Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Overspannenheid en burn-outRegionaal & InternationaalRegionaal

Cijfers & Context

13% van de werknemers ervaart burn-outklachten

Regionaal & Internationaal

Nederlanders relatief vaak werkgerelateerde stress

Kosten

Niet beschikbaar

Preventie & Zorg

Niet beschikbaar

Malaise klachten per GGD-regio

Malaise klachten 2008-2011

bevolking 4 jaar en ouder, per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Malaise klachten per GGD-regio, 2008-2011
Malaise klachten 2008-2011
GGD-regioPercentage GGD-regio
GGD Drenthe67,5
GGD IJsselland65,5
GGD Twente66,6
Hulpverlening Gelderland Midden68,0
GGD Rivierenland68,6
GGD Nijmegen70,4
GGD Flevoland70,6
GG en GD Utrecht73,6
GGD Kennemerland70,7
GGD Amsterdam70,6
GGD Gooi en Vechtstreek70,2
Gemeente Den Haag, Dienst OCW71,8
GGD Zuid-Holland West70,8
GGD Rotterdam-Rijnmond69,8
GGD Zuid-Holland Zuid68,6
GGD Zeeland64,3
GGD Limburg-Noord67,7
GGD Groningen68,1
GGD Fryslân68,7
GGD Midden-Nederland70,4
GGD Zaanstreek-Waterland71,4
GGD West-Brabant68,4
GGD Hart voor Brabant66,7
GGD Hollands Midden68,1
GGD Zuid-Limburg73,1
GGD Hollands Noorden70,5
GGD Brabant-Zuidoost69,0
GGD Noord- en Oost-Gelderland67,4
View all detail data

Meeste malaise klachten in Utrecht en Zuid-Limburg

In de regio's Utrecht en Zuid-Limburg is het aandeel inwoners met malaise klachten het grootst (beide ruim 73%). Deze twee regio's scoren ook significant hoger dan het landelijk gemiddelde. Een derde regio die significant hoger scoort dan het landelijk gemiddelde is Den Haag (bijna 72%). De regio's die significant lager scoren dan het landelijk gemiddelde liggen verspreid over het land. Van deze regio's scoren Zeeland en IJsselland het laagst: minder dan twee derde van de inwoners heeft last van malaise klachten.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

 

Bronnen en literatuur

Bronnen

  1. CBS-Gezondheidsenquête, CBS-GE. zorggegevens.nl

Moeheidsklachten per GGD-regio

Moeheidsklachten 2008-2011

bevolking 4 jaar en ouder, per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Moeheid per GGD-regio, 2008-2011
Moeheidsklachten 2008-2011
GGD-regioPercentage GGD-regio
GGD Drenthe40,0
GGD IJsselland40,8
GGD Twente42,3
Hulpverlening Gelderland Midden43,4
GGD Rivierenland45,5
GGD Nijmegen45,8
GGD Flevoland48,0
GG en GD Utrecht51,8
GGD Kennemerland46,6
GGD Amsterdam46,2
GGD Gooi en Vechtstreek43,6
Gemeente Den Haag, Dienst OCW50,3
GGD Zuid-Holland West46,2
GGD Rotterdam-Rijnmond45,3
GGD Zuid-Holland Zuid43,4
GGD Zeeland40,7
GGD Limburg-Noord41,1
GGD Groningen40,9
GGD Fryslân44,3
GGD Midden-Nederland44,7
GGD Zaanstreek-Waterland48,1
GGD West-Brabant43,3
GGD Hart voor Brabant41,1
GGD Hollands Midden42,3
GGD Zuid-Limburg48,2
GGD Hollands Noorden45,1
GGD Brabant-Zuidoost43,8
GGD Noord- en Oost-Gelderland43,4
View all detail data

