Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

InfectieziektenCijfers & ContextZiektelast

Cijfers & Context

Meeste meldingen voor kinkhoest in 2018

Regionaal & Internationaal

Mazelenepidemie in 2013-2014 met name in Biblebelt

Kosten

Zorguitgaven ruim 1,5 miljard in 2017

Preventie & Zorg

30.000 ziekenhuisopnamen infectieziekten in 2010

Bijdrage infectieziekten aan ziektelast

Bijdrage van infectieziekten aan totale ziektelast in Nederland klein

De bijdrage van infectieziekten aan de totale ziektelast in Nederland is klein. Infecties van de onderste luchtwegen, influenza, maagdarminfecties en aids en hiv-infecties maken deel uit van een selectie van 53 ziekten waarvoor de ziektelast is berekend in het kader van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning in 2018 . Volgens deze berekening stonden infecties van de onderste luchtwegen in de ranglijst van ziekten met de meeste ziektelast op plaats 21, influenza op plaats 41, maagdarminfecties  op plaats 42 en aids en hiv-infecties op plaats 53. Ziektelast is uitgedrukt in DALY’s (Disability Adjusted Life Years). De DALY is een samengestelde maat voor gezondheidsverlies en is opgebouwd uit twee componenten: de jaren verloren door vroegtijdige sterfte (verloren levensjaren) en de jaren geleefd met ziekte, rekening houdend met de ernst van de ziekte (ziektejaarequivalenten).

Meer informatie

Ziektelast van infectieziekten berekend voor de Staat van infectieziekten 2018

Geschatte ziektelast voor selectie van infectieziekten 2018

Infectieziekte

DALY's/Jaar

DALY's/100 gevallen

RVP-ziekten

Invasieve pneumokokkeninfecties

10.800

350

Kinkhoest

2.000

1

Meningokokken ziekte

1.100

520

Invasieve Hib-infectie

1.000

380

Mazelen

5

2

Difterie

3

110

Tetanus

1

97

Bof

0,6

0,4

Polio

0

niet beschikbaar

Rodehond (Rubella)

0

niet beschikbaar

Rabiës                      0                               niet beschikbaar

Voedselinfecties

Campylobacteriose

3.200

4

Toxoplasmose

1.900

250

Norovirus infectie

1.900

0,3

Luchtweginfecties

Influenza

8.000

2

Legionellose

7.900

100

Tuberculose

2.300

260

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA)*

HIV

4.300

560

Hepatitis C

1.100

250

Chlamydia

1.100

0,5

  • Weergegeven is de geschatte ziektelast in 2018 voor nieuwe gevallen. De cijfers in de tabel laten het gemiddeld aantal DALYs per jaar en per 100 nieuwe gevallen zien in deze periode.
  • De ziektelast voor de SOA's HIV en Chlamydia zijn geschat op basis van cijfers over 2017.

Meeste ziektelast voor pneumokokkenziekte en influenza

In 2018 was de gemiddelde jaarlijkse ziektelast van infectieziekten voor de totale Nederlandse bevolking het grootst voor invasieve pneumokokkeninfecties (10.800 DALY's per jaar), gevolgd door influenza (8.000 DALY's). De ziektelast voor influenza varieert sterk per griepseizoen. In 2017 betrof de ziektelast voor influenza nog 18.600 DALY's. Voor een aantal ziekten uit het Rijksvaccinatieprogramma, zoals polio, rabiës en rodehond werden 0 gevallen geconstateerd in de onderzochte periode en werd daarom de kleinste ziektelast geschat (0 DALY's in 2018). De ziektelast voor deze ziekten is zo klein dankzij het Rijksvaccinatieprogramma (de Gier et al., 2019). Doordat er voor de Staat van Infectieziekten een andere methode is gebruikt, verschillen de resultaten met die van de VTV-2018.

Ziektelast per infectie varieert sterk

Het aantal DALY's per 100 infecties is een maat voor de individuele ziektelast. De ziektelast voor deze selectie van infectieziekten varieerde van 0,3 DALY’s per honderd infecties voor norovirusinfectie, tot 560 en 520 DALY's per honderd gevallen voor respectievelijk HIV en meningokokken ziekte (de Gier et al., 2019). 

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

13-09-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. de Gier B., Schimmer B., Mooij S.H., Raven C.F.H., Leenstra T., Hahné S.J.M. Staat van infectieziekten in Nederland, 2018. Bilthoven: RIVM; 2019. Bron | DOI

Verantwoording

Definities
  • Wat is een infectieziekte?

