Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

HuidkankerCijfers & ContextTrends

Cijfers & Context

Sterke toename aantal nieuwe gevallen melanoom

Regionaal & Internationaal

Aantal nieuwe gevallen relatief groot in Nederland

Kosten

Zorguitgaven voor huidkanker bijna 169 miljoen

Preventie & Zorg

Bijna 2.000 ziekenhuisopnamen voor huidkanker

Trend nieuwe gevallen melanoom

Aantal nieuwe gevallen van melanoom 1990-2020

JaarMannenVrouwenMannen (absoluut)Vrouwen (absoluut)
1990100100592971
199111097659955
19921141066941.033
199310996674977
19941301198121.217
19951271138071.160
19961341238611.260
19971481329611.376
19981431259421.331
19991591301.0571.394
20001541361.0441.481
20011791511.2251.633
20021761471.2231.620
20031761641.2421.829
20042001651.4361.855
20052181791.5882.019
20062151761.5872.027
20072271841.6992.136
20082472001.8802.330
20092512111.9442.495
20102812122.2142.556
20112992312.4062.798
20123142232.5852.771
20133182382.6652.960
20143202382.7352.994
20153322462.8773.134
20163592703.1833.463
20173302432.9993.203
20183532583.2853.441
20193652613.4803.549
20203542533.3863.401

Bron: NKR, cijfers gedownload op 4 februari 2021

Aantal nieuwe gevallen van melanoom flink gestegen

In de periode 1990-2019 is het aantal nieuwe gevallen van melanoom flink gestegen. Voor mannen is het aantal nieuwe gevallen in deze periode bijna verviervoudigd en voor vrouwen bijna verdrievoudigd. De weergegeven trend is gecorrigeerd voor veranderingen in omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). De toename in het aantal nieuwe gevallen van melanoom wordt vooral toegeschreven aan veranderingen in zongedrag. Het ontstaan van melanomen is sterk gerelateerd aan kortdurende, hevige blootstelling aan zonlicht.

In 2020 minder diagnoses melanoom door COVID-19-uitbraak

In 2020 was het aantal gediagnosticeerde gevallen van melanoom kleiner dan in het voorgaande jaar. Dit hangt waarschijnlijk samen met de COVID-19-uitbraak. Mensen met verdachte plekjes op de huid hebben mogelijk een bezoek aan de huisarts uitgesteld. Ook kan het zijn dat huisartsen tijdens de COVID-19-uitbraak een doorverwijzing naar het ziekenhuis hebben uitgesteld.

Meer informatie

Datum publicatie

04-03-2020

Trend nieuwe gevallen van overige huidkanker (exclusief basaalcelcarcinoom)

Aantal nieuwe gevallen van overige huidkanker (exclusief basaalcelcarcinoom) 1990-2020

JaarMannenVrouwenMannen (absoluut)Vrouwen (absoluut)
19901001001.452824
1991961051.413866
19921021161.542972
19931021121.558950
19941111321.7261.133
19951091301.7211.107
19961181411.8981.256
19971161341.8911.197
19981101361.8461.222
19991201502.0291.381
20001171482.0201.378
20011211632.1261.531
20021231532.1991.472
20031211782.2171.706
20041351892.5681.846
20051482072.8552.072
20061522343.0262.352
20071692473.4552.519
20081692743.5952.860
20091822923.9793.067
20102003364.5003.603
20112163765.0164.117
20122143685.1284.083
20132113695.2614.243
20142093605.3854.221
20151943325.1694.013
20162153955.8964.835
20172424666.8285.741
20182605217.5996.479
20192645617.9247.144
20202665598.1337.143

Bron: NKR, cijfers gedownload op 4 februari 2021

Aantal nieuwe gevallen huidkanker neemt sterk toe

Het aantal nieuwe gevallen van huidkanker (exclusief melanoom en basaalcelcarcinoom) is in de  periode 1990-2011 gestegen met 116% voor mannen en 276% voor vrouwen. De grootste toename trad op vanaf 2002. In 2011 stabiliseerde het aantal nieuwe gevallen, maar vanaf 2015 was er opnieuw sprake van een sterke toename, vooral bij vrouwen. De weergegeven trend is gecorrigeerd voor veranderingen in omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie).

In 2020 minder diagnoses huidkanker door COVID-19-uitbraak

In 2020 was het aantal gediagnosticeerde gevallen van huidkanker kleiner dan in het voorgaande jaar. Dit hangt waarschijnlijk samen met de COVID-19-uitbraak. Mensen met verdachte plekjes op de huid hebben mogelijk een bezoek aan de huisarts uitgesteld. Ook kan het zijn dat huisartsen tijdens de COVID-19-uitbraak een doorverwijzing naar het ziekenhuis hebben uitgesteld.

