Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Seksueel risicogedragCijfers & ContextGevolgen

Cijfers & Context

Twintigers hebben vaker risicovolle seks

Regionaal & Internationaal

Nederlandse jongens gebruiken vaker condoom

Kosten

Preventie & Zorg

Breed aanbod aan maatregelen in en buiten de zorg

Gevolgen van onveilig seksueel gedrag

Onveilig seksueel gedrag kan gezondheid negatief beïnvloeden

Seksueel gedrag van mensen heeft zowel positieve als negatieve effecten op de gezondheid en het welzijn van mensen. Er is vooral veel bekend over de negatieve effecten van onveilig seksueel gedrag. Onveilig seksueel gedrag vergroot de kans op seksueel overdraagbare aandoeningen (soa). Bovendien kunnen mensen door onveilig vrijen besmet raken met het humaan papillomavirus, dat een bepalende factor is voor het ontstaan van baarmoederhalskanker (Nobbenhuis et al., 1999). Daarnaast kan onveilig seksueel gedrag leiden tot een ongewenste zwangerschap. In 2017 had 2,9% van de mannen en vrouwen van 25 tot en met 49 jaar in het afgelopen jaar te maken met een ongeplande zwangerschap. Voor 0,4% van de mannen en 1,7% van de vrouwen was de zwangerschap ongewenst (de Graaf & Wijsen, 2017). 

Meer informatie

Datum publicatie

08-02-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Nobbenhuis MAE, Walboomers JM, Helmerhorst TJM, Rozendaal L, Remmink AJ, Risse EK, et al. Relation of human papillomavirus status to cervical lesions and consequences for cervical-cancer screening: a prospective study. Lancet. 1999;354(9172):20-5. Pubmed | DOI
  2. de Graaf H, Wijsen C. Seksuele gezondheid in Nederland 2017. Utrecht: Rutgers; 2017. Bron

Zwangerschapsafbreking naar leeftijd

In totaal ruim 30 duizend zwangerschapsafbrekingen

In 2016 werden in Nederland in totaal 30.144 zwangerschapsafbrekingen uitgevoerd. Het aantal zwangerschapsafbrekingen bij vrouwen die in Nederland wonen was 26.482. Daarnaast werden 3.649 behandelingen (ongeveer 12% van het totaal aantal behandelingen) uitgevoerd bij vrouwen die in het buitenland wonen en voor een zwangerschapsafbreking naar Nederland kwamen. Dat Het abortuscijfer (aantal zwangerschapsafbrekingen per 1.000 in Nederland wonende vrouwen van 15-44 jaar) was 8,5 (IGJ, 2018). Het abortuscijfer is het hoogst onder 25-29-jarigen en daalt vanaf die leeftijdsgroep met de leeftijd.

Ruim 2.900 zwangerschapsafbrekingen bij tieners

In totaal zijn er 2.941 zwangerschappen bij tieners afgebroken (IGJ, 2018). Van de tieners die een abortus hebben laten doen is de meerderheid 17 jaar of ouder. Eén op de tien tieners (10,6%) is 16 jaar, 5,5% is 15 jaar en slechts 2,3% is 14 jaar of jonger. 7% van de meiden laat een abortus verrichten in het tweede trimester. De rest (93%) doet dit in het eerste trimester (Twisk & Wijsen, 2017).

Meer informatie

Datum publicatie

19-03-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. IGJ. Jaarrapportage 2016 van de Wet afbreking zwangerschap. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd; 2018. Bron
  2. Twisk D, Wijsen C. Landelijke abortusregistratie 2015 . Utrecht: Rutgers Kenniscentrum seksualiteit; 2017. Bron

Zwangerschapsafbreking naar etniciteit

Allochtone vrouwen hebben hogere abortuscijfers

De abortuscijfers in Nederland zijn hoger onder allochtone vrouwen dan onder autochtone vrouwen. Er is veel variatie tussen de verschillende herkomstgroepen. De abortuscijfers zijn het hoogst bij Antilliaanse vrouwen (ongeveer 31,6 per 1.000 vrouwen), vrouwen uit Suriname (26,9 per 1.000 vrouwen) en vrouwen uit Afrika, behalve Marokko (23,0 per 1.000 vrouwen). Ook onder de tieners zijn de abortuscijfers het hoogst onder Antillianen en Surinamers (Twisk & Wijsen, 2017).

