Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

KankerRegionaal & InternationaalRegionaal-Voorkomen

Cijfers & Context

Longkanker veroorzaakt meeste ziektelast

Regionaal & Internationaal

Relatief veel nieuwe kankergevallen in Nederland

Kosten

Zorguitgaven kanker 5,9 miljard euro

Preventie & Zorg

Ruim 144.000 ziekenhuisopnamen voor kanker in 2017

Aantal gevallen van invasieve kanker per GGD-regio

Aantal gevallen van kanker 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal gevallen van kanker 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ707565,1
GGD Amsterdam64,768,760,8
GGD Brabant-Zuidoost68,571,165,9
GGD Drenthe70,473,966,9
GGD Flevoland69,274,264,4
GGD Fryslân68,773,164,3
GGD Gelderland-Zuid67,871,863,8
GGD Gooi en Vechtstreek66,370,961,7
GGD Groningen70,173,966,2
GGD Haaglanden67,772,263,3
GGD Hart voor Brabant64,868,261,4
GGD Hollands-Midden68,972,465,5
GGD Hollands-Noorden71,575,467,8
GGD IJsselland66,669,963,3
GGD Kennemerland69,871,768
GGD Limburg-Noord66,470,562,4
GGD Noord- en Oost-Gelderland66,270,162,5
GGD Regio Twente69,173,964,5
GGD Regio Utrecht67,471,963
GGD Rotterdam-Rijnmond68,672,864,4
GGD West-Brabant6669,262,9
GGD Zaanstreek/Waterland72,87867,7
GGD Zeeland6670,162
GGD Zuid-Limburg65,168,561,6
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden66,269,463,1

Bron: NKR

View all detail data

In westen en noorden van Nederland meer kanker

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van kanker per 10.000 inwoners. In het westen en noorden van Nederland komt kanker vaker voor. In de periode 2016-2019 zijn er 465.217 nieuwe gevallen van kanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 67,7 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met kanker. Deze verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd. 

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen van dikkedarmkanker per GGD-regio

Aantal gevallen van dikkedarmkanker 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal gevallen van dikkedarmkanker 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ8,29,17,2
GGD Amsterdam7,58,36,7
GGD Brabant-Zuidoost8,69,67,6
GGD Drenthe8,99,98
GGD Flevoland8,598
GGD Fryslân8,49,37,4
GGD Gelderland-Zuid8,4106,8
GGD Gooi en Vechtstreek89,36,7
GGD Groningen8,69,57,7
GGD Haaglanden7,68,46,9
GGD Hart voor Brabant8,9107,7
GGD Hollands-Midden7,98,67,1
GGD Hollands-Noorden8,69,57,7
GGD IJsselland8,29,37,1
GGD Kennemerland8,397,5
GGD Limburg-Noord8,89,58,1
GGD Noord- en Oost-Gelderland8,39,47,2
GGD Regio Twente99,88,3
GGD Regio Utrecht8,19,27
GGD Rotterdam-Rijnmond7,58,56,4
GGD West-Brabant910,37,8
GGD Zaanstreek/Waterland8,99,88,1
GGD Zeeland7,58,46,6
GGD Zuid-Limburg7,88,76,9
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden8,39,57,1

Bron: NKR

View all detail data

Minder gevallen van dikkedarmkanker in het zuidwesten en regio Amsterdam

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van dikkedarmkanker per 10.000 inwoners. In het zuidwesten van Nederland en regio Amsterdam komt dikkedarmkanker minder vaak voor dan in de andere delen van Nederland. In de periode 2016-2019 zijn er 56.775 nieuwe gevallen van dikkedarmkanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 8,3 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen van blaaskanker per GGD-regio

