Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Infecties van de onderste luchtwegenPreventie & ZorgZorg

Cijfers & Context

Longontsteking vooral op jonge en oude leeftijd

Regionaal & Internationaal

Sterfte longontsteking NL hoger dan EU gemiddelde

Kosten

Zorguitgaven longontsteking 413 miljoen euro

Preventie & Zorg

Ruim 37.000 ziekenhuisopnamen door longontsteking

Ziekenhuisopnamen infecties van de onderste luchtwegen

Ziekenhuisopnamen voor longontsteking en acute bronchi(oli)tis 2019

 

Longontsteking

Acute bronchi(oli)tis

 

Mannen

Vrouwen

Totaal

Mannen

Vrouwen

Totaal

Aantal klinische opnamen

21.065

16.135

37.195

3.845

2.940

6.785

  • Aantal verpleegdagen

160.755

121.445

282.200

17.755

15.640

33.395

  • Gemiddelde opnameduur (dagen)

7,6

7,5

7,6

4,6

5,3

4,9

Aantal dagopnamen

445

395

840

55

65

120

Aantal observaties

310

240

550

140

85

225

Totaal opnamen

21.820

16.770

38.585

4.045

3.085

7.130


Bron: Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg (gedownload van CBS StatLine in mei 2021)

  • Longontsteking: ICD-10-codes: A48.1, J12-J18, J69.0
  • Acute bronchi(oli)tis: ICD-10-codes: J20-J22
  • Aantal opnamen en verpleegdagen zijn afgerond op vijftallen
  • Cijfers zijn voorlopig

Patiënten met longontsteking gemiddeld ruim een week in ziekenhuis

In 2019 waren er 37.195 klinische ziekenhuisopnamen voor longontsteking. Het totaal aantal klinische ziekenhuisopnamen had betrekking op 282.200 opnamedagen, waarmee de gemiddelde opnameduur 7,6 dagen bedroeg. In 2019 waren er 6.785 klinische ziekenhuisopnamen voor acute bronchi(oli)tis. Het totaal aantal klinische ziekenhuisopnamen had betrekking op 33.395 opnamedagen, waarmee de gemiddelde opnameduur 4,9 dagen bedroeg. Voor zowel longontsteking als acute bronchi(oli)tis geldt dat hiervoor meer mannen dan vrouwen werden opgenomen.
Het aantal opnamen kan hoger zijn dan het aantal opgenomen personen, omdat een persoon meerdere keren per jaar opgenomen kan zijn.

Meer informatie

Datum publicatie

18-11-2021

Ziekenhuisopnamen infecties van de onderste luchtwegen naar leeftijd en geslacht

Ziekenhuisopnamen voor longontsteking en acute bronchi(oli)tis 2018

LeeftijdMannenVrouwen
0-49,57,1
5-90,80,6
10-140,30,3
15-190,20,3
20-240,30,2
25-290,30,3
30-340,40,4
35-390,50,6
40-440,70,5
45-490,80,7
50-541,10,9
55-591,91,6
60-642,92,5
65-694,53,2
70-746,94,2
75-7911,05,8
80-8418,09,0
85-8927,313,2
90-9437,317,9
95+47,719,9

Bron: Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg (gedownload van CBS StatLine in april 2020)

  • ICD-10-codes: A48.1, J12-J18, J69.0 (longontsteking) en J20-J22  (acute bronchi(oli)tis)
  • Cijfers zijn voorlopig

Bijna 45.000 ziekenhuisopnamen voor infecties van de onderste luchtwegen

In 2018 waren er 44.345 ziekenhuisopnamen voor infecties van de onderste luchtwegen in Nederland (mannen: 25.155, vrouwen: 19.190). In nagenoeg alle leeftijdsklassen is het aantal opnamen per 1.000 inwoners onder mannen hoger dan onder vrouwen. Vanaf de leeftijd van ongeveer 30 jaar neemt het aantal opnamen toe met de leeftijd voor zowel mannen als vrouwen. Daarnaast is het aantal ziekenhuisopnamen onder jonge kinderen (0-4 jaar) relatief groot. 

