Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

RokenRegionaal & InternationaalRegionaal

Cijfers & Context

Een vijfde van de Nederlanders rookt

Regionaal & Internationaal

Percentage rokers onder vrouwen hoger dan in EU

Kosten

Rokengerelateerde zorg kost 2,4 miljard

Preventie & Zorg

Tabaksontmoediging via beïnvloeden van omgeving

Rokers per GGD-regio

Rokers 2020

Per GGD-regio, 18 jaar en ouder
Rokers 2020
NaamPercentageBetrouwbaarheidsinterval (95%)
GGD Amsterdam20,419,5 - 21,2
GGD Brabant-Zuidoost14,814,1 - 15,5
GGD Drenthe17,216,0 - 18,5
GGD Flevoland16,715,1 - 18,5
GGD Fryslân17,716,9 - 18,5
GGD Gelderland-Midden17,416,4 - 18,4
GGD Gelderland-Zuid18,017,2 - 18,9
GGD Gooi en Vechtstreek16,415,3 - 17,6
GGD Groningen19,718,6 - 20,9
GGD Haaglanden16,415,7 - 17,1
GGD Hart voor Brabant15,414,8 - 16,1
GGD Hollands Midden14,614,0 - 15,3
GGD Hollands Noorden15,214,4 - 15,9
GGD IJsselland17,416,3 - 18,5
GGD Kennemerland14,714,1 - 15,4
GGD Limburg-Noord16,916,2 - 17,5
GGD Noord- en Oost-Gelderland15,214,4 - 16,0
GGD regio Utrecht15,114,7 - 15,6
GGD Rotterdam-Rijnmond18,217,6 - 18,9
GGD Twente17,316,3 - 18,3
GGD West-Brabant15,314,6 - 16,1
GGD Zaanstreek-Waterland17,516,5 - 18,4
GGD Zeeland16,115,3 - 17,0
GGD Zuid-Holland Zuid14,513,7 - 15,4
GGD Zuid-Limburg19,318,8 - 19,9
  • De COVID-19 pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben mogelijk de gezondheid, leefstijl en het welzijn van de respondenten beïnvloed.
View all detail data

Meeste rokers in de GGD-regio Amsterdam

Het percentage rokers is niet gelijk verdeeld over Nederland. In enkele verstedelijkte gebieden in de Randstad (GGD-regio's Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam) en de GGD-regio’s in het noorden en zuiden van het land (Groningen en Zuid-Limburg) wordt het meest gerookt. Het percentage rokers is het hoogst in de GGD-regio Amsterdam (20,4%). In GGD-regio Zuid-Holland Zuid wordt het minst gerookt (14,5%). In 2020 rookt gemiddeld 16,7% van de volwassen bevolking van 18 jaar en ouder in Nederland. Het landelijk gemiddelde dat hier wordt gepresenteerd wijkt af van het landelijk gemiddelde bij het hoofdstuk Cijfers & Context, zie methoden voor meer informatie. Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

Cijfers per gemeente

Meer informatie

 

 