Aantal gevallen van blaaskanker 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal gevallen van blaaskanker 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ1,11,70,6
GGD Amsterdam1,11,50,6
GGD Brabant-Zuidoost1,11,50,7
GGD Drenthe11,50,5
GGD Flevoland1,21,70,7
GGD Fryslân1,11,70,6
GGD Gelderland-Zuid11,40,6
GGD Gooi en Vechtstreek1,11,60,6
GGD Groningen1,11,50,7
GGD Haaglanden0,91,40,5
GGD Hart voor Brabant1,11,40,8
GGD Hollands-Midden0,91,20,5
GGD Hollands-Noorden1,21,80,7
GGD IJsselland11,40,7
GGD Kennemerland1,21,70,7
GGD Limburg-Noord11,30,6
GGD Noord- en Oost-Gelderland1,11,50,7
GGD Regio Twente1,21,60,7
GGD Regio Utrecht11,40,6
GGD Rotterdam-Rijnmond1,21,80,6
GGD West-Brabant1,11,50,7
GGD Zaanstreek/Waterland1,11,60,7
GGD Zeeland11,50,5
GGD Zuid-Limburg1,21,60,8
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden1,11,40,7

Bron: NKR

View all detail data

Kleine regionale verschillen van blaaskanker in Nederland

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van blaaskanker per 10.000 inwoners. In de kaart zijn de regionale verschillen van blaaskanker klein. In de periode 2016-2019 zijn er 7.446 nieuwe gevallen van blaaskanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 1,1 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen van luchtwegtumoren per GGD-regio

Aantal invasieve luchtwegtumoren 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal invasieve luchtwegtumoren 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ8,39,47,2
GGD Amsterdam8,89,87,9
GGD Brabant-Zuidoost8,69,67,6
GGD Drenthe7,896,6
GGD Flevoland8,69,18,1
GGD Fryslân7,48,76,1
GGD Gelderland-Zuid8,59,67,5
GGD Gooi en Vechtstreek7,47,67,2
GGD Groningen9,110,77,6
GGD Haaglanden8,49,37,5
GGD Hart voor Brabant8,8107,7
GGD Hollands-Midden7,78,76,8
GGD Hollands-Noorden7,58,46,6
GGD IJsselland7,48,96
GGD Kennemerland8,49,57,3
GGD Limburg-Noord8,29,76,8
GGD Noord- en Oost-Gelderland7,89,26,3
GGD Regio Twente8,6107,2
GGD Regio Utrecht7,88,76,9
GGD Rotterdam-Rijnmond8,910,37,6
GGD West-Brabant9108,1
GGD Zaanstreek/Waterland8,99,88,1
GGD Zeeland7,38,36,2
GGD Zuid-Limburg9,410,88,1
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden8,39,67

Bron: NKR

View all detail data

Meeste gevallen van luchtwegtumoren in Zuid-Limburg

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van invasieve luchtwegtumoren per 10.000 inwoners. In Zuid-Limburg is het aantal nieuwe gevallen van invasieve luchtwegtumoren relatief het grootst. In de periode 2016-2019 zijn er 57.188 nieuwe gevallen van invasieve luchtwegtumoren geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 8,3 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen van huidtumoren per GGD-regio

Aantal invasieve huidtumoren 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal invasieve huidtumoren 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ8,39,27,4
GGD Amsterdam6,16,65,5
GGD Brabant-Zuidoost887,9
GGD Drenthe8,18,67,6
GGD Flevoland7,78,37,1
GGD Fryslân7,27,86,6
GGD Gelderland-Zuid7,38,26,4
GGD Gooi en Vechtstreek6,57,15,9
GGD Groningen6,97,56,4
GGD Haaglanden8,397,6
GGD Hart voor Brabant6,16,85,4
GGD Hollands-Midden9,510,18,8
GGD Hollands-Noorden8,598
GGD IJsselland7,47,96,9
GGD Kennemerland8,99,28,7
GGD Limburg-Noord897
GGD Noord- en Oost-Gelderland6,97,76,1
GGD Regio Twente6,57,65,4
GGD Regio Utrecht7,38,26,5
GGD Rotterdam-Rijnmond8,69,18,1
GGD West-Brabant7,17,86,3
GGD Zaanstreek/Waterland8,69,18,2
GGD Zeeland9,710,58,9
GGD Zuid-Limburg6,47,25,7
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden7,28,16,3