Meer informatie

Datum publicatie

19-03-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Twisk D, Wijsen C. Landelijke abortusregistratie 2015 . Utrecht: Rutgers Kenniscentrum seksualiteit; 2017. Bron

Trend in zwangerschapsafbrekingen

Zwangerschapsafbrekingen 1993-2016

Bij in Nederland en in het buitenland wonende vrouwen
JaarIn Nederland wonende vr.In het buitenland wonende vr.
1993198049711
1994208118598
1995209327753
1996224417425
1997224136835
1998241416573
1999253186357
2000272056130
2001284375731
2002294504718
2003288124335
2004290944248
2005287384240
2006284714508
2007283304.469
2008284704436
200928.3194108
201028.3194108
201127.7283979
201226.8713706
201326.7583843
201425.5923.763
201526.9163.882
201626.4823.649

 Bron: IGJ, 2018

Aantal zwangerschapsafbrekingen ten opzichte van 2014 toegenomen

Tot 2000 steeg het aantal abortussen nog en daarna bleef het totaal aantal geruime tijd relatief stabiel met ongeveer 33.000 per jaar. In 2016 waren er 659 minder zwangerschapsafbrekingen dan in 2015. Sinds 2000 is er een dalende lijn in het aantal afbrekingen. In 2015 werd deze trend doorbroken, maar de daling heeft zich in 2016 verder voortgezet (IGJ, 2018).

Abortuscijfer sinds 2004 stabiel

Ondanks de daling in het aantal zwangerschapsafbrekingen is het abortuscijfer (het aantal zwangerschapsafbrekingen per 1.000 vrouwen van 15 t/m 44 jaar) van in Nederland wonende vrouwen sinds 2004 stabiel rond de 8,7. Dit komt doordat ook het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd (15 t/m 44 jaar) daalt (IGJ, 2018).

Meer informatie

Datum publicatie

19-03-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. IGJ. Jaarrapportage 2016 van de Wet afbreking zwangerschap. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd; 2018. Bron

Verantwoording

Definities
  • Seksueel risicogedrag en seksuele gezondheid

    Onder seksueel risicogedrag verstaan we binnen Volksgezondheidenzorg.info seksueel gedrag dat risico’s op een soa of een ongewenste zwangerschap met zich meebrengt. Daarbij gaat het om de volgende aspecten van seksueel gedrag:

    • Risicovolle seks: Geen condoomgebruik bij het laatste sekscontact met een partner waar je geen relatie mee hebt (16+)
    • Risico op ongeplande zwangerschap: Geen anti-conceptiegebruik bij vrouwen die de afgelopen 12 maanden seksueel actief waren, niet zwanger waren of een kinderwens hadden (16-49 jaar)
    • Condoomgebruik bij de laatste keer geslachtsgemeenschap (12 tot en met 16 jaar)

    Daarnaast zijn abortuscijfers opgenomen bij dit onderwerp:

    • het aantal zwangerschapsafbrekingen per 1.000 vrouwen van 15 tot en met 44 jaar

    Het bevorderen van veilige seks ter voorkoming van soa en ongewenste zwangerschap valt binnen het bredere streven naar het bevorderen van seksuele gezondheid. Hierbij staat een veilige en vrijwillige seksualiteit waar mensen van kunnen genieten centraal. Voor informatie over andere aspecten van seksuele gezondheid dan seksueel risicogedrag verwijzen we naar Rutgers, kenniscentrum op het gebied van seksualiteit. Soa en seksuele grensoverschrijding zijn elders in VZinfo uitgewerkt. 

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over seksueel risicogedrag

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie  in VZinfo Meer informatie
    Leefstijlmonitor (LSM)/Gezondheidsenquête Risicovolle seks, risico op ongeplande zwangerschap Nederlandse bevolking vanaf 16 jaar  LSMGezondheidsenquête, Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016
    Leefstijlmonitor (LSM)/ Peilstationsonderzoek Scholieren Condoomgebruik  Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSMPeilstations Scholieren
    Abortusregistratie Nederland Aantal zwangerschapsafbrekingen  Nederlandse vrouwen van 15-44 jaar Abortusregistratie Nederland, IGZ, 2017
    Landelijke Abortus Registratie (LAR) Aantal zwangerschapsafbrekingen Nederlandse vrouwen van 15-44 jaar LARTwisk & Wijsen, 2017

    Health Behaviour in School-Aged Children (HBSC) Study

    Condoomgebruik Europese scholieren van 15 jaar HBSC NederlandHBSC internationaalInchley et al., 2016


     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. IGZ. Jaarrapportage 2015 van de Wet afbreking zwangerschap. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg; 2017. Bron
    2. Twisk D, Wijsen C. Landelijke abortusregistratie 2015 . Utrecht: Rutgers Kenniscentrum seksualiteit; 2017. Bron
    3. Inchley J, Currie D, Young T, Samdal O, Torsheim T, Augustson L, et al. Growing up unequal: gender and socioeconomic differences in young people’s health and well-being. Denemarken: World Health Organization; 2016. Bron
Methoden
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.