Datum publicatie

09-09-2021

Rokers per gemeente

Rokers 2020

Per gemeente, 18 jaar en ouder
Rokers 2020
NaamPercentage
's-Gravenhage19
's-Hertogenbosch18
Aa en Hunze14
Aalsmeer13
Aalten15
Achtkarspelen20
Alblasserdam15
Albrandswaard12
Alkmaar16
Almelo22
Almere16
Alphen-Chaam10
Alphen aan den Rijn16
Altena14
Amersfoort15
Amstelveen12
Amsterdam22
Apeldoorn16
Appingedam18
Arnhem21
Assen16
Asten14
Baarle-Nassau14
Baarn13
Barendrecht14
Barneveld16
Beek14
Beekdaelen16
Beemster11
Beesel16
Berg en Dal17
Bergeijk13
Bergen (L.)18
Bergen (NH.)13
Bergen op Zoom18
Berkelland15
Bernheze12
Best10
Beuningen16
Beverwijk18
Bladel12
Blaricum13
Bloemendaal10
Bodegraven-Reeuwijk13
Boekel11
Borger-Odoorn16
Borne15
Borsele16
Boxmeer12
Boxtel16
Breda18
Brielle15
Bronckhorst14
Brummen15
Brunssum20
Bunnik10
Bunschoten15
Buren19
Capelle aan den IJssel16
Castricum11
Coevorden18
Cranendonck13
Cuijk12
Culemborg13
Dalfsen13
Dantumadiel15
De Bilt12
De Fryske Marren14
De Ronde Venen12
De Wolden14
Delft15
Delfzijl20
Den Helder19
Deurne14
Deventer20
Diemen17
Dinkelland16
Doesburg19
Doetinchem15
Dongen14
Dordrecht16
Drechterland13
Drimmelen15
Dronten14
Druten16
Duiven15
Echt-Susteren16
Edam-Volendam12
Ede17
Eemnes15
Eersel10
Eijsden-Margraten14
Eindhoven17
Elburg16
Emmen18
Enkhuizen17
Enschede18
Epe14
Ermelo16
Etten-Leur12
Friese Waddeneilanden20
Geertruidenberg13
Geldrop-Mierlo15
Gemert-Bakel12
Gennep15
Gilze en Rijen12
Goeree-Overflakkee13
Goes16
Goirle13
Gooise Meren16
Gorinchem17
Gouda15
Grave14
Groningen23
Gulpen-Wittem14
Haaksbergen15
Haaren13
Haarlem15
Haarlemmermeer14
Halderberge14
Hardenberg17
Harderwijk15
Hardinxveld-Giessendam15
Harlingen21
Hattem14
Heemskerk13
Heemstede12
Heerde13
Heerenveen16
Heerhugowaard14
Heerlen22
Heeze-Leende9
Heiloo12
Hellendoorn14
Hellevoetsluis17
Helmond18
Hendrik-Ido-Ambacht12
Hengelo20
Het Hogeland17
Heumen12
Heusden12
Hillegom12
Hilvarenbeek10
Hilversum19
Hoeksche Waard14
Hof van Twente16
Hollands Kroon18
Hoogeveen25
Hoorn17
Horst aan de Maas14
Houten10
Huizen17
Hulst13
IJsselstein16
Kaag en Braassem12
Kampen21
Kapelle11
Katwijk17
Kerkrade24
Koggenland17
Krimpen aan den IJssel12
Krimpenerwaard13
Laarbeek16
Landerd10
Landgraaf20
Landsmeer15
Langedijk13
Lansingerland12
Laren12
Leeuwarden19
Leiden18
Leiderdorp14
Leidschendam-Voorburg14
Lelystad17
Leudal16
Leusden12
Lingewaard15
Lisse16
Lochem13
Loon op Zand15
Lopik13
Loppersum17
Losser14
Maasdriel21
Maasgouw17
Maassluis16
Maastricht21
Medemblik15
Meerssen15
Meierijstad14
Meppel21
Middelburg15
Midden-Delfland10
Midden-Drenthe15
Midden-Groningen18
Mill en Sint Hubert10
Moerdijk16
Molenlanden14
Montferland14
Montfoort13
Mook en Middelaar11
Neder-Betuwe17
Nederweert12
Nieuwegein14
Nieuwkoop13
Nijkerk16
Nijmegen19
Nissewaard18
Noardeast-Fryslân19
Noord-Beveland15
Noordenveld12
Noordoostpolder19
Noordwijk15
Nuenen, Gerwen en Nederwetten11
Nunspeet18
Oegstgeest11
Oirschot12
Oisterwijk12
Oldambt18
Oldebroek15
Oldenzaal15
Olst-Wijhe17
Ommen14
Oost Gelre15
Oosterhout14
Ooststellingwerf14
Oostzaan13
Opmeer16
Opsterland15
Oss19
Oude IJsselstreek16
Ouder-Amstel14
Oudewater12
Overbetuwe17
Papendrecht11
Peel en Maas15
Pekela21
Pijnacker-Nootdorp12
Purmerend19
Putten18
Raalte13
Reimerswaal18
Renkum12
Renswoude17
Reusel-De Mierden12
Rheden18
Rhenen13
Ridderkerk14
Rijssen-Holten16
Rijswijk14
Roerdalen17
Roermond21
Roosendaal15
Rotterdam21
Rozendaal10
Rucphen16
Schagen14
Scherpenzeel18
Schiedam21
Schouwen-Duiveland17
Simpelveld17
Sint-Michielsgestel15
Sint Anthonis10
Sittard-Geleen18
Sliedrecht16
Sluis18
Smallingerland18
Soest13
Someren12
Son en Breugel11
Stadskanaal15
Staphorst15
Stede Broec14
Steenbergen14
Steenwijkerland17
Stein18
Stichtse Vecht14
Súdwest-Fryslân20
Terneuzen17
Texel14
Teylingen11
Tholen18
Tiel23
Tilburg18
Tubbergen16
Twenterand18
Tynaarlo14
Tytsjerksteradiel15
Uden15
Uitgeest13
Uithoorn16
Urk23
Utrecht18
Utrechtse Heuvelrug13
Vaals20
Valkenburg aan de Geul19
Valkenswaard20
Veendam19
Veenendaal15
Veere12
Veldhoven11
Velsen17
Venlo19
Venray16
Vijfheerenlanden19
Vlaardingen17
Vlissingen19
Voerendaal13
Voorschoten14
Voorst14
Vught13
Waadhoeke17
Waalre9
Waalwijk16
Waddinxveen13
Wageningen15
Wassenaar12
Waterland13
Weert16
Weesp15
West Betuwe17
West Maas en Waal15
Westerkwartier16
Westerveld14
Westervoort20
Westerwolde19
Westland13
Weststellingwerf19
Westvoorne13
Wierden13
Wijchen16
Wijdemeren13
Wijk bij Duurstede19
Winterswijk16
Woensdrecht14
Woerden14
Wormerland15
Woudenberg12
Zaanstad19
Zaltbommel21
Zandvoort19
Zeewolde15
Zeist14
Zevenaar18
Zoetermeer15
Zoeterwoude13
Zuidplas12
Zundert12
Zutphen17
Zwartewaterland18
Zwijndrecht15
Zwolle18
  • De COVID-19 pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben mogelijk de gezondheid, leefstijl en het welzijn van de respondenten beïnvloed.
View all detail data

Rokers per gemeente

In 2020 rookt gemiddeld 16,7% van de volwassen bevolking van 18 jaar en ouder in Nederland. Per gemeente varieert het percentage van 9 tot 25%. Het landelijk gemiddelde dat hier wordt gepresenteerd wijkt af van het landelijk gemiddelde bij het hoofdstuk Cijfers & Context, zie methoden voor meer informatie. Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