Bron: NKR

View all detail data

Meeste huidtumoren in Zeeland

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses invasieve huidtumoren (huidkanker) per 10.000 inwoners. In het zuidwesten van Nederland (Zeeland) komen vaker huidtumoren voor. In de periode 2016-2019 zijn er 52.185 nieuwe gevallen van huidkanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 7,6 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met huidkanker. Huidkanker is een veel voorkomende vorm van kanker in Nederland. De cijfers in deze kaart betreffen invasieve huidtumoren exclusief melanomen. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal melanomen per GGD-regio

Aantal melanomen 2016-2019

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Aantal melanomen 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ43,94
GGD Amsterdam2,92,82,9
GGD Brabant-Zuidoost3,73,73,8
GGD Drenthe4,13,84,3
GGD Flevoland3,53,43,5
GGD Fryslân4,13,94,2
GGD Gelderland-Zuid4,14,14,1
GGD Gooi en Vechtstreek4,44,74,1
GGD Groningen3,93,74,1
GGD Haaglanden3,83,73,8
GGD Hart voor Brabant3,23,13,3
GGD Hollands-Midden4,64,54,6
GGD Hollands-Noorden5,255,3
GGD IJsselland43,84,2
GGD Kennemerland4,84,84,7
GGD Limburg-Noord3,63,53,7
GGD Noord- en Oost-Gelderland3,93,74
GGD Regio Twente44,14
GGD Regio Utrecht4,44,54,3
GGD Rotterdam-Rijnmond3,63,53,6
GGD West-Brabant3,12,93,2
GGD Zaanstreek/Waterland5,14,95,2
GGD Zeeland3,73,63,8
GGD Zuid-Limburg3,233,4
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden3,83,83,8

Bron: NKR

View all detail data

Minste melanomen in regio Amsterdam

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van melanomen per 10.000 inwoners. In de regio Amsterdam komen relatief het minst vaak melanomen voor. In de periode 2016-2019 zijn er 26.521 nieuwe gevallen van melanomen geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 3,9 van de 10.000 inwoners te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd en geslacht, omdat voor deze factoren is gecorrigeerd.

Melanoom vorm van huidkanker

Een melanoom is een vorm van huidkanker die uitgaat van de pigmentcellen die overal in de huid voorkomen. Het melanoom is een agressief groeiende tumor die de neiging heeft relatief snel uit te zaaien.

Meer informatie

Aantal gevallen van borsttumoren per GGD-regio

Aantal invasieve borsttumoren 2016-2019

Per GGD-regio, vrouwen, gecorrigeerd voor leeftijd
Aantal invasieve borsttumoren 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ  17,1
GGD Amsterdam  15,8
GGD Brabant-Zuidoost  17,4
GGD Drenthe  18,3
GGD Flevoland  16,3
GGD Fryslân  18,1
GGD Gelderland-Zuid  17,4
GGD Gooi en Vechtstreek  17,3
GGD Groningen  17
GGD Haaglanden  16,1
GGD Hart voor Brabant  16,6
GGD Hollands-Midden  17,1
GGD Hollands-Noorden  18,1
GGD IJsselland  17,5
GGD Kennemerland  17,9
GGD Limburg-Noord  16,6
GGD Noord- en Oost-Gelderland  17,8
GGD Regio Twente  18,1
GGD Regio Utrecht  17,2
GGD Rotterdam-Rijnmond  16,7
GGD West-Brabant  16,9
GGD Zaanstreek/Waterland  17,3
GGD Zeeland  16,2
GGD Zuid-Limburg  16
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden  16,9

Bron: NKR

View all detail data

In het noorden meer borstkanker

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses invasieve borsttumoren (borstkanker) per 10.000 vrouwen. In het noorden komt borstkanker relatief vaker voor. In de periode 2016-2019 zijn er 59.067 nieuwe gevallen van borstkanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 17,1 van de 10.000 vrouwen te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd, omdat voor deze factor is gecorrigeerd.
Hoewel ze hier buiten beschouwing worden gelaten, komt borstkanker ook bij mannen voor. In Nederland wordt jaarlijks bij circa 125 mannen de diagnose borstkanker gesteld.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen baarmoederhalskanker per GGD-regio

