Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Overspannenheid en burn-outKostenZorguitgaven

Cijfers & Context

Ruim 17% van werknemers ervaart burn-outklachten

Regionaal & Internationaal

Nederlanders relatief vaak werkgerelateerde stress

Kosten

Zorguitgaven voor burn-out 34 miljoen

Preventie & Zorg

Niet beschikbaar

Zorguitgaven burn-out naar sector

Zorguitgaven voor burn-out 34 miljoen in 2017

De zorguitgaven voor burn-out (overspannendheid, surmenage) waren 34,2 miljoen euro in 2017. Dit komt overeen met 0,14% van de totale zorguitgaven voor psychische stoornissen en 0,04% van de totale uitgaven aan de gezondheidszorg in Nederland. Van de zorguitgaven voor burn-out werd het grootste deel besteed aan eerstelijnszorg (53%), gevolgd door ziekenhuiszorg (25%) en genees- en hulpmiddelen (14%). 

Meer informatie

Zorguitgaven burn-out naar leeftijd en geslacht

Zorguitgaven burn-out 2017

LeeftijdMannenVrouwen
000
1-400
5-900
10-1400
15-190,10,2
20-240,40,8
25-290,71,8
30-341,12,2
35-391,62,7
40-441,52,6
45-491,82,9
50-541,82,8
55-591,62,4
60-641,21,4
65-690,30,7
70-740,20,4
75-790,10,4
80-840,10,2
85-8900,1
90-9400
95+00
  • Geraamde cijfers
  • ICD-10 codes F48.0, Z73.0

Zorguitgaven burn-out hoger voor vrouwen

De zorguitgaven voor burn-out (overspannendheid, surmenage) zijn in 2017 veel hoger voor vrouwen (64%) dan voor mannen (36%). Bijna de helft (46%) van de totale zorguitgaven voor burn-out worden gemaakt voor vrouwen in de leeftijd van 30 tot 60 jaar. Na het 70e levensjaar nemen de zorguitgaven voor burn-out sterk af.  In 2017 bedroegen de zorguitgaven voor burn-out 34,2 miljoen euro. 

Meer informatie

Verantwoording

Definities
  • Definities van burn-out en overspannenheid

    Burn-out en overspannenheid zijn stress-gerelateerde ziekten

    Burn-out en overspannenheid zijn stress-gerelateerde aandoeningen waarbij verschillende klachten optreden zoals vermoeidheid, prikkelbaarheid en emotionele labiliteit. Meestal wordt burn-out opgevat als een vorm van overspannenheid waarbij het chronische karakter en vermoeidheid meer centraal staan. Zowel stressoren uit de omgeving als persoonlijke eigenschappen spelen een rol bij het ontstaan van overspannenheid en burn-out. Een omgevingsstressor is bijvoorbeeld de combinatie privé en werk. Copingvaardigheden zijn van belang om stress goed te kunnen hanteren: een falende coping verhoogt het risico op het ontstaan van burn-out.

    Verschillende termen voor overspannenheid en burn-out

    Beroepsgroepen in de zorg gebruiken verschillende benamingen voor stress-gerelateerde ziekten en spanningsklachten, zoals overspannenheid, chronische stress, aanpassingstoornis, surmenage, neurasthenie en burn-out. Overspannenheid en burn-out zijn geen bestaande diagnostische categorieën in de DSM-IV en ICD-10. Wel zijn het veel gebruikte diagnosen in de eerstelijnszorg. Huisartsen gebruiken de ICPC-code P78: neurasthenie/surmenage. Andere eerstelijnsdisciplines gebruiken vaak de definitie uit de ‘Multidisciplinaire richtlijn overspanning en burn-out voor eerstelijnsprofessionals’ (Verschuren et al., 2011). Bedrijfsartsen gebruiken deze richtlijn ook bij het registreren van beroepsziekten.

    Definities overspannenheid en burn-out in multidisciplinaire richtlijn

    Uit: Verschuren et al., 2011

    Er is sprake van overspannenheid als voldaan is aan alle vier onderstaande criteria:

    A. Ten minste drie van de volgende klachten zijn aanwezig:

    • moeheid
    • gestoorde of onrustige slaap
    • prikkelbaarheid
    • niet tegen drukte/herrie kunnen
    • emotionele labiliteit
    • piekeren
    • zich gejaagd voelen
    • concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid

    B. Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid treden op als reactie op het niet meer kunnen hanteren van stressoren in het dagelijks functioneren. De stresshantering schiet tekort; de persoon kan het niet meer aan en heeft het gevoel de grip te verliezen.

    C. Er bestaan significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren.

    D. De distress, controleverlies en disfunctioneren zijn niet uitsluitend het directe gevolg van een psychiatrische stoornis.

    Er is sprake van burn-out als voldaan is aan alle drie onderstaande criteria:

    a. Er is sprake van overspannenheid.

    b. De klachten zijn meer dan 6 maanden geleden begonnen.

    c. Gevoelens van moeheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

    Burn-out als vorm van overspannenheid

    In de definitie uit de multidisciplinaire richtlijn is burn-out een vorm van overspannenheid (Verschuren et al., 2011). Bij burn-out staan het chronische karakter en de vermoeidheid meer op de voorgrond dan bij overspannenheid. Mensen met burn-out volgens deze definitie moeten vaak één of meerdere rollen (gedeeltelijk) neerleggen. De acht klachten in de definitie van overspannenheid worden gezien als kernsymptomen van overspannenheid en burn-out. Stressoren kunnen afkomstig zijn uit zowel de werk- als privé-situatie. 

    Zelfrapportage van burn-out gerelateerde klachten

    Naast diagnosen door zorgverleners, wordt burn-out vaak vastgesteld met behulp van zelfrapportage in vragenlijsten. In deze opvatting bestaat burn-out uit drie dimensies: emotionele uitputting, distantie ten opzichte van het werk en een verminderd gevoel van competentie. Deze definitie zien we ook terug in VZinfo.nl.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Verschuren CM, Terluin B, Loo MAJM, Vendrig AA, Bastiaanssen MHH, Vriezen JA. Eén lijn in de eerste lijn bij overspanning en burnout. Multidisciplinaire richtlijn overspanning en burnout voor eerstelijns professionals. Amsterdam, Utrecht: LVE, NHG, NVAB; 2011. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over overspannenheid en burn-out

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA)

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Nederlandse werknemers tussen de 15 en 75 jaar

    NEA, Hooftman et al., 2019

    Nationale Registratie Beroepsziekten (van het NCvB)

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen beroepsziekten

    Nederlandse beroepsbevolking

    NCvB, 2018

    Registratienet Huisartspraktijken Limburg (RNH-Limburg)

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    RNH-Limburg

    Peilstation Intensief Melden (PIM)

    Incidentie (geregistreerd door >150 bedrijfsartsen)

    Nederlandse beroepsbevolking

    PIM

    European Agency for Safety & Health at Work (EU-OSHA)

    Prevalentie (zelfgerapporteerd)

    Europese bevolking

    EU-OSHA

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hooftman W.E., Mars G.M.J., Janssen B, de Vroome E.M.M., Janssen B, Pleijers A.J.S., et al. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2018: Methodologie en globale resultaten. Leiden / Heerlen: TNO / CBS; 2019. Bron
    2. NCvB. Beroepsziekten in Cijfers 2018. Amsterdam: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten; 2018. Bron