Cijfers per regio

Meer informatie

Datum publicatie

09-09-2021

Rokers per wijk

Rokers 2016

Per wijk*, personen van 19 jaar en ouder
Rokers 2016
Gemeente
's-Gravenhage
's-Hertogenbosch
Aa en Hunze
Aalburg
Aalsmeer
Aalten
Achtkarspelen
Alblasserdam
Albrandswaard
Alkmaar
Almelo
Almere
Alphen-Chaam
Alphen aan den Rijn
Ameland
Amersfoort
Amstelveen
Amsterdam
Apeldoorn
Appingedam
Arnhem
Assen
Asten
Baarle-Nassau
Baarn
Barendrecht
Barneveld
Bedum
Beek
Beemster
Beesel
Bellingwedde
Berg en Dal
Bergeijk
Bergen (L.)
Bergen (NH.)
Bergen op Zoom
Berkelland
Bernheze
Best
Beuningen
Beverwijk
Binnenmaas
Bladel
Blaricum
Bloemendaal
Bodegraven-Reeuwijk
Boekel
Borger-Odoorn
Borne
Borsele
Boxmeer
Boxtel
Breda
Brielle
Bronckhorst
Brummen
Brunssum
Bunnik
Bunschoten
Buren
Capelle aan den IJssel
Castricum
Coevorden
Cranendonck
Cromstrijen
Cuijk
Culemborg
Dalfsen
Dantumadiel
De Bilt
De Fryske Marren
De Marne
De Ronde Venen
De Wolden
Delft
Delfzijl
Den Helder
Deurne
Deventer
Diemen
Dinkelland
Doesburg
Doetinchem
Dongen
Dongeradeel
Dordrecht
Drechterland
Drimmelen
Dronten
Druten
Duiven
Echt-Susteren
Edam-Volendam
Ede
Eemnes
Eemsmond
Eersel
Eijsden-Margraten
Eindhoven
Elburg
Emmen
Enkhuizen
Enschede
Epe
Ermelo
Etten-Leur
Ferwerderadiel
Franekeradeel
Geertruidenberg
Geldermalsen
Geldrop-Mierlo
Gemert-Bakel
Gennep
Giessenlanden
Gilze en Rijen
Goeree-Overflakkee
Goes
Goirle
Gooise Meren
Gorinchem
Gouda
Grave
Groningen
Grootegast
Gulpen-Wittem
Haaksbergen
Haaren
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Halderberge
Hardenberg
Harderwijk
Hardinxveld-Giessendam
Haren
Harlingen
Hattem
Heemskerk
Heemstede
Heerde
Heerenveen
Heerhugowaard
Heerlen
Heeze-Leende
Heiloo
Hellendoorn
Hellevoetsluis
Helmond
Hendrik-Ido-Ambacht
Hengelo
het Bildt
Heumen
Heusden
Hillegom
Hilvarenbeek
Hilversum
Hof van Twente
Hollands Kroon
Hoogeveen
Hoogezand-Sappemeer
Hoorn
Horst aan de Maas
Houten
Huizen
Hulst
IJsselstein
Kaag en Braassem
Kampen
Kapelle
Katwijk
Kerkrade
Koggenland
Kollumerland en Nieuwkruisland
Korendijk
Krimpen aan den IJssel
Krimpenerwaard
Laarbeek
Landerd
Landgraaf
Landsmeer
Langedijk
Lansingerland
Laren
Leek
Leerdam
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Leiden
Leiderdorp
Leidschendam-Voorburg
Lelystad
Leudal
Leusden
Lingewaal
Lingewaard
Lisse
Littenseradiel
Lochem
Loon op Zand
Lopik
Loppersum
Losser
Maasdriel
Maasgouw
Maassluis
Maastricht
Marum
Medemblik
Meerssen
Menameradiel
Menterwolde
Meppel
Middelburg
Midden-Delfland
Midden-Drenthe
Mill en Sint Hubert
Moerdijk
Molenwaard
Montferland
Montfoort
Mook en Middelaar
Neder-Betuwe
Nederweert
Neerijnen
Nieuwegein
Nieuwkoop
Nijkerk
Nijmegen
Nissewaard
Noord-Beveland
Noordenveld
Noordoostpolder
Noordwijk
Noordwijkerhout
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Nunspeet
Nuth
Oegstgeest
Oirschot
Oisterwijk
Oldambt
Oldebroek
Oldenzaal
Olst-Wijhe
Ommen
Onderbanken
Oost Gelre
Oosterhout
Ooststellingwerf
Oostzaan
Opmeer
Opsterland
Oss
Oud-Beijerland
Oude IJsselstreek
Ouder-Amstel
Oudewater
Overbetuwe
Papendrecht
Peel en Maas
Pekela
Pijnacker-Nootdorp
Purmerend
Putten
Raalte
Reimerswaal
Renkum
Renswoude
Reusel-De Mierden
Rheden
Rhenen
Ridderkerk
Rijnwaarden
Rijssen-Holten
Rijswijk
Roerdalen
Roermond
Roosendaal
Rotterdam
Rozendaal
Rucphen
Schagen
Scherpenzeel
Schiedam
Schiermonnikoog
Schijndel
Schinnen
Schouwen-Duiveland
Simpelveld
Sint-Michielsgestel
Sint-Oedenrode
Sint Anthonis
Sittard-Geleen
Sliedrecht
Slochteren
Sluis
Smallingerland
Soest
Someren
Son en Breugel
Stadskanaal
Staphorst
Stede Broec
Steenbergen
Steenwijkerland
Stein
Stichtse Vecht
Strijen
Súdwest-Fryslân
Ten Boer
Terneuzen
Terschelling
Texel
Teylingen
Tholen
Tiel
Tilburg
Tubbergen
Twenterand
Tynaarlo
Tytsjerksteradiel
Uden
Uitgeest
Uithoorn
Urk
Utrecht
Utrechtse Heuvelrug
Vaals
Valkenburg aan de Geul
Valkenswaard
Veendam
Veenendaal
Veere
Veghel
Veldhoven
Velsen
Venlo
Venray
Vianen
Vlaardingen
Vlagtwedde
Vlieland
Vlissingen
Voerendaal
Voorschoten
Voorst
Vught
Waalre
Waalwijk
Waddinxveen
Wageningen
Wassenaar
Waterland
Weert
Weesp
Werkendam
West Maas en Waal
Westerveld
Westervoort
Westland
Weststellingwerf
Westvoorne
Wierden
Wijchen
Wijdemeren
Wijk bij Duurstede
Winsum
Winterswijk
Woensdrecht
Woerden
Wormerland
Woudenberg
Woudrichem
Zaanstad
Zaltbommel
Zandvoort
Zederik
Zeewolde
Zeist
Zevenaar
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zuidhorn
Zuidplas
Zundert
Zutphen
Zwartewaterland
Zwijndrecht
Zwolle