Aantal gevallen baarmoederhalskanker 2016-2019

Per GGD-regio, vrouwen, gecorrigeerd voor leeftijd
Aantal gevallen baarmoederhalskanker 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ  0,9
GGD Amsterdam  1,1
GGD Brabant-Zuidoost  0,9
GGD Drenthe  1,2
GGD Flevoland  1,1
GGD Fryslân  1,1
GGD Gelderland-Zuid  0,9
GGD Gooi en Vechtstreek  1,1
GGD Groningen  1,3
GGD Haaglanden  1
GGD Hart voor Brabant  0,9
GGD Hollands-Midden  0,8
GGD Hollands-Noorden  1,2
GGD IJsselland  0,7
GGD Kennemerland  1
GGD Limburg-Noord  0,8
GGD Noord- en Oost-Gelderland  0,7
GGD Regio Twente  0,8
GGD Regio Utrecht  0,9
GGD Rotterdam-Rijnmond  1,1
GGD West-Brabant  1
GGD Zaanstreek/Waterland  1
GGD Zeeland  1
GGD Zuid-Limburg  1,2
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden  0,8

Bron: NKR

View all detail data

Meeste gevallen baarmoederhalskanker in het noorden

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van baarmoederhalskanker per 10.000 vrouwen. In onder andere de noordelijke provincies komt baarmoederhalskanker relatief het vaakst voor. In de periode 2016-2019 zijn er 3.331 nieuwe gevallen van baarmoederhalskanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 1,0 van de 10.000 vrouwen te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd, omdat voor deze factor is gecorrigeerd. 

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen baarmoederlichaamtumoren per GGD-regio

Aantal gevallen baarmoederlichaamtumoren 2016-2019

Per GGD-regio, vrouwen, gecorrigeerd voor leeftijd
Aantal gevallen baarmoederlichaamtumoren 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ  2,1
GGD Amsterdam  2,3
GGD Brabant-Zuidoost  2,4
GGD Drenthe  2,6
GGD Flevoland  2,3
GGD Fryslân  2,6
GGD Gelderland-Zuid  2,7
GGD Gooi en Vechtstreek  2,1
GGD Groningen  2,8
GGD Haaglanden  2,1
GGD Hart voor Brabant  2,3
GGD Hollands-Midden  2,2
GGD Hollands-Noorden  2,2
GGD IJsselland  2,4
GGD Kennemerland  2,4
GGD Limburg-Noord  2,1
GGD Noord- en Oost-Gelderland  2,5
GGD Regio Twente  2,4
GGD Regio Utrecht  2,2
GGD Rotterdam-Rijnmond  2,2
GGD West-Brabant  2,1
GGD Zaanstreek/Waterland  2,1
GGD Zeeland  2,2
GGD Zuid-Limburg  2,5
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden  2,2

Bron: NKR

View all detail data

Meeste gevallen baarmoederlichaamtumoren in Noord-Nederland

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van baarmoederlichaamtumoren per 10.000 vrouwen. In de drie noordelijke provincies en regio Gelderland-Zuid komt kanker aan het baarmoederlichaam relatief vaak voor. In de periode 2016-2019 zijn er 8.019 nieuwe gevallen van baarmoederlichaamtumoren geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 2,3 van de 10.000 vrouwen te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd, omdat voor deze factor is gecorrigeerd.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Aantal gevallen van prostaattumoren per GGD-regio