Inwoners van Utrecht en Den Haag meer last van moeheid

In de twee grote regio's Utrecht en Den Haag geeft in de periode 2008-2011 meer dan de helft van de mensen aan vaker last te hebben van moeheid. Deze twee regio's scoren samen met de regio's Zuid-Limburg, Zaanstreek-Waterland en Flevoland significant hoger dan het landelijk gemiddelde. De zes significant laag scorende regio's liggen verspreid over het land. Drenthe scoort met 40% het laagst van deze zes regio's. De andere vijf regio's liggen tussen de 40,7 en 41,1%. In Nederland geeft ongeveer 44% van de bevolking van vier jaar en ouder aan dat ze last van moeheid hebben.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Bronnen

  1. CBS-Gezondheidsenquête, CBS-GE. zorggegevens.nl

Slapeloosheid per GGD-regio

Slapeloosheid 2008-2011

bevolking 4 jaar en ouder, per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Slapeloosheid per GGD-regio 2008-2011
Slapeloosheid 2008-2011
GGD-regioPercentage GGD-regio
GGD Drenthe21,1
GGD IJsselland19,4
GGD Twente20,5
Hulpverlening Gelderland Midden21,7
GGD Rivierenland21,2
GGD Nijmegen23,3
GGD Flevoland24,1
GG en GD Utrecht23,2
GGD Kennemerland21,3
GGD Amsterdam23,3
GGD Gooi en Vechtstreek21,5
Gemeente Den Haag, Dienst OCW24,1
GGD Zuid-Holland West19,6
GGD Rotterdam-Rijnmond22,8
GGD Zuid-Holland Zuid20,3
GGD Zeeland20,4
GGD Limburg-Noord22,6
GGD Groningen21,1
GGD Fryslân19,4
GGD Midden-Nederland20,7
GGD Zaanstreek-Waterland22,6
GGD West-Brabant20,9
GGD Hart voor Brabant20,9
GGD Hollands Midden20,2
GGD Zuid-Limburg25,0
GGD Hollands Noorden22,6
GGD Brabant-Zuidoost21,2
GGD Noord- en Oost-Gelderland18,7
View all detail data

Meer slapeloosheid in Zuid-Limburg en Den Haag

In Zuid-Limburg en Den Haag zegt ongeveer een kwart van de mensen last te hebben van slapeloosheid. Deze regio's scoren significant hoger dan het landelijk gemiddelde. Naast deze twee regio's scoort ook regio Flevoland significant hoger dan het gemiddelde. In Nederland geeft 21,5% van de bevolking van vier jaar en ouder aan dat ze last van slapeloosheid hebben. De regio's die significant lager dan het landelijk gemiddelde scoren zijn Noord- en Oost Gelderland, Friesland en IJsselland (alle drie ongeveer 19%).

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Bronnen

  1. CBS-Gezondheidsenquête, CBS-GE. zorggegevens.nl

Verantwoording

Definities
  • Definities van burn-out en overspannenheid

    Burn-out en overspannenheid zijn stress-gerelateerde ziekten

    Burn-out en overspannenheid zijn stress-gerelateerde aandoeningen waarbij verschillende klachten optreden zoals vermoeidheid, prikkelbaarheid en emotionele labiliteit. Meestal wordt burn-out opgevat als een vorm van overspannenheid waarbij het chronische karakter en vermoeidheid meer centraal staan. Zowel stressoren uit de omgeving als persoonlijke eigenschappen spelen een rol bij het ontstaan van overspannenheid en burn-out. Een omgevingsstressor is bijvoorbeeld de combinatie privé en werk. Copingvaardigheden zijn van belang om stress goed te kunnen hanteren: een falende coping verhoogt het risico op het ontstaan van burn-out.

    Verschillende termen voor overspannenheid en burn-out

    Beroepsgroepen in de zorg gebruiken verschillende benamingen voor stress-gerelateerde ziekten en spanningsklachten, zoals overspannenheid, chronische stress, aanpassingstoornis, surmenage, neurasthenie en burn-out. Overspannenheid en burn-out zijn geen bestaande diagnostische categorieën in de DSM-IV en ICD-10. Wel zijn het veel gebruikte diagnosen in de eerstelijnszorg. Huisartsen gebruiken de ICPC-code P78: neurasthenie/surmenage. Andere eerstelijnsdisciplines gebruiken vaak de definitie uit de ‘Multidisciplinaire richtlijn overspanning en burn-out voor eerstelijnsprofessionals’ (Verschuren et al., 2011). Bedrijfsartsen gebruiken deze richtlijn ook bij het registreren van beroepsziekten.

