Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Kosten van preventie

Uitgaven aan preventie

Uitgaven aan preventie 12,5 miljard euro in 2015

In 2015 werd aan preventie 12,5 miljard euro uitgegeven. Dit komt overeen met 1,8% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) van dat jaar. Het grootste deel van de uitgaven, bijna 9,5 miljard (76,0%), ging naar gezondheidsbescherming. Verder kwam 2,3 miljard (18,8%) ten goede aan ziektepreventie en 647 miljoen (5,2%) aan gezondheidsbevordering (Van Gils et al., 2020).

Gezondheidsbescherming is gericht op het beschermen van de bevolking tegen gezondheidsbedreigende factoren. Voorbeelden zijn kwaliteitsbewaking van drink- en zwemwater, afvalverwijdering en verkeersveiligheid. Bij ziektepreventie staat het voorkómen of het tijdig signaleren van een ziekte centraal. Veelgebruikte maatregelen zijn screening, vaccinaties en preventieve medicatie. Gezondheidsbevordering richt zich vooral op het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke omgeving.

Meer informatie

 

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Trend in uitgaven aan preventie

Daling uitgaven aan preventie tussen 2003 en 2015

De totale uitgaven aan preventie zijn tussen 2003 en 2015 gedaald. Dit komt door een daling in de uitgaven aan ziektepreventie en gezondheidsbescherming.

De daling in de uitgaven aan ziektepreventie tussen 2015 en 2007 komt vooral door de vermindering van de uitgaven aan cholesterolverlagers, bloeddrukverlagers en de preventie rondom zwangerschap. Er zijn weliswaar meer cholesterolverlagers en bloeddrukverlagers gebruikt, maar de prijs hiervan is sterk gedaald. Binnen ziektepreventie zijn de uitgaven aan infectieziekten en kankerscreening wel gestegen. Dit laatste komt door de landelijke invoering van dikke darmkanker screening.

De uitgaven aan gezondheidsbescherming zijn in 2015 lager dan in 2007 door een daling in de uitgaven aan verkeersveiligheid (van bijna 2 miljard naar 1,2 miljard) en omdat in de cijfers over 2007 de uitgaven voor de controle op zwemwater te hoog waren ingeschat.

De uitgaven aan gezondheidsbevordering zijn in 2015 licht gestegen ten opzichte van 2007 en 2003. Dit komt vooral doordat de uitgaven aan algemene gezondheid (onder andere GGD, Nationaal Programma Preventie (NPP)) en aan de preventie van lichamelijke inactiviteit, gokverslaving, alcoholmisbruik, ongezonde voedselconsumptie en overgewicht en privé- en sportongevallen zijn gestegen. 

Meer informatie

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Uitgaven aan ziektepreventie

Uitgaven aan ziektepreventie in 2015

Uitgaven (miljoen euro)
Gebitsverzorging en gebitscontroles674,9
Infectieziekten447,9
Hypertensie319,2
Cholesterol235
Screening jeugdgezondheidszorg155,3
Vitamines152,8
Kanker107,8
Aangeboren afwijkingen, perinatale aandoeningen en zwangerschapscomplicaties96
Botontkalking95,6
Psychische stoornissen32,3
Roken26,7
Zwangerschappen <21 jaar3,5

Uitgaven ziektepreventie hoogst voor gebitsverzorging en controle

In 2015 werd in totaal 2,3 miljard euro uitgegeven aan ziektepreventie. Hiervan werd het meeste uitgegeven aan gebitsverzorging en gebitscontroles, infectieziekten, hoge bloeddruk (hypertensie) en hoog cholesterol. Bij ziektepreventie staat het voorkómen of het tijdig signaleren van een ziekte centraal. Veelgebruikte maatregelen zijn:

  • vaccinaties tegen infectieziekten en baarmoederhalskanker; 
  • gerichte medicatie zoals cholesterol- en bloeddrukverlagers;
  • screening, zoals in het kader van de bevolkingsonderzoeken tijdens en kort na de zwangerschap en de bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhals-, borst- en darmkanker.

