Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

ProstaatkankerCijfers & ContextOorzaken en gevolgen

Cijfers & Context

Sterfte aan prostaatkanker afgenomen

Regionaal & Internationaal

Hogere incidentie in Noord- en West-Europa

Kosten

Uitgaven aan zorg 386 miljoen euro in 2017

Preventie & Zorg

Onvoldoende basis voor bevolkingsonderzoek

Oorzaken prostaatkanker

Diverse risicoverhogende factoren voor prostaatkanker

Er zijn diverse factoren die de kans op het ontstaan van prostaatkanker verhogen. Hieronder staan de risicofactoren weergeven (Sharma et al., 2016; Rawla, 2019). 

  • Leeftijd: Leeftijd speelt een belangrijke rol bij het ontstaan van prostaatkanker. Prostaatkanker komt vooral voor bij mannen ouder dan 65 jaar. Voor het vijftigste levensjaar is prostaatkanker zeldzaam (zie Het vóórkomen van prostaatkanker).
  • Erfelijkheid: Naar schatting is vijf tot tien procent van alle gevallen van prostaatkanker erfelijk bepaald. Mannen met een eerstegraadsfamilielid met prostaatkanker hebben een twee tot drie keer verhoogd risico op prostaatkanker. Voor mannen met twee of meer eerstegraadsfamilieleden met prostaatkanker is dat risico vijf tot tien keer verhoogd. Het risico neemt toe naarmate er sprake is van meer familieleden met prostaatkanker.
  • Genetische factoren: Van drie verschillende genen (RNASEL(HPC1), HPC5 en MSR1) is aangetoond dat ze betrokken zijn bij erfelijke prostaatkanker.
  • Etniciteit: Prostaatkanker komt vaker voor bij mannen met een Afrikaanse afkomst.
  • Roken: Het is nog onbekend of roken een effect heeft op het ontstaan van prostaatkanker. Roken wordt echter wel geassocieerd met een significant verhoogd risico op een slechtere prognose en sterfte door prostaatkanker.
  • Beroepsmatige blootstelling aan pesticiden: Mannen die blootgesteld worden aan pesticiden hebben een hoger risico op het ontwikkelen van prostaatkanker (Krstev & Knutsson, 2019; Silva et al., 2016; Bashir, 2015).

Leefstijl van invloed op prognose prostaatkanker

Leefstijlfactoren zoals lichaamsbeweging, roken, alcoholgebruik en voeding kunnen van invloed zijn op de prognose van en sterfte aan prostaatkanker (Riviere et al., 2019; Peisch et al., 2017). Niet roken, een gezond lichaamsgewicht, regelmatig bewegen en een gezond dieet lijken een gunstig effect te hebben op de prognose van prostaatkanker (Peisch et al., 2017).

Datum publicatie

28-01-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Sharma M., Lawson J., Karunanayake C., Dosman J.A., Punam P. Prostate Cancer, Farming and Other Risk Factors: A Mini Review. Journal of Prostate Cancer. 2016;1(2):2-5. Bron
  2. Rawla P. Epidemiology of Prostate Cancer. World Journal of Oncology. 2019;10(2):63-89. Bron | DOI
  3. Krstev S, Knutsson A. Occupational Risk Factors for Prostate Cancer: A Meta-analysis. Journal of Cancer Prevention. 2019;24(2):91-111. Bron | DOI
  4. Silva J.F.S., Mattos I.E., Luz L.L., Carmo C.N., Aydos R.D. Exposure to pesticides and prostate cancer: systematic review of the literature. Reviews on Environmental Health. 2016;31(3). DOI
  5. Bashir M.N. Epidemiology of Prostate Cancer. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2015;16(13):5137-5141. Bron | DOI
  6. Riviere P., Kumar A., Luterstein E., Vitzthum L.K., Nalawade V., Sarkar R.R., et al. Tobacco smoking and death from prostate cancer in US veterans. Prostate Cancer and Prostatic Diseases. 2019. Bron | DOI
  7. Peisch SF, Van Blarigan EL, Chan JM, Stampfer MJ, Kenfield SA. Prostate cancer progression and mortality: a review of diet and lifestyle factors. World Journal of Urology. 2017;35(6):867-874. Bron | DOI

Gevolgen prostaatkanker

Effect van prostaatkanker op kwaliteit van leven

Na de diagnose en de behandeling van prostaatkanker kunnen er zowel fysieke als mentale gevolgen optreden. De meest voorkomende fysieke gevolgen zijn: urine-incontinentie, darmproblemen en seksuele problemen, met erectieproblemen als voornaamste klacht (Watson et al., 2016; Palacios et al., 2018). Veel voorkomende mentale problemen die optreden na de diagnose en behandeling van prostaatkanker zijn: angst, depressie, verminderde eigenwaarde en het verlies van de mannelijke identiteit (Chambers et al., 2017; Watson et al., 2016).

