Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Seksueel risicogedragPreventie & ZorgAanbod

Cijfers & Context

Jonge mensen hebben vaker risicovolle seks

Regionaal & Internationaal

Nederlandse jongens gebruiken vaker condoom

Kosten

Preventie & Zorg

Breed aanbod aan maatregelen in en buiten de zorg

Coördinatie en uitvoering preventie van seksueel risicogedrag

Preventie kent landelijke coördinatie en lokale uitvoering 

Preventie van infectieziekten, waaronder soa, is conform de Wpg een taak van gemeenten, die dit bij GGD’en beleggen. Ter bevordering van seksuele gezondheid bestaat een subsidieregeling ‘aanvullende seksuele gezondheidszorg’ (ASG-regeling) voor hoogrisicogroepen. Het Centrum voor Infectieziektebestrijding (CIb) van het RIVM is verantwoordelijk voor coördinatie van de uitvoering van die regeling. Rutgers is het landelijke kennisinstituut op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (website Rutgers). Soa Aids Nederland is het kennisinstituut op het gebied van preventie van soa en hiv (website Soa Aids Nederland). In opdracht van het ministerie van VWS verstrekt het CIb subsidie aan deze thema-instituten.

Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid 2017-2022

Het Nationale Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid presenteert voor de periode 2017-2022 een integrale aanpak waarin een positieve benadering van seksualiteit centraal staat. Uitgangspunt van seksuele gezondheid is dat inwoners van Nederland goed geïnformeerd zijn om hierover verstandige keuzes te maken. Behalve goede preventieve maatregelen moeten zij bij problemen toegang hebben tot laagdrempelige en betaalbare zorg. Het actieplan bestaat uit zes pijlers. Twee daarvan zijn overkoepelende onderwerpen: seksuele vorming en surveillance & monitoring. De andere vier pijlers benoemen specifieke doelen voor soa, hiv, ongewenste zwangerschap en seksueel geweld, vooral onder kwetsbare groepen. Het Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele gezondheid 2017-2022 is onder de regie van het RIVM tot stand gekomen in samenwerking met de voornaamste veldpartijen die werken op het gebied van seksuele gezondheid.

Meer informatie

Experts en redactie

Verantwoording

Definities
  • Seksueel risicogedrag en seksuele gezondheid

    Onder seksueel risicogedrag verstaan we binnen Volksgezondheidenzorg.info seksueel gedrag dat risico’s op een soa of een ongewenste zwangerschap met zich meebrengt. Daarbij gaat het om de volgende aspecten van seksueel gedrag:

    • Risicovolle seks: Geen condoomgebruik bij het laatste sekscontact met een partner waar je geen relatie mee hebt (16+)
    • Risico op ongeplande zwangerschap: Geen anti-conceptiegebruik bij vrouwen die de afgelopen 12 maanden seksueel actief waren, niet zwanger waren of een kinderwens hadden (16-49 jaar)
    • Condoomgebruik bij de laatste keer geslachtsgemeenschap (12 tot en met 16 jaar)

    Daarnaast zijn abortuscijfers opgenomen bij dit onderwerp:

    • het aantal zwangerschapsafbrekingen (inclusief overtijdbehandelingen) per 1.000 vrouwen van 15 tot en met 44 jaar

    Het bevorderen van veilige seks ter voorkoming van soa en ongewenste zwangerschap valt binnen het bredere streven naar het bevorderen van seksuele gezondheid. Hierbij staat een veilige en vrijwillige seksualiteit waar mensen van kunnen genieten centraal. Voor informatie over andere aspecten van seksuele gezondheid dan seksueel risicogedrag verwijzen we naar Rutgers, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit. Soa en seksuele grensoverschrijding zijn elders in VZinfo uitgewerkt. 

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over seksueel risicogedrag

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie in VZinfo Meer informatie
    Leefstijlmonitor (LSM)/Gezondheidsenquête Risicovolle seks, risico op ongeplande zwangerschap Nederlandse bevolking vanaf 16 jaar  LSMGezondheidsenquête, Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016
    Leefstijlmonitor (LSM)/ Peilstationsonderzoek Scholieren Condoomgebruik  Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSMPeilstations Scholieren
    Landelijke Abortusregistratie Nederland (LAR) Aantal zwangerschapsafbrekingen  Nederlandse vrouwen van 15-44 jaar Abortusregistratie Nederland, IGJ, 2019

    Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC) Study

    Condoomgebruik Europese scholieren van 15 jaar HBSC NederlandHBSC internationaal
    WHO European Health for All Database (WHO-HFA) Aantal zwangerschapsafbrekingen

    Per 1.000 levendgeborenen

    WHO-HFA
           


     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. IGJ. Jaarrapportage Wet Afbreking Zwangerschap 2018. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd; 2019. Bron
Methoden
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.