Meer informatie

Datum publicatie

01-03-2021

Trend nieuwe gevallen basaalcelcarcinoom

Aantal nieuwe gevallen van basaalcelcarcinoom 1990-2014

JaarMannenVrouwen
1990100100
1991103101
1992110118
1993109106
1994116116
1995110120
1996113124
1997116139
1998118144
1999128147
2000122142
2001140159
2002141159
2003145175
2004156186
2005172201
2006176217
2007202238
2008198247
2009220276
2010216273
2011218293
2012229291
2013215287
2014224297

Bron: IKNL-Zuid

Aantal nieuwe gevallen basaalcelcarcinoom gestabiliseerd

Het aantal nieuwe gevallen van basaalcelcarcinoom steeg in de periode 1990-2014 met bijna 125% voor mannen en met  bijna 200% voor vrouwen. In de periode 1990-2009 was de toename het grootst. Vanaf 2011 lijkt het aantal nieuwe gevallen, vooral bij mannen, te stabiliseren. De weergegeven trend is gecorrigeerd voor veranderingen in omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie).

Meer informatie

Trend sterfte melanoom

Sterfte aan melanoom 1980-2019

JaarMannenVrouwenMannen (absoluut)Vrouwen (absoluut)
1980100100119113
198112289147107
1982101116123143
1983121122142142
1984122107152133
198511192144116
1986136126171160
1987152103195135
1988128135164177
1989133124171166
1990131132171177
1991155132204187
1992147133200183
1993148132201187
1994182134241194
1995151136206194
1996171133237190
1997167133228202
1998191138265207
1999192146269219
2000190129279191
2001194161294249
2002211142312226
2003201152308240
2004224156346248
2005215175342282
2006224182356297
2007230173376285
2008236177388297
2009267204446348
2010261196446337
2011237209415366
2012271178477316
2013272181493328
2014259194475351
2015250197466362
2016232173444323
2017235178460336
2018227176455338
2019220152453296

Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek (gedownload van CBS StatLine in jul 2020)

  • ICD-10-code: C43
  • Cijfers over 2019 zijn voorlopig
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2019
  • Geïndexeerd (1980 is 100)
  • De absolute sterfte is zichtbaar in de tabelweergave
  • De sterftecijfers vanaf 2013 zijn minder goed vergelijkbaar met eerder jaren, omdat het CBS is overgestapt van handmatig naar automatisch coderen (zie Verantwoording).

Afnemende sterfte melanoom

De sterfte aan melanoom is tussen 1980 en 2009 toegenomen. Voor mannen is de sterfte in deze periode ruim 2,5 keer toegenomen en voor vrouwen is de sterfte verdubbeld. Na 2009 is de sterfte niet verder gestegen en de laatste jaren zelfs iets afgenomen. De weergegeven trend is gecorrigeerd voor veranderingen in omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie).
De absolute sterfte (niet gestandaardiseerd) is voor mannen toegenomen van 119 in 1980 naar 453 in 2019; voor vrouwen is de absolute sterfte toegenomen van 113 in 1980 naar 296 in 2019. Ook voor de absolute sterfte geldt dat deze de laatste jaren iets afneemt.

Meer informatie

Trend sterfte aan huidkanker exclusief melanoom

Sterfte aan huidkanker, exclusief melanoom 1980-2019

JaarMannenVrouwenMannen (absoluut)Vrouwen (absoluut)
19801001005737
198191785431
198283904935
198378834934
198479645025
198594655729
198657853636
1987101506323
198857603529
198968564326
199058763836
199164654433
199257864045
199365714638
199452643935
199555593833
199643643136
199779685639
199858454427
199959504529
200054604335
200158534832
200248543933
200350444127
200445383624
200547394025
200655715145
200745454230
200852425229
200956555638
201049635044
201164636945
201262656848
201337754355
201450565943
201542665151
201664618148
201753737059
201843615850
201962548845

Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek (gedownload van CBS StatLine in juli 2020)

  • ICD-10-code: C44
  • Cijfers over 2019 zijn voorlopig
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2019
  • Geïndexeerd (1980 is 100)
  • De absolute sterfte is zichtbaar in de tabelweergave
  • De sterftecijfers vanaf 2013 zijn minder goed vergelijkbaar mert eerdere jaren, omdat het CBS is overgestapt van handmatig naar automatisch coderen (zie Verantwoording).

Geen eenduidige trend in sterfte aan huidkanker exclusief melanoom

In de periode 1980-2019 is er geen eenduidige trend. Als gevolg van de relatief kleine aantallen laat de sterfte een schommelend beloop zien. De trend is gecorrigeerd voor veranderingen in omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie).
Ook de sterfte in absolute aantallen (niet gestandaardiseerd) laat geen duidelijke trend zien. Over de gehele periode 1980-2019 overleden jaarlijks gemiddeld 50 mannen en 37 vrouwen aan huidkanker exclusief melanoom.

Meer informatie

Trend overleving huidkanker exclusief melanoom

Supergrafiek; Huidkanker trend met BI

[container]

Bron: NKR

  • ICD-10-code C44 (huidkanker exclusief melanoom en basaalcelcarcinoom)
  • De cijfers zijn gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking door standaardisatie naar de 'International Cancer Survival Standard' (ICSS-2).
  • Naast het percentage overleving zijn ook de onder- en bovengrens van het 95%-betrouwbaarheidsinterval weergegeven.

Overleving huidkanker exclusief melanoom iets verbeterd

De relatieve vijfjaarsoverleving van huidkanker is licht toegenomen. De relatieve vijfjaarsoverleving van huidkanker (exclusief melanoom en basaalcelcarcinoom) is toegenomen van 91,7% voor patiënten bij wie de diagnose is gesteld in de periode 1991-1995 tot 95,2% bij patiënten bij wie de diagnose is gesteld in de periode 2011-2015.

Meer informatie

Experts en redactie

Trend overleving melanoom

Supergrafiek; Melanoom trend met BI

[container]
  • ICD-10-code C43
  • De cijfers zijn gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking door standaardisatie naar de 'International Cancer Survival Standard' (ICSS-2).
  • Naast het percentage overleving zijn ook de onder- en bovengrens van het 95%-betrouwbaarheidsinterval weergegeven.

Overleving melanoom toegenomen

De relatieve vijfjaarsoverleving van melanomen is toegenomen van ongeveer 81,6% voor patiënten bij wie de diagnose is gesteld in de periode 1991-1995 tot ongeveer 91,5% bij patiënten bij wie de diagnose is gesteld in de periode 2011-2015. De overleving is hoger voor vrouwen dan voor mannen,  maar dit verschil neemt af. Voor patiënten gediagnosticeerd in de periode 1991-1995 bedroeg het verschil tussen mannen en vrouwen nog ongeveer 12%, voor patiënten gediagnosticeerd in de periode 2011-2015 was dat verschil nog maar ongeveer 5%.

Meer informatie

Experts en redactie

Toekomstige trend huidkanker door demografische ontwikkelingen

Verwachte stijging aantal nieuwe gevallen huidkanker door alleen demografie

Op basis van uitsluitend demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal nieuwe gevallen van huidkanker in de periode 2018-2040 naar verwachting met 47% stijgen. Voor mannen zal de stijging naar verwachting 56% zijn en voor vrouwen 38%. De toename zal groter of kleiner kunnen zijn door andere (niet-demografische) ontwikkelingen die de kans op het vóórkomen van huidkanker beïnvloeden.

Meer informatie

Datum publicatie

25-03-2021

Verantwoording

Definities
  • Wat is huidkanker?

    Huidkanker vaak ingedeeld in melanoom en overige vormen van huidkanker

    Er zijn verschillende typen huidkanker. Deze worden meestal als volgt ingedeeld:

    • melanomen van de huid
    • andere vormen van huidkanker, ook wel non-melanoma huidkanker genoemd. Deze groep huidtumoren is onderverdeeld in het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcelcarcinoom en zeer zeldzame tumoren die uitgaan van de talg- of zweetklieren.
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over huidkanker

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    Nederlandse Kanker Registratie (NKR)

    Aantal nieuwe gevallen, Tienjaarsprevalentie (exclusief basaalcelcarcinoom (BCC))

    Nederlandse bevolking 

    IKNLNKR

    Nederlandse Kanker Registratie (NKR) Aantal nieuwe gevallen, Tienjaarsprevalentie van basaalcelcarcinoom (BCC)) bevolking Zuid-Nederland (regio Eindhoven)  IKNLNKR

    Nederlandse Kanker Registratie (NKR)

    Overleving (percentage)

    Geregistreerd aantal mensen met huidkanker

    IKNLNKR

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur, dagopnamen met huidkanker als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking 

    LMR

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking 

    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor huidkanker

    Nederlandse bevolking 
     

    Kosten van Ziekten database

    European Cancer Information System (ECIS)

    Aantal nieuwe gevallen

    Europese bevolking

    ECIS

    Eurostat

    Aantal sterfgevallen

    Europese bevolking 

    Eurostat

    OECD Relatieve 5-jaarsoverleving Europese bevolking OECD; Allemani et al., 2018

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Allemani C, Matsuda T, Di Carlo V, Harewood R, Matz M, Nikšić M, et al. Global surveillance of trends in cancer survival 2000-14 (CONCORD-3): analysis of individual records for 37 513 025 patients diagnosed with one of 18 cancers from 322 population-based registries in 71 countries. Lancet. 2018;391(10125):1023-1075. Pubmed | DOI
  • