, gebruik van sociale media, gamen, pesten, bewegen, suikerhoudende dranken, roken en drinken. Het onderzoek werd voor de tweede keer landelijk geharmoniseerd uitgevoerd (eerste keer was 2015).

Meer informatie

Datum publicatie

15-10-2020

Verantwoording

Definities
  • Seksueel risicogedrag en seksuele gezondheid

    Onder seksueel risicogedrag verstaan we binnen Volksgezondheidenzorg.info seksueel gedrag dat risico’s op een soa of een ongewenste zwangerschap met zich meebrengt. Daarbij gaat het om de volgende aspecten van seksueel gedrag:

    • Risicovolle seks: Geen condoomgebruik bij het laatste sekscontact met een partner waar je geen relatie mee hebt (16+)
    • Risico op ongeplande zwangerschap: Geen anti-conceptiegebruik bij vrouwen die de afgelopen 12 maanden seksueel actief waren, niet zwanger waren of een kinderwens hadden (16-49 jaar)
    • Condoomgebruik bij de laatste keer geslachtsgemeenschap (12 tot en met 16 jaar)

    Daarnaast zijn abortuscijfers opgenomen bij dit onderwerp:

    • het aantal zwangerschapsafbrekingen (inclusief overtijdbehandelingen) per 1.000 vrouwen van 15 tot en met 44 jaar

    Het bevorderen van veilige seks ter voorkoming van soa en ongewenste zwangerschap valt binnen het bredere streven naar het bevorderen van seksuele gezondheid. Hierbij staat een veilige en vrijwillige seksualiteit waar mensen van kunnen genieten centraal. Voor informatie over andere aspecten van seksuele gezondheid dan seksueel risicogedrag verwijzen we naar Rutgers, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit. Soa en seksuele grensoverschrijding zijn elders in VZinfo uitgewerkt. 

Bronverantwoording
Methoden
  • Dataverzameling Gezondheidsenquête 2020

    In 2020 is de dataverzameling voor de Gezondheidsenquête verstoord door de COVID-19-pandemie. Ongeveer een half jaar was het niet mogelijk om aan huis interviews af te nemen. Daardoor kwam er tijdens die periode alleen via internet respons binnen. Om te corrigeren voor het wegvallen van de interviews aan huis is gebruik gemaakt van een aangepast weegmodel met tijdreeksmodellen. Hierdoor zijn de cijfers te vergelijken met de eerdere jaren. Meer informatie over het aangepaste weegmodel kunt u vinden in deze nota.
    De COVID-19-pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben mogelijk invloed gehad op het gedrag en de gezondheid van de geïnterviewden. Het is belangrijk hier rekening mee te houden bij het interpreteren van de cijfers van 2020.

  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

    Toetsing trends

    Toetsing van de trend heeft plaatsgevonden op ongestandaardiseerde data door middel van een logistische regressie, waarbij is gecorrigeerd is voor leeftijd en geslacht. Daarbij wordt getoetst of er een statistisch significante toe- of afname is met een significantieniveau (p-waarde) van 0,05. Vaak is onderscheid gemaakt naar trends in verschillende subpopulaties: mannen, vrouwen en leeftijdsgroepen. Daarnaast is getoetst of de trend voor mannen en vrouwen statistisch significant verschilt.
    De kans op het vinden van een toevallige significante uitkomst neemt toe met het aantal uitgevoerde toetsen. Om hiervoor te corrigeren is een Benjamini‐Hochberg‐correctie op de p‐waardes uitgevoerd.