Aantal invasieve prostaattumoren 2016-2019

Per GGD-regio, mannen, gecorrigeerd voor leeftijd
Aantal invasieve prostaattumoren 2016-2019
GGD-regioTotaalMannenVrouwen
Dienst Gezondheid & Jeugd ZHZ 15,2 
GGD Amsterdam 14,4 
GGD Brabant-Zuidoost 15 
GGD Drenthe 16,1 
GGD Flevoland 17,2 
GGD Fryslân 16,9 
GGD Gelderland-Zuid 13,9 
GGD Gooi en Vechtstreek 17 
GGD Groningen 14,7 
GGD Haaglanden 15,4 
GGD Hart voor Brabant 12,8 
GGD Hollands-Midden 13,7 
GGD Hollands-Noorden 16,8 
GGD IJsselland 13,5 
GGD Kennemerland 12,9 
GGD Limburg-Noord 14,4 
GGD Noord- en Oost-Gelderland 13,9 
GGD Regio Twente 15,6 
GGD Regio Utrecht 14,9 
GGD Rotterdam-Rijnmond 13,9 
GGD West-Brabant 12,8 
GGD Zaanstreek/Waterland 17,1 
GGD Zeeland 14,1 
GGD Zuid-Limburg 13,7 
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden 11,8 

Bron: NKR

View all detail data

In Flevoland meeste mannen met prostaatkanker

Deze kaart toont het jaarlijks aantal vastgestelde diagnoses van invasieve prostaattumoren (prostaatkanker) per 10.000 mannen. In Flevoland komt prostaatkanker relatief het vaakst voor. In de periode 2016-2019 zijn er 49.500 nieuwe gevallen van prostaatkanker geregistreerd in de Nederlandse Kankerregistratie. Dat betekent dat gemiddeld per jaar in Nederland 14,5 van de 10.000 mannen te maken krijgt met deze vorm van kanker. De regionale verschillen worden niet verklaard door regionale variaties in leeftijd, omdat voor deze factor is gecorrigeerd. 

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

07-07-2021

Verantwoording

Definities
  • Wat is kanker?

    Kanker is een verzamelnaam voor een groep van ziekten die worden aangeduid met de term 'kwaadaardige (maligne) nieuwvormingen'. Nieuwvormingen hebben één gemeenschappelijk kenmerk: een ongeremde deling van lichaamscellen, waardoor een gezwel of tumor ontstaat. Er zijn goedaardige en kwaadaardige nieuwvormingen. Alleen kwaadaardige nieuwvormingen noemen we kanker. Goedaardige nieuwvormingen, bijvoorbeeld wratten, groeien niet door andere weefsels heen en verspreiden zich niet door het lichaam. Bij kwaadaardige nieuwvormingen (kanker) zijn de genen die de cellen onder controle houden zo beschadigd, dat de cellen zich zeer afwijkend gaan gedragen. Zij kunnen omliggende weefsels en organen binnendringen en daar ook groeien. Ze worden aangeduid met de term 'invasief'. Kwaadaardige nieuwvormingen kunnen ook uitzaaien. Dat wil zeggen dat ze zich kunnen verspreiden door het lichaam, meestal via het bloed of lymfevaten, en ergens anders in het lichaam tot een tumor leiden.

  • Stadia-indeling

    Kanker kent vaak verschillende stadia. Deze onderscheiden zich op basis van de omvang van de tumor en de aanwezigheid van uitzaaiingen in nabijgelegen lymfeklieren of elders in het lichaam. Vaak worden de stadia ingedeeld volgens de Tumour-Nodes-Metastases (TNM) classificatie. Deze classificatie beschrijft de tumor zelf (T), de lymfeklieren rond de tumor (N) en het al of niet aanwezig zijn van uitzaaiingen elders in het lichaam (M). Een combinatie van deze drie criteria bepaalt het stadium van de kanker. Er worden vijf stadia onderscheiden: 0, I, II, III en IV. Voor een aantal vormen van kanker worden naast of in plaats van de TNM-classificatie andere indelingen gebruikt om de stadia en ernst van de kanker te onderscheiden, zoals de Dukes-classificatie bij dikkedarmkanker, de Ann Arbor indeling bij non-Hodgkin lymfomen en de Gleason score bij prostaatkanker.