*Deze wijkcijfers kunnen afwijken van door de GGD of gemeente gepubliceerde enquêtecijfers. Klik hier voor een overzicht van de regio's met eigen cijfers op wijkniveau.

Deze cijfers kunnen afwijken van door de GGD of gemeente gepubliceerde enquêtecijfers. Klik hier voor een overzicht van de regio's met eigen cijfers op wijkniveau.

View all detail data

Rokers per wijk

De kaart presenteert cijfers over roken. Dit is het percentage personen van 19 jaar en ouder dat de vraag "Rookt u weleens?" beantwoordt met 'ja', exclusief elektronische sigaret.

Het RIVM heeft cijfers over gezondheid en leefstijl berekend voor alle wijken en buurten in Nederland op basis van ruim 457.000 respondenten van de Gezondheidsmonitor volwassenen 2016 van GGD’en, CBS en RIVM. Omdat er vaak te weinig respondenten per wijk of buurt zijn, gebruikt het RIVM een model waarmee de cijfers berekend kunnen worden. Dit zijn zogenaamde kleine-domeinschatters (van de Kassteele et al., 2017).

Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om wijkcijfers te kunnen presenteren. De cijfers in de kaart hiernaast kunnen afwijken van de door de GGD gepubliceerde cijfers, omdat deze op een andere manier zijn berekend. 

Cijfers op buurtniveau

De getoonde wijkcijfers worden ook hier gepresenteerd. Behalve wijkcijfers worden hier ook buurtcijfers in kaart gebracht. Voor elke gemeente wordt een kaart getoond met cijfers voor alle wijken of voor alle buurten in die gemeente. 

Wanneer komen nieuwe cijfers?

Vanaf eind juni 2021 zijn landelijke en regionale cijfers beschikbaar op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen 2020 (zie ook RIVM-Statline). Cijfers op wijk- en buurtniveau zullen in het vierde kwartaal van 2021 worden gepubliceerd.

Vergelijk deze kaart met

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. van de Kassteele J, Zwakhals L, Breugelmans O, Ameling C, van den Brink C. Estimating the prevalence of 26 health-related indicators at neighbourhood level in the Netherlands using structured additive regression. International Journal of Health Geographics. 2017;(1). Bron | DOI

Roken middelbare scholieren (klas 2 en 4) per GGD-regio

Roken 2019

Per GGD-regio, middelbare scholieren (klas 2 en klas 4)
Roken 2019
GGD-regioPercentageBetrouwbaarheidsinterval (95%)
DGJ Zuid-Holland Zuid16,014,7 - 17,3
GGD Amsterdam16,513,9 - 19,5
GGD Brabant-Zuidoost10,5 7,7 - 14,1
GGD Drenthe18,917,5 - 20,3
GGD Flevoland13,412,5 - 14,4
GGD Fryslan18,616,1 - 21,4
GGD Gelderland Zuid17,716,9 - 18,6
GGD Gooi en Vechtstreek22,020,7 - 23,4
GGD Groningen22,220,9 - 23,5
GGD Haaglanden12,0 9,9 - 14,4
GGD Hart voor Brabant14,812,3 - 17,6
GGD Hollands Midden15,014,3 - 15,7
GGD Hollands Noorden17,817,0 - 18,6
GGD IJsselland15,114,2 - 16,1
GGD Kennemerland15,915,0 - 16,9
GGD Limburg-Noord12,411,7 - 13,2
GGD Noord-en Oost-Gelderland18,618,0 - 19,3
GGD regio Utrecht14,513,9 - 15,1
GGD Rotterdam-Rijnmond15,114,4 - 15,8
GGD Twente18,217,4 - 18,9
GGD West-Brabant16,816,1 - 17,6
GGD Zaanstreek-Waterland12,111,2 - 13,1
GGD Zeeland21,520,5 - 22,5
GGD Zuid-Limburg17,816,9 - 18,8
VG Gelderland-Midden18,116,1 - 20,3
View all detail data

Roken naar regio

In Nederland heeft 16,1% van de jongeren ooit een paar trekjes tot een hele sigaret of meer gerookt (sigaretten, shag/ sjek, geen elektronische sigaret). Per regio varieert het percentage van 10,5 tot 22,2%. Onder de jongeren rookt 2,5% dagelijks (één of meerdere sigaretten) en 4,0% rookt wekelijks (minstens 1 keer per week). Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

Roken naar gemeente

In 19 GGD-regio’s waren voldoende tweede- en vierdeklassers uitgenodigd, zodat in die regio’s voor gemeenten (op 14 gemeenten na) ook prevalentiecijfers beschikbaar zijn. Zes regio’s (Amsterdam, Brabant-Zuidoost, Fryslân, Gelderland-Midden, Haaglanden en Hart voor Brabant) namen deel op regionaal niveau waardoor in deze regio’s geen gemeentecijfers beschikbaar zijn.

