Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Seksueel risicogedragCijfers & ContextHuidige situatie

Cijfers & Context

Twintigers hebben vaker risicovolle seks

Regionaal & Internationaal

Nederlandse jongens gebruiken vaker condoom

Kosten

Preventie & Zorg

Breed aanbod aan maatregelen in en buiten de zorg

Risicovolle seks naar leeftijd en geslacht

Twintigers lopen meer risico op soa en/of hiv

In 2017 liep 2,9% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder (mannen: 3,7%; vrouwen: 2,0%) risico op soa en/of hiv tijdens het laatste sekscontact. Zij hadden geslachtsgemeenschap of anale seks zonder condoom met een partner waarmee ze geen vaste relatie hadden. Dit percentage is het hoogst bij de categorie 16 tot en met 29-jarigen. Van deze groep loopt 6,6% risico (mannen: 8,5%; vrouwen: 4,6%).

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

06-04-2018

Risicovolle seks naar opleiding

Hoogopgeleiden lopen meer risico op soa en/ of hiv

Hoogopgeleiden lopen vaker risico op soa en/of hiv tijdens het laatste sekscontact (met losse/betaalde sekspartner en onbeschermd): 2,6% van de hoogst opgeleiden tegenover 0,0% van de laagst opgeleiden.  Bij deze resultaten is geen rekening gehouden met verschillen in leeftijd en geslacht tussen de opleidingsgroepen.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

06-04-2018

Risico op ongeplande zwangerschap naar leeftijd en opleiding

Van de 16-49-jarige vrouwen loopt 16,4% risico op een ongeplande zwangerschap

Van de 16 tot en met 49-jarige vrouwen loopt 16,4% risico op een ongeplande zwangerschap (afgelopen 12 maanden seksueel actief, gebruiken geen anticonceptie, zijn niet zwanger of hebben een kinderwens). Voor de groep 16 tot met 29-jarige vrouwen is dit percentage 5,7% en voor de groep vrouwen van 30 tot met 49 jaar is dit 24,0% (Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM, Rutgers en Soa Aids Nederland, 2016). Overigens kunnen ook vrouwen die anticonceptie gebruiken risico lopen op een ongeplande zwangerschap. In 2017 gaven twee van de vijf personen die te maken kregen met een ongeplande zwangerschap, aan dat er wel anticonceptie werd gebruikt, maar dat er iets mis was gegaan in het gebruik (de Graaf & Wijsen, 2017). 

Hoogopgeleiden lopen minder risico op ongeplande zwangerschap

Hoogopgeleiden lopen minder risico op een ongeplande zwangerschap: 17,1% van de hoogst opgeleiden (hbo, wo) tegenover 30,3% van de vrouwen met alleen basisonderwijs. Van de vrouwen met als hoogste opleiding vmbo, mbo1 of avo onderbouw liep 22,1% risico en van de vrouwen met havo, vwo of mbo 2,3,4 liep 23,6% risico op een ongeplande zwangerschap (Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM, Rutgers en Soa Aids Nederland, 2016). Bij deze resultaten is geen rekening gehouden met verschillen in leeftijd tussen de opleidingsgroepen.

Meer informatie

 

Experts en redactie

Datum publicatie

08-02-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. de Graaf H, Wijsen C. Seksuele gezondheid in Nederland 2017. Utrecht: Rutgers; 2017. Bron

Condoomgebruik jongeren naar leeftijd en geslacht

Condoomgebruik jongeren 2015

Scholieren 12 t/m 16 jaar
Condoomgebruik
Totaal63,5
Jongens67,1
Meisjes58,4
1355,0
1467,0
1566,5
1663,1
  • Percentage condoomgebruik tijdens laatste keer geslachtsgemeenschap van degenen die ooit geslachtsgemeenschap hebben gehad.
  • Cijfers van 12-jarigen ontbreken omdat het percentage dat ooit geslachtsgemeenschap heeft gehad te klein is.

Condoomgebruik hoger bij jongens dan bij meisjes

Van de jongens van 12 tot en met 16 jaar die ooit geslachtsgemeenschap hebben gehad, gebruikte ruim tweederde (67%) de laatste keer een condoom. Bij meisjes was dat percentage lager: 58%. Onder 13-jarigen was het condoomgebruik tijdens de laatste geslachtsgemeenschap het laagste (55%) vergeleken met oudere scholieren. Condooms beschermen tegen soa en een zwangerschap.

Meer informatie

 

Experts en redactie

Verantwoording

Definities
  • Seksueel risicogedrag en seksuele gezondheid

    Onder seksueel risicogedrag verstaan we binnen Volksgezondheidenzorg.info seksueel gedrag dat risico’s op een soa of een ongewenste zwangerschap met zich meebrengt. Daarbij gaat het om de volgende aspecten van seksueel gedrag:

    • Risicovolle seks: Geen condoomgebruik bij het laatste sekscontact met een partner waar je geen relatie mee hebt (16+)
    • Risico op ongeplande zwangerschap: Geen anti-conceptiegebruik bij vrouwen die de afgelopen 12 maanden seksueel actief waren, niet zwanger waren of een kinderwens hadden (16-49 jaar)
    • Condoomgebruik bij de laatste keer geslachtsgemeenschap (12 tot en met 16 jaar)

    Daarnaast zijn abortuscijfers opgenomen bij dit onderwerp:

    • het aantal zwangerschapsafbrekingen per 1.000 vrouwen van 15 tot en met 44 jaar

    Het bevorderen van veilige seks ter voorkoming van soa en ongewenste zwangerschap valt binnen het bredere streven naar het bevorderen van seksuele gezondheid. Hierbij staat een veilige en vrijwillige seksualiteit waar mensen van kunnen genieten centraal. Voor informatie over andere aspecten van seksuele gezondheid dan seksueel risicogedrag verwijzen we naar Rutgers, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit. Soa en seksuele grensoverschrijding zijn elders in VZinfo uitgewerkt. 

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over seksueel risicogedrag

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie  in VZinfo Meer informatie
    Leefstijlmonitor (LSM)/Gezondheidsenquête Risicovolle seks, risico op ongeplande zwangerschap Nederlandse bevolking vanaf 16 jaar  LSMGezondheidsenquête, Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016
    Leefstijlmonitor (LSM)/ Peilstationsonderzoek Scholieren Condoomgebruik  Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSMPeilstations Scholieren
    Abortusregistratie Nederland Aantal zwangerschapsafbrekingen  Nederlandse vrouwen van 15-44 jaar Abortusregistratie Nederland, IGZ, 2017
    Landelijke Abortus Registratie (LAR) Aantal zwangerschapsafbrekingen Nederlandse vrouwen van 15-44 jaar LARTwisk & Wijsen, 2017

    Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC) Study

    Condoomgebruik Europese scholieren van 15 jaar HBSC NederlandHBSC internationaalInchley et al., 2016


     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. IGZ. Jaarrapportage 2015 van de Wet afbreking zwangerschap. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2017. Bron
    2. Twisk D, Wijsen C. Landelijke abortusregistratie 2015 . Utrecht: Rutgers Kenniscentrum seksualiteit; 2017. Bron
    3. Inchley J, Currie D, Young T, Samdal O, Torsheim T, Augustson L, et al. Growing up unequal: gender and socioeconomic differences in young people’s health and well-being. Denemarken: World Health Organization; 2016. Bron
Methoden
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.