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over kanker

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    Nederlandse Kanker Registratie (NKR) Aantal nieuwe gevallen, tienjaarsprevalentie Nederlandse bevolking IKNL, NKR
    Nederlandse Kanker Registratie (NKR) Overleving (percentage) Geregistreerd aantal mensen met kanker IKNL, NKR
    Landelijke Medische Registratie (LMR) Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur, dagopnamen met kanker als hoofdontslagdiagnose Nederlandse bevolking LMR

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen Nederlandse bevolking CBS Doodsoorzakenstatistiek
    Kosten van Ziektenstudie Kosten van zorg voor kanker Nederlandse bevolking
     
    Kosten van Ziekten database
    European Cancer Information System (ECIS) Aantal nieuwe gevallen Europese bevolking ECIS
    Eurostat Aantal sterfgevallen Europese bevolking Eurostat

     

  • Automatisch coderen bij CBS-doodsoorzakenstatistiek

    Met ingang van het statistiekjaar 2013 codeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doodsoorzakenformulieren automatisch met behulp van het softwarepakket IRIS. Dit is een verschil met voorgaande jaren waarin doodsoorzakenformulieren handmatig werden verwerkt. Automatische codering brengt een betere internationale vergelijkbaarheid en reproduceerbaarheid van de gegevens met zich mee. Het veroorzaakt echter ook verschuivingen in doodsoorzaken. Daardoor zijn de sterftecijfers vanaf het jaar 2013 niet altijd goed vergelijkbaar met sterftecijfers uit eerdere jaren. Voor meer informatie over het automatisch coderen verwijzen wij naar vier artikelen van het CBS:

    • Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek (Harteloh et al., 2014)
    • Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen (Harteloh, 2014)
    • Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study (Harteloh, 2015)
    • Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013 (Harteloh, 2016)

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Harteloh PPM, van Hilten O, Kardaun JWPF. Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    2. Harteloh PPM. Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    3. Harteloh PPM. Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2015. Bron
    4. Harteloh PPM. Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2016. Bron
Methoden
  • Regionale vergelijkingen Nederlandse Kankerregistratie

    De regionale cijfers van verschillende types kanker zijn gebaseerd op data uit de Nederlandse Kankerregistratie. Voor deze analyse is uit de NKR het aantal registraties per tumorsoort geselecteerd in de periode 2016-2019, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht en GGD-regio van de patiënt. De NKR houdt internationaal geaccordeerde indelingen aan, waarbij een combinatie van lokalisatie en morfologisch type kanker wordt toegepast. Ten behoeve van de standaardisatie van de regio's naar leeftijd en geslacht, hebben we als standaard populatie de middenjaarsschatting 2016-2019 van de bevolking gebruikt. Deze bevolkingscijfers zijn afkomstig van CBS. In zowel de NKR als de CBS-data is de leeftijd onderverdeeld in 18 leeftijdsklassen (0-4, 5-9, 10-14 .... 75-79, 80-84, 85+).

    Berekenen gestandaardiseerde registratie-aantallen

    Door verschillen tussen bevolkingsopbouw in regio's zijn de ruwe gegevens moeilijk te vergelijken. Daarom is een (directe) standaardisatie uitgevoerd door alle in de regio’s geregistreerde aantallen per leeftijd en geslacht te wegen met het aandeel van deze leeftijd en geslachtscategorie in de totale Nederlandse bevolking. Bij geslachtsspecifieke aandoeningen (borst- en prostaatkanker) is gerekend met de totale bevolking van het betreffende geslacht.

    Kaarten

    De NKR-gegevens zijn gestandaardiseerd naar leeftijd en geslacht en worden per GGD-regio in kaart gebracht:

    Aantal registraties per 10.000 inwoners
    De kaart toont het jaarlijks gestandaardiseerd aantal registraties per 10.000 inwoners, gemiddeld over de periode 2016-2019. Zowel onder als boven het Nederlands gemiddelde gebruiken we een indeling in twee gelijke klassen.

    Berekening van significantie van de afwijking van het Nederlands gemiddelde
    Voor iedere regio is een standaardafwijking berekend. Hiermee wordt vervolgens een betrouwbaarheidsinterval berekend dat vergeleken wordt met het Nederlands gemiddelde. Als het Nederlands gemiddelde buiten dit interval valt is er sprake van een significante afwijking van het gemiddelde. Er is gerekend met 95% respectievelijk 99% betrouwbaarheidsintervallen.