    De meest gehanteerde manieren om infectieziekten in te delen zijn:

    • op basis van de overdrachts-/transmissieroute (bijvoorbeeld voedselinfecties en seksueel overdraagbare aandoeningen);
    • op basis van de ziekteverwekker (bijvoorbeeld hepatitis B enHaemophilus influenzae type b (Hib));
    • op basis van het orgaan waarin de ziekte primair optreedt (bijvoorbeeld luchtweginfecties en urineweginfecties);
    • op basis van setting (bijvoorbeeld ziekenhuisinfecties);
    • op basis van vermijdbaarheid door vaccinatie.

    De ICD-classificatie heeft infectieziekten ingedeeld op basis van een mix van de bovengenoemde uitgangspunten, waardoor niet alle infectieziekten in het hoofdstuk 'Infectieziekten en parasitaire aandoeningen' (ICD-10-codes A00-B99) zijn ingedeeld, maar bijvoorbeeld ook in de hoofdstukken 'Ziekten van het urogenitale stelsel' (acute urineweginfecties) en 'Ziekten van de ademhalingswegen'. Acute infecties van de onderste en bovenste luchtwegen, influenza en pneumonie (longontsteking) zijn in het laatstgenoemde hoofdstuk ingedeeld. De infectieziekten die onder het hoofdstuk 'Infectieziekten en parasitaire ziekten' vallen zijn in de tabel hieronder te vinden. 

    ICD-code Infectieziekte
    A00-A09  intestinale infecties
    A15-A19  tuberculose
    A20-A28  bepaalde bacteriële-zoönosen
    A30-A49  overige bacteriële-ziekten
    A50-A64  infecties met hoofdzakelijk-seksuele overdracht
    A65-A69  overige ziekten door spirocheten
    A70-A74  overige ziekten door Chlamydia
    A75-A79  rickettsiosen
    A80-A89  virusinfecties van centraal zenuwstelsel
    A90-A99  door-artropoden-overgebrachte virale-koorts en virale hemorragische-koorts
    B00-B09  virusinfecties gekenmerkt door huid- en slijmvliesafwijkingen
    B15-B19  virushepatitis
    B20-B24  ziekte door humaan immunodeficiëntievirus [HIV]
    B25-B34  overige virusziekten

    B35-B49

    schimmelziekten

    B50-B64

    ziekten door protozoën 
    B65-B83  wormziekten
    B85-B89  pediculose, acariasis en overige infestaties
    B90-B94  late gevolgen van infectieziekten en parasitaire aandoeningen
    B95-B98  bacteriële, virale en overige infectieuze-agentia
    B99-B99  overige infectieziekten
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over infectieziekten

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Staat van infectieziekten

    Aantal (wettelijke) meldingen van infectieziekten

    Nederlandse bevolking

    de Gier et al., 2019

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur met infectieziekten als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking

    LMR

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor infectieziekten

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. de Gier B., Schimmer B., Mooij S.H., Raven C.F.H., Leenstra T., Hahné S.J.M. Staat van infectieziekten in Nederland, 2018. Bilthoven: RIVM; 2019. Bron | DOI
  • Automatisch coderen bij CBS-doodsoorzakenstatistiek

    Met ingang van het statistiekjaar 2013 codeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doodsoorzakenformulieren automatisch met behulp van het softwarepakket IRIS. Dit is een verschil met voorgaande jaren waarin doodsoorzakenformulieren handmatig werden verwerkt. Automatische codering brengt een betere internationale vergelijkbaarheid en reproduceerbaarheid van de gegevens met zich mee. Het veroorzaakt echter ook verschuivingen in doodsoorzaken. Daardoor zijn de sterftecijfers vanaf het jaar 2013 niet altijd goed vergelijkbaar met sterftecijfers uit eerdere jaren. Voor meer informatie over het automatisch coderen verwijzen wij naar vier artikelen van het CBS:

    • Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek (Harteloh et al., 2014)
    • Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen (Harteloh, 2014)
    • Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study (Harteloh, 2015)
    • Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013 (Harteloh, 2016)

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Harteloh PPM, van Hilten O, Kardaun JWPF. Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    2. Harteloh PPM. Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    3. Harteloh PPM. Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2015. Bron
    4. Harteloh PPM. Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2016. Bron
Methoden
  • Berekening ziektelast infectieziekten

    De cijfers over ziektelast die hier worden gepresenteerd zijn op verschillende manieren berekend. Meer informatie over de berekening van de ziektelast voor de VTV-2014 is te vinden in Ziektelastberekeningen. De cijfers over trends in ziektelast van infectieziekten zijn berekend door het Centrum Infectieziektenbestrijding van het RIVM, in het kader van de Staat van de infectieziekten 2013 (Bijkerk et al., 2014). 

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Bijkerk P, van Lier A, McDonald S, Kardamanidis K, Fanoy EB, Wallinga J. State of Infectious Diseases in the Netherlands, 2013. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2014. Bron
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.