Gezondheidsmonitor Jeugd

De Gezondheidsmonitor Jeugd geeft inzicht in de leefstijl en het welzijn van middelbare scholieren. Alle 25 GGD'en in Nederland namen eind 2019 digitale vragenlijsten af bij tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Meer dan 170.000 leerlingen beantwoordden vragen over hun gezondheid, geluk, psychosociaal welzijn, gebruik van sociale media, gamen, pesten, bewegen, suikerhoudende dranken, roken en drinken. Het onderzoek werd voor de tweede keer landelijk geharmoniseerd uitgevoerd (eerste keer was 2015).

Meer informatie

Datum publicatie

15-10-2020

E-sigaret gebruik middelbare scholieren (klas 2 en 4) per GGD-regio

E-sigaret gebruik 2019

Per GGD-regio, middelbare scholieren (klas 2 en klas 4)
E-sigaret gebruik 2019
GGD-regioPercentageBetrouwbaarheidsinterval (95%)
DGJ Zuid-Holland Zuid21,720,2 - 23,1
GGD Amsterdam23,120,0 - 26,5
GGD Brabant-Zuidoost18,715,0 - 23,0
GGD Drenthe22,521,0 - 23,9
GGD Flevoland20,719,5 - 21,9
GGD Fryslan25,922,9 - 29,0
GGD Gelderland Zuid24,123,2 - 25,1
GGD Gooi en Vechtstreek24,423,0 - 25,8
GGD Groningen25,824,4 - 27,2
GGD Haaglanden20,417,7 - 23,3
GGD Hart voor Brabant23,120,2 - 26,4
GGD Hollands Midden19,518,8 - 20,3
GGD Hollands Noorden25,524,6 - 26,4
GGD IJsselland18,617,6 - 19,6
GGD Kennemerland23,622,6 - 24,7
GGD Limburg-Noord21,820,9 - 22,8
GGD Noord-en Oost-Gelderland21,921,2 - 22,6
GGD regio Utrecht19,719,1 - 20,4
GGD Rotterdam-Rijnmond25,925,1 - 26,8
GGD Twente23,122,3 - 24,0
GGD West-Brabant23,422,5 - 24,2
GGD Zaanstreek-Waterland22,321,1 - 23,6
GGD Zeeland26,825,7 - 27,9
GGD Zuid-Limburg28,727,6 - 29,8
VG Gelderland-Midden22,320,0 - 24,7
View all detail data

E-sigaret gebruik naar regio

In Nederland heeft gemiddeld 22,7% ooit een e-sigaret gebruikt (e-sigaret, shisha-pen, e-hookah, e-smoker, flavor vape). Per regio varieert dit percentage van 18,6 tot 28,7%. Bij dagelijkse gebruikers gaat het om personen die dagelijks een elektronische sigaret gebruiken (0,6%). Bij wekelijks gebruik gaat het om personen die minstens 1 keer per week een elektronische sigaret gebruiken, maar niet elke dag (1,8%). Meer gegevens over dit onderwerp zijn te vinden door op de kaart te klikken.

E-sigaret naar gemeente

In 19 GGD-regio’s waren voldoende tweede- en vierdeklassers uitgenodigd, zodat in die regio’s voor gemeenten (op 14 gemeenten na) ook prevalentiecijfers beschikbaar zijn. Zes regio’s (Amsterdam, Brabant-Zuidoost, Fryslân, Gelderland-Midden, Haaglanden en Hart voor Brabant) namen deel op regionaal niveau waardoor in deze regio’s geen gemeentecijfers beschikbaar zijn.

Gezondheidsmonitor Jeugd

De Gezondheidsmonitor Jeugd geeft inzicht in de leefstijl en het welzijn van middelbare scholieren. Alle 25 GGD'en in Nederland namen eind 2019 digitale vragenlijsten af bij tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Meer dan 170.000 leerlingen beantwoordden vragen over hun gezondheid, geluk, psychosociaal welzijn, gebruik van sociale media, gamen, pesten, bewegen, suikerhoudende dranken, roken en drinken. Het onderzoek werd voor de tweede keer landelijk geharmoniseerd uitgevoerd (eerste keer was 2015).

Meer informatie

Datum publicatie

15-10-2020

Verantwoording

Definities
  • Roken

    • Het percentage rokers is het percentage respondenten dat de vraag "Rookt u weleens?" beantwoordt met 'ja'.
    • Bij dagelijkse rokers gaat het om personen onder de algemene bevolking die dagelijks één of meerdere sigaretten roken.
    • Meeroken is het inademen van tabaksrook uit de omgeving door niet-rokers, ook wel ‘passief roken’ genoemd.
    • Zwaar roken is het roken van 20 of meer sigaretten of shagjes per dag.
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over roken