Meer informatie

Datum publicatie

28-01-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Watson E, Shinkins B, Frith E, Neal D, Hamdy F, Walter F, et al. Symptoms, unmet needs, psychological well-being and health status in survivors of prostate cancer: implications for redesigning follow-up. BJU International. 2016;117(6B):10-19. Bron | DOI
  2. Palacios L.A.Gr, Krouwel E.M., Oudsten B.L.de, Ouden M.E.M., Kloens G.J., van Duijn G., et al. Seksuele disfunctie en relatieproblemen na prostaatkankerbehandeling: De gewenste zorg vanuit het oogpunt van patiënt en partner. Tijdschrift voor Urologie. 2018;8(1):2-9. Bron | DOI
  3. Chambers SK, Chung E, Wittert G, Hyde MK. Erectile dysfunction, masculinity, and psychosocial outcomes: a review of the experiences of men after prostate cancer treatment. Translational Andrology and Urology. 2017;6(1):60-68. Bron | DOI

Verantwoording

Definities
  • Wat is prostaatkanker?

    Prostaatkanker is een kwaadaardige tumor van de prostaat. Kwaadaardige prostaattumoren zijn meestal adenocarcinomen, die ontstaan in kliercellen in het prostaatweefsel. Slechts een klein percentage (circa 5%) van de kwaadaardige prostaattumoren ontstaat ergens anders in de prostaat (in het steun-, bind- of vaatweefsel).

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over prostaatkanker

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Nederlandse Kanker Registratie (NKR)

    Aantal nieuwe gevallen, Tienjaarsprevalentie

    Nederlandse bevolking 

    IKNLNKR

    Nederlandse Kanker Registratie (NKR)

    Overleving (percentage)

    Geregistreerd aantal mensen met longkanker

    IKNLNKR

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur, dagopnamen met prostaatkanker als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking 

    LMR

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking 

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor prostaatkanker

    Nederlandse bevolking 
     

    Kosten van Ziekten database

    European Cancer Information System (ECIS)

    Aantal nieuwe gevallen

    Europese bevolking

    ECIS

    Eurostat

    Aantal sterfgevallen

    Europese bevolking 

    Eurostat

    OECD Relatieve 5-jaarsoverleving Europese bevolking OECD; Allemani et al., 2018

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Allemani C, Matsuda T, Di Carlo V, Harewood R, Matz M, Nikšić M, et al. Global surveillance of trends in cancer survival 2000-14 (CONCORD-3): analysis of individual records for 37 513 025 patients diagnosed with one of 18 cancers from 322 population-based registries in 71 countries. Lancet. 2018;391(10125):1023-1075. Pubmed | DOI
  • Automatisch coderen bij CBS-doodsoorzakenstatistiek

    Met ingang van het statistiekjaar 2013 codeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doodsoorzakenformulieren automatisch met behulp van het softwarepakket IRIS. Dit is een verschil met voorgaande jaren waarin doodsoorzakenformulieren handmatig werden verwerkt. Automatische codering brengt een betere internationale vergelijkbaarheid en reproduceerbaarheid van de gegevens met zich mee. Het veroorzaakt echter ook verschuivingen in doodsoorzaken. Daardoor zijn de sterftecijfers vanaf het jaar 2013 niet altijd goed vergelijkbaar met sterftecijfers uit eerdere jaren. Voor meer informatie over het automatisch coderen verwijzen wij naar vier artikelen van het CBS:

    • Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek (Harteloh et al., 2014)
    • Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen (Harteloh, 2014)
    • Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study (Harteloh, 2015)
    • Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013 (Harteloh, 2016)

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Harteloh PPM, van Hilten O, Kardaun JWPF. Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    2. Harteloh PPM. Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    3. Harteloh PPM. Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2015. Bron
    4. Harteloh PPM. Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2016. Bron

Data en gegevensbronnen