Meer informatie

Datum publicatie

23-07-2020

Trend in ziekenhuisopnamen infecties van de onderste luchtwegen

Ziekenhuisopnamen longontsteking en acute bronchi(oli)tis 1981-2018

JaarKlin. opnamen manKlin. opnamen vrouwGem. opnameduur manGem. opnameduur vrouwKlin. opnamen man (absoluut)Klin. opnamen vrouw (absoluut)
19811001001001006.7484.176
198210811496977.2934.740
198311511793937.9345.013
198411711990888.0755.145
198511712287878.0825.247
198612713382878.8395.827
198711211681807.9455.144
198812012578778.5995.647
198912513075799.0265.963
199012512579829.1775.826
199113413474759.9546.412
1992150158727211.3157.541
1993154169727111.6908.127
1994165173666712.7848.544
1995157166667112.1658.159
1996178203696913.8539.959
1997174200696713.75010.046
1998196234626215.70511.769
1999169195656513.7589.962
2000160184666513.3229.505
2001163192626013.6459.939
2002171208595814.56710.913
2003173213585715.01511.233
2004188234555516.28912.411
2005214278535118.87914.853
2006231297505120.66315.840
2007235302494821.32216.268
2008235313484821.88917.142
2009233313474622.25617.508
2010240314444323.11717.587
2011252347424124.67319.552
2012239328404023.92818.839
2013229317403923.49018.550
2014216291383722.50517.190
2015243332373725.75019.895
2016258357363627.14521.150
2017220316363624.61519.490
2018222308363625.15519.190

Bron: Landelijke Medische Registratie (1981-2012) en Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg (2013-2018) (gedownload van CBS StatLine in april 2020)

  • ​ICD-9-codes: 466, 480-486 (1981-2012); ICD-10-codes: A48.1, J12-J18, J20-J22, J69.0 (2013-2018)
  • Cijfers over 2018 zijn voorlopig
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2000
  • Geïndexeerd (1981 is 100)
  • De absolute aantallen klinische opnamen (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Vanaf 2011 geen duidelijke toe- of afname in ziekenhuisopnamen

In 2018 waren er 44.345 klinische opnamen voor infecties van de onderste luchtwegen in Nederland (mannen: 25.155, vrouwen: 19.190). In de periode 1981-2011 is het aantal klinische opnamen toegenomen voor zowel mannen als vrouwen. Na 2011 is er geen duidelijke trend meer in het aantal opnamen. De gemiddelde opnameduur in 2018 was 7,3 dagen. De opnameduur  is over de gehele periode 1981-2018 voor zowel mannen als vrouwen met ongeveer 12 dagen afgenomen. Dit is een afname van bijna 65%.

Meer informatie

Datum publicatie

23-07-2020

Verantwoording

Definities
  • Longontsteking, acute bronchitis en bronchiolitis zijn onderste luchtweginfecties

    Infecties van de onderste luchtwegen zijn onderverdeeld in drie groepen:

    1. Longontsteking (pneumonie): een ontsteking van de onderste luchtwegen (longblaasjes). Er zijn twee typen: 'buiten het ziekenhuis' opgelopen pneumonie (‘community-acquired’ pneumonie (CAP)) en pneumonie 'ontstaan in het ziekenhuis' (nosocomiale pneumonie (NP)). Bijna altijd is infectie de oorzaak. De infectie is vaak in de hogere luchtwegen begonnen. In enkele gevallen is er een chemische of fysische oorzaak, bijvoorbeeld inademing van giftige stoffen of blootstelling aan extreme hitte. Symptomen van longontsteking zijn (een wisselende mate van) koorts, benauwdheid en hoest. Vaak heeft de patiënt ook koude rillingen bij de koorts, hoest slijm op en ademen kan pijn doen. Er kunnen ook aspecifieke klachten zijn, zoals malaise, spier- en hoofdpijn.
    2. Acute bronchitis: een acute ontsteking van de centrale luchtwegen (trachea en bronchi).
    3. Acute bronchiolitis: een acute ontsteking van de lagere luchtwegen (bronchiolen, fijne vertakkingen van de luchtpijp).
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over onderste luchtweginfecties

     

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Nivel Zorgregistraties eerste lijn

    Aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    RIVM-Osiris Aantal meldingen van legionellapneumonie Nederlandse bevolking Legionella (RIVM.nl)

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking 

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor longontsteking

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten

    Eurostat

    Aantal sterfgevallen door longontsteking

    Europese bevolking

    Eurostat

    ECDC Aantal nieuwe gevallen van legionellapneumonie Europese bevolking ECDC
    Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg (LBZ) (vanaf 2013, voorheen Landelijke Medische Registratie (LMR)) Klinische opnamen, aantal verpleegdagen, en gemiddelde opnameduur met influenza als hoofdontslagdiagnose Nederlandse bevolking

    LBZLMR

  • Huisartsenregistratie van infecties van de onderste luchtwegen

    Voor bepaling van het aantal nieuwe gevallen van infecties van de onderste luchtwegen (huidige situatie) zijn gegevens gebruikt van de Nivel Zorgregistraties eerste lijn. De gebruikte ICPC-codes zijn R78 (acute bronchitis/bronchiolitis) en R81 (longontsteking).

    Kenmerken van infecties van de onderste luchtwegen in de huisartspraktijk

    Typering van de ziekte in de huisartsenpraktijk: kortdurende luchtweginfecties. Het ziektebeeld van longontsteking kan variëren van symptoomloos of mild tot ernstig met aanzienlijke kans op overlijden. Het onderscheid met acute bronchitis of acute bronchiolitis is vaak moeilijk te maken. Milde vormen van longontsteking en acute bronchitis zijn soms ook moeilijk te onderscheiden van bijvoorbeeld verkoudheid of influenza. Bronchitis en bronchiolitis worden niet afzonderlijk geregistreerd. De zorg voor infecties van de onderste luchtwegen is meestal beperkt tot zorg door de huisarts.

    Meer informatie over het schatten van de morbiditeit op basis van gegevens uit huisartsenregistraties is te vinden in Gebruik van huisartsenregistraties voor schattingen morbiditeit.

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. Nivel Zorgregistraties eerste lijn, Nivel Zorgregistraties. zorggegevens.nl
  • Onderste luchtweginfecties: CBS Doodsoorzakenstatistiek

    De sterftecijfers zijn afkomstig van de CBS Doodsoorzakenstatistiek. Het betreft sterfgevallen waarbij onderste luchtweginfecties als primaire doodsoorzaak werd geregistreerd. Gebruikte ICD-10-codes zijn J12-J18, J20-J22.

    Onderverdeling van infecties van de onderste luchtwegen volgens de ICD-10

    Indeling infecties van de onderste luchtwegen

    ICD-10 codes

    Longontsteking (pneumonie)

    J12-J18

    Virus pneumonie (excl. pneumonie bij influenza)

    J12

    Pneumonie door Streptococcus pneumoniae (pneumokokken pneumonie)

    J13

    Pneumonie door Haemophilus influenza

    J14

    Bacteriële pneumonie, niet elders geclassificeerd

    J15

    Pneumonie door overige infectieuze organismen, niet elders geclassificeerd

    J16

    Pneumonie bij elders geclassificeerde ziekten (zoals andere bacteriële en virale ziekten)

    J17

    Pneumonie, organisme niet gespecificeerd

    J18

    Pneumonitis door voedsel en braaksel

    J69.0

    Pneumonie door Legionella-bacterie

    A48.1

    Acute bronchitis

    J20

    Acute bronchiolitis

    J21

    Niet gespecificeerde acute infectie van onderste luchtwegen

    J22

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. CBS Doodsoorzakenstatistiek, Doodsoorzakenstatistiek. zorggegevens.nl
  • Automatisch coderen bij CBS-doodsoorzakenstatistiek

    Met ingang van het statistiekjaar 2013 codeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doodsoorzakenformulieren automatisch met behulp van het softwarepakket IRIS. Dit is een verschil met voorgaande jaren waarin doodsoorzakenformulieren handmatig werden verwerkt. Automatische codering brengt een betere internationale vergelijkbaarheid en reproduceerbaarheid van de gegevens met zich mee. Het veroorzaakt echter ook verschuivingen in doodsoorzaken. Daardoor zijn de sterftecijfers vanaf het jaar 2013 niet altijd goed vergelijkbaar met sterftecijfers uit eerdere jaren. Voor meer informatie over het automatisch coderen verwijzen wij naar vier artikelen van het CBS:

    • Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek (Harteloh et al., 2014)
    • Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen (Harteloh, 2014)
    • Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study (Harteloh, 2015)
    • Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013 (Harteloh, 2016)

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Harteloh PPM, van Hilten O, Kardaun JWPF. Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    2. Harteloh PPM. Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    3. Harteloh PPM. Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2015. Bron
    4. Harteloh PPM. Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2016. Bron
Methoden
  • Methoden en technieken bij Infecties van de onderste luchtwegen

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

Andere websites over Infecties van de onderste luchtwegen