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    Leefstijlmonitor (LSM)/Gezondheidsenquête, voorheen POLS, gezondheid en welzijn Wel eens roken, dagelijks roken Nederlandse bevolking vanaf 18 jaar  LSMGezondheidsenquêtePOLS, gezondheid en welzijn
    Leefstijlmonitor (LSM)/ Peilstationsonderzoek Scholieren Ooit gerookt, afgelopen maand gerookt, dagelijks roken: sigaret/shag of elektronische sigaret Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSMPeilstations Scholieren
    Leefstijlmonitor (LSM)/HBSC-Nederland Ooit gerookt, afgelopen maand gerookt, dagelijks roken: sigaret/shag of elektronische sigaret Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSM, HBSC-Nederland
    Onderzoek middelengebruik studenten Ooit gerookt, afgelopen maand gerookt, dagelijks roken Nederlandse mbo en hbo studenten 16 t/m 18 jaar Factsheet Trimbos-instituut
    Gezondheidsmonitor Volwassenen GGD-en, CBS en RIVM Wel eens roken, zwaar roken (exclusief elektronische sigaret) Nederlandse bevolking vanaf 18 jaar Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen GGD'en, CBS en RIVMRIVM-StatLine
    Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 GGD'en en RIVM Ooit gerookt (een trekje), e-sigaret Nederlandse scholieren in klas 2 en 4 Gezondheidsmonitor Jeugd op Zorggegevens, Website Gezondheidsmonitors
    WHO European Health for All Database Dagelijks roken Europese bevolking vanaf 15 jaar WHO-HFA
    Eurostat, DG SANTE (online data code: SDG_03_30 ) Smoking prevalence by sex Europese bevolking vanaf 15 jaar Eurostat, metadata
    European School Survey on Alcohol and other Drugs (ESPAD) Recent (afgelopen 30 dagen) gerookt Europse scholieren van 15 en 16 jaar

    ESPAD; Hibell et al., 2009; Hibell et al., 2012

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A. The 2007 ESPAD Report - Substance Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN); 2009. Bron
    2. Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A, et al. The 2011 ESPAD Report. Substance Use Among Students in 36 European Countries. Stockholm: Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN); 2012. Bron
  • Aanvragen data voor wetenschappelijk onderzoek

    De Gezondheidsmonitor (doelgroep Volwassenen en Ouderen) is voor het eerst uitgevoerd in 2012 en opnieuw uitgevoerd in 2016 en 2020. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 bevatten informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van negentien jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 bevat informatie over de Nederlandse bevolking van achttien jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 en 2020 zijn uitgevoerd door de GGD’en, CBS en RIVM. In 2012, 2016 en 2020 deden respectievelijk ruim 387.000 personen, 457.000 personen en 539.900 personen mee aan het grootschalige vragenlijstonderzoek. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 en Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 bevatten informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van leerlingen in klas 2 en klas 4 van het voortgezet onderwijs. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 en 2019 zijn uitgevoerd door de GGD’en en RIVM. In 2015 hebben bijna 97.000 leerlingen en 377 scholen deelgenomen aan deze monitor. In 2019 waren dit 171.192 leerlingen en 707 scholen.

    Meer informatie over de Gezondheidsmonitors vind u hier en hier en voor Gezondheidsmonitors Jeugd vindt u hier. Gewoonlijk kunt u bij het digitale loket Gezondheidsmonitors data of cijfers aanvragen uit de Gezondheidsmonitors voor onderzoek en beleid op zowel lokaal als landelijk niveau. Omdat het digitale loket tijdelijk niet bereikbaar is, kunt u een aanvraag indienen via monitorgezondheid.nl. Momenteel zijn de data en cijfers beschikbaar uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 en uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2015, Gezondheidsmonitor Jeugd 2019. Data en cijfers uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 zijn beschikbaar vanaf najaar 2021. Heeft u vragen of wilt u graag meer informatie over de aanvraag van cijfers of data uit de Gezondheidsmonitors? Stuur dan een e-mail.

Methoden
  • Dataverzameling Gezondheidsenquête 2020

    In 2020 is de dataverzameling voor de Gezondheidsenquête verstoord door de COVID-19-pandemie. Ongeveer een half jaar was het niet mogelijk om aan huis interviews af te nemen. Daardoor kwam er tijdens die periode alleen via internet respons binnen. Om te corrigeren voor het wegvallen van de interviews aan huis is gebruik gemaakt van een aangepast weegmodel met tijdreeksmodellen. Hierdoor zijn de cijfers te vergelijken met de eerdere jaren. Meer informatie over het aangepaste weegmodel kunt u vinden in deze nota.
    De COVID-19-pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben mogelijk invloed gehad op het gedrag en de gezondheid van de geïnterviewden. Het is belangrijk hier rekening mee te houden bij het interpreteren van de cijfers van 2020.

  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

    Toetsing trends

    Toetsing van de trend heeft plaatsgevonden op ongestandaardiseerde data door middel van een logistische regressie, waarbij is gecorrigeerd is voor leeftijd en geslacht. Daarbij wordt getoetst of er een statistisch significante toe- of afname is met een significantieniveau (p-waarde) van 0,05. Vaak is onderscheid gemaakt naar trends in verschillende subpopulaties: mannen, vrouwen en leeftijdsgroepen. Daarnaast is getoetst of de trend voor mannen en vrouwen statistisch significant verschilt.
    De kans op het vinden van een toevallige significante uitkomst neemt toe met het aantal uitgevoerde toetsen. Om hiervoor te corrigeren is een Benjamini‐Hochberg‐correctie op de p‐waardes uitgevoerd.

  • Sterfte door roken

    Gebruikte methode

    Het deel van de sterfte aan een ziekte dat toe te wijzen is aan roken, is berekend door gebruik te maken van de PAF (populatie attributieve fractie). Voor het berekenen van de PAF zijn gegevens nodig over de blootstelling en het relatieve risico van de blootstelling. Combinatie van de PAF met doodsoorzaakspecifieke sterfte resulteert in het aandeel van de sterfte dat toegeschreven kan worden aan roken. Voor meer informatie over de methode zie VTV-2018: methoden.