    Definities overspannenheid en burn-out in multidisciplinaire richtlijn

    Uit: Verschuren et al., 2011

    Er is sprake van overspannenheid als voldaan is aan alle vier onderstaande criteria:

    A. Ten minste drie van de volgende klachten zijn aanwezig:

    • moeheid
    • gestoorde of onrustige slaap
    • prikkelbaarheid
    • niet tegen drukte/herrie kunnen
    • emotionele labiliteit
    • piekeren
    • zich gejaagd voelen
    • concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid

    B. Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid treden op als reactie op het niet meer kunnen hanteren van stressoren in het dagelijks functioneren. De stresshantering schiet tekort; de persoon kan het niet meer aan en heeft het gevoel de grip te verliezen.

    C. Er bestaan significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren.

    D. De distress, controleverlies en disfunctioneren zijn niet uitsluitend het directe gevolg van een psychiatrische stoornis.

    Er is sprake van burn-out als voldaan is aan alle drie onderstaande criteria:

    a. Er is sprake van overspannenheid.

    b. De klachten zijn meer dan 6 maanden geleden begonnen.

    c. Gevoelens van moeheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

    Burn-out als vorm van overspannenheid

    In de definitie uit de multidisciplinaire richtlijn is burn-out een vorm van overspannenheid (Verschuren et al., 2011). Bij burn-out staan het chronische karakter en de vermoeidheid meer op de voorgrond dan bij overspannenheid. Mensen met burn-out volgens deze definitie moeten vaak één of meerdere rollen (gedeeltelijk) neerleggen. De acht klachten in de definitie van overspannenheid worden gezien als kernsymptomen van overspannenheid en burn-out. Stressoren kunnen afkomstig zijn uit zowel de werk- als privé-situatie. 

    Zelfrapportage van burn-out gerelateerde klachten

    Naast diagnosen door zorgverleners, wordt burn-out vaak vastgesteld met behulp van zelfrapportage in vragenlijsten. In deze opvatting bestaat burn-out uit drie dimensies: emotionele uitputting, distantie ten opzichte van het werk en een verminderd gevoel van competentie. Deze definitie zien we ook terug in VZinfo.nl.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Verschuren CM, Terluin B, Loo MAJM, Vendrig AA, Bastiaanssen MHH, Vriezen JA. Eén lijn in de eerste lijn bij overspanning en burnout. Multidisciplinaire richtlijn overspanning en burnout voor eerstelijns professionals. Amsterdam, Utrecht: LVE, NHG, NVAB; 2011. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over overspannenheid en burn-out

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Doelgroep in VZinfo

    Meer informatie

    NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie; Aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA)

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Nederlandse werknemers tussen de 15 en 75 jaar

    Hooftman et al., 2017

    Nationale Registratie Beroepsziekten (van het NCvB)

    Jaarprevalentie; Aantal nieuwe gevallen beroepsziekten

    Nederlandse beroepsbevolking

    NCvB, 2016

    Registratienet Huisartspraktijken Limburg (RNH-Limburg)

    Jaarprevalentie; Aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    RNH-Limburg

    Peilstation Intensief Melden (PIM)

    Incidentie (geregistreerd door >150 bedrijfsartsen)

    Nederlandse beroepsbevolking

    PIM

    European Agency for Safety & Health at Work (EU-OSHA)

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Europese bevolking

    EU-OSHA

    Gezondheidsenquête, voorheen POLS, gezondheid en welzijn

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Nederlandse bevolking vanaf 25 jaar

    Gezondheidsenquête

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hooftman WE, Mars GMJ, Janssen B, de Vroome EMM, Pleijers AJSF, Michiels JJM, et al. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2016: Methodologie en globale resultaten. Leiden / Heerlen: TNO / CBS; 2017. Bron
    2. NCvB. Beroepsziekten in Cijfers 2016. Amsterdam: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB); 2016. Bron