Dit is terug te zien in de uitgaven voor ziektepreventie. Daarbij nemen de verzekeraars de grootste uitgaven aan ziektepreventie voor hun rekening door te betalen voor de medicatie tegen hoge bloeddruk en cholesterol en het merendeel van de uitgaven voor gebitsverzorging/gebitscontrole. Het resterende deel van de uitgaven voor gebitsverzorging/gebitscontrole wordt betaald door burgers. Burgers betalen ook het merendeel van de kosten voor vitamines. De overheid betaalt voor bevolkingsonderzoeken en de jeugdgezondheidszorg en het grootste deel van de kosten voor infectiepreventie. Uitgaven naar financieringsbron staan niet in de figuur en zijn beschikbaar via Kosten van preventie in 2015 (*XLSX; 45KB)

Meer informatie

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Uitgaven aan gezondheidsbevordering

Uitgaven aan gezondheidsbevordering in 2015

Uitgaven (miljoen euro)
Arbeidsomstandigheden en arbeidsveiligheid159,9
Algemene gezondheid (GGD, NPP, voorlichting)107,3
Lichamelijk inactiviteit en sport95,6
Psychische aandoeningen67
Gezonde voeding en overgewicht54,6
Alcoholmisbruik24,2
Terugdringen gezondheidsverschillen21,5
Verkeersveiligheid21,2
Preventie van sportblessures19
Seksuele gezondheid17,5
Preventie van privéongevallen14,5
Gokverslaving10,5
Roken9,3
Kankerpreventie8,2
Preventie van hart- en vaatziekten7,8
Drugsmisbruik5,1
Diabetes2,5
Brandpreventie0,7
Preventie maag- darm- en leveraandoeningen0,5
Gebitsverzorging0,2
Preventie van huidkanker0,1

Uitgaven gezondheidsbevordering vaak voor arbeidsomstandigheden

In 2015 werd in totaal 647 miljoen euro uitgegeven aan gezondheidsbevordering. Gezondheidsbevordering richt zich vooral op het bevorderen en in stand houden van een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke omgeving. De grootste uitgaven voor gezondheidsbevordering hebben betrekking op:

  • Arbeidsomstandigheden en arbeidsveiligheid: hierbij gaat het vooral om preventie door arbodiensten van bedrijven en om preventieve activiteiten door middel van collectiviteitsafspraken via zorgverzekeraars.
  • Algemene gezondheid (GGD, Nationaal Programma Preventie (NPP), voorlichting): hierbij gaat het hoofdzakelijk om preventieve activiteiten door GGD'en en de uitgaven komen dan ook voornamelijk voor rekening van de overheid.
  • Lichamelijke inactiviteit en sport: deze uitgaven komen voor rekening van de overheid.
  • Psychische aandoeningen: richt zich op preventieve ouderenzorg en dementie en preventie door ziekenhuizen en specialistische zorg. Deze uitgaven komen vooral voor rekening van zorgverzekeraars.
  • Voeding en overgewicht: hierbij gaat het om preventie in diëtistenpraktijken. Deze uitgaven komen vooral voor rekening van zorgverzekeraars.

Uitgaven naar financieringsbron staan niet in de figuur en zijn beschikbaar via Kosten van preventie in 2015 (*XLSX; 45KB).

Meer informatie

 

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Uitgaven aan gezondheidsbescherming

Uitgaven aan gezondheidsbescherming in 2015

Uitgaven (miljoen euro)
Riolering3289
Drinkwaterkwaliteit1385,7
Luchtkwaliteit1385,5
Afval1242
Verkeersveiligheid1200,9
Milieuveiligheid317,1
Geluidshinder287
Voedselveiligheid127,1
Brandpreventie75,7
Openbare GGZ48,2
Hygiëne34
Productveiligheid18,1
Alcoholmisbruik15,4
Geweld14
Arbeidsomstandigheden en arbeidsveiligheid12,4
Voorbereiding op hulpverlening bij ongevallen en rampen10,2
Roken7
Zwemwaterkwaliteit3

Uitgaven aan gezondheidsbescherming grotendeels buiten de zorg

In 2015 werd in totaal bijna 9,5 miljard euro uitgegeven aan gezondheidsbescherming. Gezondheidsbescherming is gericht op het beschermen van de bevolking tegen gezondheidsbedreigende factoren, zoals de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en ziektekiemen in de woon- en leefomgeving. Daarbij wordt verreweg het meeste uitgegeven aan riolering, waterkwaliteit, luchtkwaliteit, afvalverwerking en verkeersveiligheid (zie figuur). De uitgaven aan gezondheidsbescherming worden dus grotendeels buiten de zorg gemaakt. Het gaat echter wel om maatregelen of activiteiten met als belangrijkste doel het verbeteren dan wel in stand houden van de gezondheid. De overheid betaalt voor de riolering en de afvalverwerking en het merendeel van de uitgaven aan verkeersveiligheid. De burger betaalt voor de waterkwaliteit en het bedrijfsleven betaalt het merendeel van de uitgaven voor luchtkwaliteit. Uitgaven naar financieringsbron staan niet in de figuur en zijn beschikbaar via Kosten van preventie in 2015 (*XLSX; 45KB)