    Ziekten die zijn opgenomen in de berekening van sterfte door roken, met bijbehorende  ICD-10-code

    Ziekte

    ICD-10-code

    alvleesklierkanker

    C25

    beroerte

    I60-I69

    blaaskanker

    C67

    borstkanker

    C50

    COPD

    J40-J44, J47

    coronaire hartziekten

    I20-I25

    dikkedarmkanker

    C18-C21

    diabetes

    E10-E14

    hartfalen

    I50

    longkanker

    C34

    maagkanker

    C16

    mondholtekanker

    C00-C08

    nierkanker

    C64

    slokdarmkanker

    C15

    strottenhoofdkanker

    C32

  • Roken: Landelijk versus Regionaal

    Bij roken verschilt het gemiddelde bij het hoofdstuk 'Cijfers & Context' van het gemiddelde bij het hoofdstuk 'Regionaal & Internationaal'. Dit komt door het gebruik van verschillende bronnen: 

    • Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor CBS i.s.m. RIVM, 2016: het percentage respondenten dat de vraag "Rookt u weleens?" beantwoordt met 'ja', inclusief elektronische sigaret
    • Gezondheidsmonitor GGD'en, CBS en RIVM, 2016: het percentage respondenten dat de vraag "Rookt u weleens?" beantwoordt met 'ja', exclusief elektronische sigaret
  • Regionale verschillen: verschil in wijkcijfers

    Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om voldoende respondenten te hebben om cijfers op wijkniveau te kunnen presenteren. Omdat deze cijfers op een andere manier zijn berekend, kunnen ze afwijken van de cijfers die hier worden gepresenteerd. Niet alleen het onderliggende model is anders, ook het aantal achtergrondkenmerken dat wordt gebruikt verschilt; bij de RIVM schattingen wordt meer informatie over de bevolking gebruikt. Over het algemeen leiden de RIVM schattingen tot kleinere verschillen tussen gebieden dan de cijfers die verkregen zijn door middel van weegmethoden.

    Hieronder vindt u een lijstje van GGD'en met eigen wijkcijfers:

  • Regionale verschillen: Schattingen per wijk

    Aanleiding
    Vanwege de decentralisaties in het sociaal domein is steeds meer informatie nodig over gezondheid gerelateerde indicatoren op kleinere geografische niveaus. Daarom heeft het RIVM een model ontwikkeld om cijfers te kunnen berekenen op wijk- en buurtniveau op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van GGD’en, CBS en RIVM. Ondanks dat de Gezondheidsmonitor een enorm databestand is, bevat het onvoldoende respondenten om met behulp van weegmethoden cijfers te berekenen voor alle wijken en buurten in Nederland. In 2012 zijn de eerste wijk- en buurtcijfers gepresenteerd. Op basis van de Gezondheidsmonitor 2016 zijn nieuwe cijfers berekend.

    Methode
    In het kader van de Gezondheidsmonitor zijn via vragenlijsten gegevens over gezondheid en leefstijl verzameld over volwassenen van 19 jaar en ouder. De ruim 457.000 deelnemers aan de Gezondheidsmonitor zijn anoniem in een beveiligde omgeving gekoppeld aan registratiebestanden van het CBS. Deze bestanden bevatten informatie over een reeks achtergrondkenmerken, zoals leeftijd, geslacht, herkomst, huishoudsamenstelling, opleidingsniveau, inkomen en woningtype. Er is een statistisch model gebruikt om de gezondheid en leefstijl te relateren aan deze achtergrondkenmerken. Ook wordt informatie uit de naastgelegen gebieden meegenomen. Door middel van deze relatie is het daarna mogelijk om voor alle volwassenen hun verwachte gezondheid en leefstijl te berekenen. De uitkomsten worden vervolgens gemiddeld over de betreffende wijk of buurt.

    Schattingen
    De cijfers op wijk- en buurtniveau moeten met voorzichtigheid worden gebruikt. Met het model wordt de werkelijkheid zo goed mogelijk benaderd, maar de cijfers blijven schattingen van de werkelijkheid. Daarom worden de uitkomsten ook als hele cijfers (dus zonder decimalen) gepresenteerd. 
    De cijfers uit de Gezondheidsmonitor die zijn verkregen met behulp van weegmethoden zijn echter ook een benadering van de werkelijkheid. De weging is nodig vanwege o.a. selectieve non-respons. Net zoals bij de berekeningen van de wijk- en buurtcijfers zijn de weegfactoren van het CBS ook gebaseerd op achtergrondkenmerken van de respondenten. 

    Verschil tussen cijfers
    Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om voldoende respondenten te hebben om cijfers op wijkniveau te kunnen presenteren. Omdat deze cijfers op een andere manier zijn berekend, kunnen ze afwijken van de cijfers die hier worden gepresenteerd. Niet alleen het onderliggende model is anders, ook het aantal achtergrondkenmerken dat wordt gebruikt verschilt; bij de RIVM schattingen wordt meer informatie over de bevolking gebruikt. Over het algemeen leiden de RIVM schattingen tot kleinere verschillen tussen gebieden dan de cijfers die verkregen zijn door middel van weegmethoden. 

    Let op: de gepresenteerde gemeentecijfers zijn berekend via de weegmethode van het CBS. De gepresenteerde wijk- en buurtcijfers zijn daardoor niet direct vergelijkbaar met deze gemeentecijfers.

    Grote aantallen nodig

    Voor het doen van dit soort schattingen zijn grote aantallen respondenten nodig. Het is dus niet zo dat het ontwikkelde model de Gezondheidsmonitors kan vervangen. Hoe meer respondenten er zijn, hoe minder er geschat hoeft te worden en hoe beter de cijfers zijn.

    Samenwerking
    De cijfers zijn berekend in het kader van het Strategisch Programma RIVM (SPR), een programma voor onderzoek, innovatie en kennisontwikkeling. Een werkgroep van epidemiologen van GGD’en en GGD GHOR NL is er bij betrokken. 

    Meer weten?
    Een uitgebreide toelichting op de gebruikte methode is beschreven in een artikel (van de Kassteele et al., 2017). Voor de cijfers van 2016 zijn enkele aanpassingen gedaan aan het model.

    Voor vragen kunt u contact opnemen met carolien.van.den.brink@rivm.nl.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. van de Kassteele J, Zwakhals L, Breugelmans O, Ameling C, van den Brink C. Estimating the prevalence of 26 health-related indicators at neighbourhood level in the Netherlands using structured additive regression. International Journal of Health Geographics. 2017;(1). Bron | DOI
  • Toelichting op scenario's in de Maatschappelijke kosten baten analyse van tabaksontmoediging

    Scenario 1: Het nul-alternatief. Dit is het scenario waarin het huidige overheidsbeleid (jaar 2015) wordt geëvalueerd met gelijkblijvend beleid zonder enige intensivering voor de komende 35 jaar. 

    Scenario 2 & 3: Verhoging van accijnzen met 5% of 10% per jaar In deze scenario’s is doorgerekend wat de effecten zijn van 5% en 10% accijnsverhogingen per jaar op de maatschappij. In deze scenario’s is de prijsverhoging vermenigvuldigd met de totale prijselasticiteit van de vraag (-0,4). De helft hiervan (prevalentie-elasticiteit: -0,2) is toegeschreven aan een daling van het aantal rokers. De andere helft (-0,2) wordt toegeschreven aan een daling in de verkoop van sigaretten doordat mensen minder gaan roken maar niet volledig stoppen. Om het effect op de prevalentie van roken te berekenen is daarom met een conservatieve prevalentie-elasticiteit van -0,2 gerekend. Daarnaast zwakt de prevalentie af over tijd. Door de complexiteit van de verschillende modellen is deze precieze afname moeilijk te kwantificeren (o.a. omdat de start/stop/terugval kansen elk jaar aangepast worden aan de prevalentie-elasticiteit en dit weer effect heeft op hiernavolgende jaren).

    Scenario 4: Massamediacampagne In dit scenario is doorgerekend wat de gevolgen zijn van een jaarlijkse massa media (overheids-)campagne: dit is het geven van informatie/voorlichting via TV, radio, billboards etc. om roken te ontmoedigen. 

    Scenario 5 & 6: Maatregelen WHO-verdrag met 5% en 10% accijns verhoging In dit scenario zijn de gevolgen van de maatregelen bekeken zoals afgesproken in het WHO verdrag, het MPOWER pakket, inclusief een accijnsverhoging van 5% en 10%. Het MPOWER pakket bestaat uit rookverboden, stoppen met roken hulp, massa media campagnes, marketing beperkingen en accijnsverhogingen. Deze scenario’s zijn een combinatie van informatie voorziening/voorlichting, verhoging van accijnzen, en wetgeving. 

    Scenario 7: Rookvrije samenleving (prevalentie <5%) In dit scenario zijn de kosten en baten teruggerekend vanaf een gewenst eindpunt, een prevalentie van roken van <5% in 2050. Verder zijn er geen veranderingen in het model aangebracht t.o.v. het nul-alternatief.

    Scenario 8: Niemand start meer met roken In dit scenario zijn in het model de kansen dat iemand begint met roken op 0 gezet. Dit scenario laat de gevolgen voor de maatschappij zien wanneer niemand meer zou beginnen met roken vanaf het jaar 2017.

    Zie: Maatschappelijke kosten baten analyse van tabaksontmoediging (Maastricht University et al., 2016).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Maastricht University, RIVM, Trimbos-Instituut. Maatschappelijke kosten baten analyse van tabaksontmoediging. Maastricht: Maastricht University; 2016. Bron
  • Inkomensklassen in kwintielen

    Het inkomen van een persoon is uitgedrukt door het gestandaardiseerd besteedbare huishoudensinkomen. Het besteedbare huishoudensinkomen is het totaal aan loon, winst en inkomen uit vermogen, vermeerderd met uitkeringen en toelagen en verminderd met premies en belastingen. Gecorrigeerd voor omvang en samenstelling van het huishouden levert dat vervolgens het gestandaardiseerd besteedbare huishoudensinkomen. De inkomensklassen van personen zijn bepaald aan de hand van de kwintielscore van het huishouden waartoe de persoon (respondent) behoort op basis van het gestandaardiseerd besteedbare huishoudensinkomen. De kwintielscore volgt uit een rangschikking naar oplopend inkomen van alle huishoudens in Nederland met een bekend inkomen, waarna vijf groepen huishoudens van gelijke omvang worden gevormd.

    • De laagste inkomensklasse wordt gevormd door personen met een inkomen van maximaal het 20%-percentiel (het eerste kwintiel).
    • De laag midden inkomensklasse wordt gevormd door personen met een inkomen tussen het 20%-percentiel en het 40%-percentiel (het tweede kwintiel).
    • De midden inkomensklasse wordt gevormd door personen met een inkomen tussen het 40%-percentiel en het 60%-percentiel (het derde kwintiel).
    • De hoog midden inkomensklasse wordt gevormd door personen met een inkomen tussen het 60%-percentiel en het 80%-percentiel (het vierde kwintiel).
    • De hoogste inkomensklasse wordt gevormd door personen met een inkomen van minimaal het 80%-percentiel (het vijfde kwintiel).