    Kanttekeningen

    Het patroon in de kaart is een indicatie van de verdeling van een ziekte over Nederland. Behalve verschillen in het optreden van een ziekte, kunnen verschillen in andere factoren van invloed zijn op dit patroon. Zo kunnen verschillen in zorgniveau en de mate van gebruik van diagnostische tests tussen regio's een rol spelen. Verschillen in de wijze van coderen hebben waarschijnlijk geen rol gespeeld omdat landelijk dezelfde codeerafspraken gelden.

  • Berekening totale sterfte en sterfte naar doodsoorzaak per regio

    Voor de berekening van de sterftecijfers op gemeente en GGD-regio niveau is gebruik gemaakt van de CBS Doodsoorzakenstatistiek. In deze statistiek zijn alle overleden inwoners van Nederland opgenomen, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht en doodsoorzaak. De bevolking is vervolgens ingedeeld in tien leeftijdsklassen (0-jarigen, 1-24, 25-44, 45-54, 55-64, 65-69, 70-74, 75-79, 80-85-jarigen en 85-plussers). De analyse is gebaseerd op de gegevens van vier achtereenvolgende jaren (2013 t/m 2016).

    Standaardisering

    Door verschillen in bevolkingsopbouw tussen regio's zijn de ruwe gegevens moeilijk te vergelijken. Daarom is een directe standaardisatie uitgevoerd door de sterfte per regio, leeftijd en geslacht te wegen met het aandeel van deze leeftijds- en geslachtscategorie in de totale Nederlandse bevolking op 1-1-2000. Door gebruik te maken van deze vaste standaardpopulatie wordt het bovendien mogelijk om in de toekomst betrouwbare uitspraken te doen over de ontwikkeling van (doodsoorzaakspecifieke) sterfte, onafhankelijk van veranderingen in de bevolkingssamenstelling. Bij geslachtsspecifieke sterfte (borstkanker en prostaatkanker) is alleen gerekend met de totale bevolking van het betreffende geslacht.

    De sterftecijfers worden op twee verschillende manieren in kaart gebracht:

    1. CMF (Comparative Mortality Figure, directe standaardisatie); De kaart toont de verhouding tussen de sterfte in een bepaalde subpopulatie (gemeente of GGD-regio) en de sterfte in de totale populatie (Nederland) gecorrigeerd voor leeftijds- en geslachtsverschillen, gemiddeld over de vier onderzoeksjaren. Als de CMF 100 is, is de sterfte in de subpopulatie gelijk aan die van de standaardpopulatie. Een CMF van bijvoorbeeld 104 wijst erop dat de sterfte in een regio 4% hoger is dan in de standaardpopulatie.
    2. Significantie; Het verschil tussen de gemiddelde kans op een sterfgeval in heel Nederland en de regionale (gestandaardiseerde) kans op een sterfgeval is gedeeld door de verwachte standaardafwijking van het gestandaardiseerde aantal sterfgevallen. Als de regio meer dan 1,96 standaarddeviaties afwijkt van het Nederlands gemiddelde dan betekent dat de regio met 95% zekerheid afwijkt van het Nederlands gemiddelde. Een afwijking van meer dan 2,576 standaarddeviaties geeft een zekerheid van 99% dat de gevonden waarde voor de betreffende regio afwijkt van het Nederlands gemiddelde.
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

    Toetsing trends

    Toetsing van de trend heeft plaatsgevonden op ongestandaardiseerde data door middel van een logistische regressie, waarbij is gecorrigeerd is voor leeftijd en geslacht. Daarbij wordt getoetst of er een statistisch significante toe- of afname is met een significantieniveau (p-waarde) van 0,05. Vaak is onderscheid gemaakt naar trends in verschillende subpopulaties: mannen, vrouwen en leeftijdsgroepen. Daarnaast is getoetst of de trend voor mannen en vrouwen statistisch significant verschilt.
    De kans op het vinden van een toevallige significante uitkomst neemt toe met het aantal uitgevoerde toetsen. Om hiervoor te corrigeren is een Benjamini‐Hochberg‐correctie op de p‐waardes uitgevoerd.