Meer informatie

 

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Uitgaven naar financieringsbron

Uitgaven aan preventie naar financieringsbron in 2015

Particulier fondsBedrijvenZorgverzekeringBurgersOverheid
Gezondheidsbevordering48,794,518619,5298,5
Ziektepreventie01,51290,1310,2745,2
Gezondheidsbescherming01291,701843,46337,1
Totaal48,71387,71476,12173,17308,3

Overheid betaalt 59% van uitgaven aan preventie

Verreweg de meeste uitgaven aan preventie (59%) worden betaald door de overheid. Dit komt vooral door de overheidsuitgaven aan gezondheidsbescherming. Ongeveer twee derde van de uitgaven aan gezondheidsbescherming komt voor rekening van de overheid en daarvan gaat 70% naar afvalverwerking en riolering. De uitgaven door burgers in het kader van gezondheidsbescherming hebben betrekking op de waterkwaliteit, luchtkwaliteit (katalysatoren, koolstoffilters in auto's) en de verkeersveiligheid (onder andere helmgebruik, kinderzitjes). Voor bedrijven hebben de uitgaven aan gezondheidsbescherming betrekking op de luchtkwaliteit, milieuveiligheid, geluidshinder. Zorgverzekeraars nemen iets meer dan de helft van de uitgaven aan ziektepreventie voor hun rekening. De uitgaven aan ziektepreventie door burgers betreffen hoofdzakelijk gebitsverzorging en vitamines en mineralensupplementen. 

Meer informatie

Datum publicatie

30-04-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron

Verantwoording

Bronverantwoording
  • Bronnen en methoden kosten van preventie

    Om een zo compleet mogelijk overzicht te krijgen van de kosten van preventie is breed naar preventieve maatregelen gezocht, zowel binnen als buiten de zorg. Dat betekent dat zowel preventieve activiteiten van consumenten als preventieve activiteiten van het bedrijfsleven en de (semi-) overheid zijn meegenomen. In sommige gevallen is preventie een onderdeel van de behandeling, zoals het voorkómen van complicaties bij chronische aandoeningen. Deze zorggerelateerde preventie is niet meegenomen in dit onderzoek, omdat deze in de praktijk en in zorgregistraties nauwelijks te onderscheiden is van curatieve zorg (Van Gils et al., 2020).

    Voor het in kaart brengen van de uitgaven aan preventie in 2015 is gebruik gemaakt van veel verschillende bronnen (zie Kosten van preventie in 2015 (*XLSX; 45KB)). Voor de kosten die onder de zorguitgaven vallen is gebruik gemaakt van de Zorgrekeningen van het CBS (CBS, 2018). De uitgaven die buiten de zorg worden gemaakt, moeten via andere bronnen in kaart worden gebracht. Dit geldt bijvoorbeeld voor veel uitgaven voor gezondheidsbescherming omdat deze grotendeels buiten de zorg worden gemaakt (Van Gils et al., 2020).

    Daarom zijn verschillende rapporten, jaarverslagen en jaarrekeningen van overheden en andere organisaties gebruikt om deze uitgaven vast te stellen. Ook is voor aanvullende gegevens gesproken met medewerkers van verschillende organisaties. Om een beeld te schetsen van de uitgaven voor heel Nederland zijn soms ook gegevens van individuele instanties geëxtrapoleerd naar landelijk niveau. Tot slot zijn de voorlopige gegevens in een expertmeeting aan verschillende deskundigen op het gebied van preventie voorgelegd om na te gaan waar nog informatie werd gemist zodat deze kon worden aangevuld (Van Gils et al., 2020). 

    Meer informatie

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Van Gils PF, Suijkerbuijk AWM, Polder JJ, De Wit GA, Koopmanschap M. Nederlandse preventie-uitgaven onder de loep. TSG (Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen). 2020;(Online publicatie 29-04-2020). Bron
    2. CBS. Zorguitgaven; kerncijfers 1998-2016. Laatst gewijzigd 31 mei 2018. Geraadpleegd 7 mei 2019.; 2018. Bron