Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Reumatoïde artritis (RA)Cijfers & ContextOorzaken en gevolgen

Cijfers & Context

Bijna 250.000 mensen hebben reumatoïde artritis

Regionaal & Internationaal

Zuid-Limburg meeste gewrichtsontsteking

Kosten

Kosten van zorg reumatoïde artritis 568 miljoen

Preventie & Zorg

Ruim 1800 ziekenhuisopnamen en 23.000 dagopnamen

Oorzaken reumatoïde artritis

Oorzaak van reumatoïde artritis onbekend

Reumatoïde artritis (RA) is een auto-immuunziekte. Het afweersysteem keert zich tegen het eigen lichaam door falen van een belangrijk regulatiemechanisme. De oorzaak hiervan is onbekend. Cellen van het afweersysteem (zogenaamde T-cellen) reageren voortdurend tegen lichaamseigen bestanddelen. Hierdoor komen bepaalde stoffen (ontstekingseiwitten) vrij waardoor (chronische) ontstekingen ontstaan in met name de gewrichten. Daarnaast kunnen ook pezen en slijmbeurzen ontstoken raken en spieren verstijven en verzwakken. Ook komt het voor dat organen zoals ogen, hart en longen ontstoken raken (ReumaNederland, 2018NHG-werkgroep Artritis, 2017Calabresi et al., 2018). Er zijn een aantal factoren die mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van reumatoïde artritis:

  • Erfelijkheid: Reumatoïde artritis is geen erfelijke ziekte, maar bij patiënten met een specifieke genetische aanleg komt reumatoïde artritis duidelijk vaker voor en verloopt de ziekte ook ernstiger. Daardoor komt het in bepaalde families vaker voor. 
  • Omgevingsfactoren: Naast erfelijke factoren zijn ook omgevingsfactoren van belang bij het ontstaan van reumatoïde artritis. Roken is een belangrijke risicofactor bij het ontstaan van deze ziekte en zorgt er ook voor dat sommige medicijnen minder effectief zijn.
  • Hormonale factoren: RA komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit zou kunnen betekenen dat hormonale factoren een rol spelen, hoewel het biologische mechanisme nog niet duidelijk is. Wel lijken hormonen het klachtenpatroon te kunnen beïnvloeden. Tijdens de menstruatie en in de menopauze zijn de klachten van RA vaak heviger. Zwangere vrouwen hebben juist vaak minder last van RA. Hoe dit komt is nog onduidelijk (ReumaNederland, 2018NHG-werkgroep Artritis, 2017Calabresi et al., 2018; Alpízar-Rodríguez & Finckh, 2017). 

Experts en redactie

Datum publicatie

09-08-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. ReumaNederland. Wat is reumatoïde artritis?. Vol 2018.; 2018. Bron
  2. NHG-werkgroep Artritis. NHG-Standaard Artritis. Vol 2018.; 2017. Bron
  3. Calabresi E, Petrelli F, Bonifacio AFranc, Puxeddu I, Alunno A. One year in review 2018: pathogenesis of rheumatoid arthritis. Clin Exp Rheumatol. 2018;36(2):175-184. Bron | Pubmed
  4. Alpízar-Rodríguez D, Finckh A. Environmental factors and hormones in the development of rheumatoid arthritis. Semin Immunopathol. 2017;39(4):461-468. Bron | Pubmed | DOI

Gevolgen reumatoïde artritis

Grote beperkingen bij lichamelijke activiteiten

Het dagelijks leven van patiënten kan door de lichamelijke beperkingen sterk ontregeld zijn, want reumatoïde artritis kan de meest basale handeling al zwaar maken door de pijn die wordt ervaren. Vaak neemt dan ook de zelfredzaamheid van de patiënt af en de afhankelijkheid dus toe. RA-patiënten geven aan dat hun kwaliteit van leven verslechterd is als het gaat om het uitvoeren van dagelijkse bezigheden en andere lichamelijke activiteiten. Daarnaast kan RA ook voor een minder goede psychische gezondheid zorgen (Matcham et al., 2014; Metsios & Lemmey, 2015). Naast deze beperkingen bij RA zijn er een aantal andere gevolgen voor de gezondheid, waaronder:

  • Hart- en vaatziekten: Door de gewrichtsontstekingen bestaat er een hoger risico om hart- of vaatziekten te krijgen. Dit komt doordat de ontstekingen ook de vaatwanden aan kunnen tasten. Het is daarom belangrijk om andere risicofactoren van hart- en vaatziekten zoveel mogelijk te beperken (waaronder roken en overgewicht). 
  • Peesruptuur: Wanneer de pees ontstoken raakt en deze ontsteking langdurig blijft bestaan, is er een grotere kans op een peesscheuring.
  • Zenuwaandoeningen: Een zenuw kan geïrriteerd raken door druk van buitenaf. Als dit lang aanhoudt kunnen er uitvalsverschijnselen optreden. 
  • Carpaal tunnel syndroom: Dit ontstaat door een ontsteking in de peesscheden in de pols. Bij deze ontsteking vormt zich een zwelling, waardoor de zenuw die door de pols loopt klem komt te zitten. 
  • Botontkalking (osteoporose): Osteoporose kan een gevolg zijn van reumatoïde artritis. Bij osteoporose worden botten brozer en het bot verandert van structuur, het kan daardoor sneller breken. Zowel mannen als vrouwen met reumatoïde artritis hebben meer kans op osteoporose (ReumaNederland, 2018; NHG-werkgroep Artritis, 2017; Metsios & Lemmey, 2015).

Experts en redactie

Datum publicatie

09-08-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Matcham F, Scott IC, Rayner L, Hotopf M, Kingsley GH, Norton S, et al. The impact of rheumatoid arthritis on quality-of-life assessed using the SF-36: a systematic review and meta-analysis. Semin Arthritis Rheum. 2014;44(2):123-30. Bron | Pubmed | DOI
  2. Metsios GS, Lemmey A. Exercise as Medicine in Rheumatoid Arthritis: Effects on Function, Body Composition, and Cardiovascular Disease Risk. Journal of Clinical Exercise Physiology. 2015;4(1):14-22. Bron | DOI
  3. ReumaNederland. Wat is reumatoïde artritis?. Vol 2018.; 2018. Bron
  4. NHG-werkgroep Artritis. NHG-Standaard Artritis. Vol 2018.; 2017. Bron

Verantwoording

Definities
  • Reumatoïde artritis is een chronische gewrichtsontsteking

    Onder de verzamelnaam 'reuma' vallen verschillende soorten reumatische aandoeningen. Reumatoïde artritis (RA) (ICD-9-code 714.0-2, ICD-10-code M05, M06 en M08.0) is een van de meest ernstige reumatische aandoeningen. De ziekte kenmerkt zich door chronische ontstekingen van meerdere gewrichten (polyartritis). De ontsteking komt vooral voor in de kleine gewrichten van handen en voorvoeten, maar kan zich in vrijwel alle gewrichten manifesteren. 

    Voor diagnose RA moet worden voldaan aan aantal criteria

    De diagnose RA kan worden gesteld als wordt voldaan aan een aantal criteria (2010 ACR/EULAR). Er moet een ontsteking zijn aan minimaal één gewricht, er mogen geen diagnosen zijn die deze ontsteking beter kunnen verklaren, en er moeten minstens 6 van de 10 punten worden gehaald:

    Aantal aangetaste gewrichten:

    • 1 groot gewricht: 0 punten
    • 2-10 grote gewrichten: 1 punt
    • 1-3 kleine gewrichten (met of zonder grote gewrichten): 2 punten
    • 4-10 kleine gewrichten (met of zonder grote gewrichten): 3 punten
    • Meer dan 10 gewrichten (met minstens 1 klein gewricht): 5 punten

    Serologische parameters:

    • Negatieve reumafactor en negatieve ACPA: 0 punten
    • Laag-positieve reumafactor of anti-CCP: 2 punten
    • Hoog-positieve reumafactor of anti-CCP: 3 punten

    Acute fase:

    • Verhoogde ESR of CRP: 1 punt

    Duur:

    • Klachten langer dan 6 weken: 1 punt

    Reumatoïde artritis kent verschillende stadia en vormen

    Het beloop van de ziekte RA kent verschillende stadia. In een vroeg stadium van gewrichtsschade ontstaat kraakbeenverlies en komen er gaten in het bot (erosies). Bij RA wordt onder meer onderscheid gemaakt tussen erosieve en niet-erosieve vormen. Dit onderscheid berust niet op pathofysiologie maar is sterk geassocieerd met ziekteduur. Naarmate de ziekte langer duurt, is de kans groter dat de patiënt erosies heeft. Bij RA kan ook onderscheid gemaakt worden tussen vormen van RA waarbij geen reumafactoren (bepaalde antistoffen) aanwezig zijn en vormen van RA waarbij deze factoren wel aanwezig zijn. Dit worden respectievelijk seronegatieve en seropositieve vormen genoemd. Een groot deel van de RA-patiënten is aanvankelijk seronegatief, maar tijdens het eerste of tweede jaar van hun ziekte worden de meeste patiënten seropositief.

    Pijn en stijfheid voornaamste symptomen

    De voor RA kenmerkende chronische gewrichtsontstekingen leiden tot pijn, stijfheid, gewrichtsvervormingen en afbraak van kraakbeen, bot en gewrichtskapsel. Bij RA gaat weliswaar veel aandacht uit naar de gewrichtsafwijkingen, maar in feite is RA een ziekte die op het hele lichaam ingrijpt. Ook klachten als moeheid, gewichtsverlies, koorts en stoornissen aan organen als het hart, de bloedvaten, de longen, de zenuwen en de nieren kunnen een gevolg van de ziekte zijn. Daarnaast kunnen voor patiënten de bijwerkingen van de behandeling problemen opleveren.

    Weinig bekend over risicofactoren voor reumatoïde artritis

    Er zijn geen of weinig risicofactoren voor reumatoïde artritis (RA) bekend. Er zijn wel aanwijzingen dat genetische en hormonale factoren een rol spelen bij het ontstaan van RA. Ook zijn er steeds meer aanwijzingen dat er mogelijk een verband bestaat tussen roken en RA.

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over reumatoïde artritis (RA)

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    FaMe-net

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen, aandeel reumatoïde artritis van totaal

    Nederlandse bevolking

    FaMe-net

    Registratienet Huisartspraktijken Limburg (RNH-Limburg)

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    RNH-Limburg

    CBS-Gezondheidsenquête, voorheen POLS, gezondheid en welzijn

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Nederlandse bevolking vanaf 25 jaar

    Gezondheidsenquête

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur met Reumatoïde artritis als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking

    LMR

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor reumatoïde artritis

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten

Methoden

Data en gegevensbronnen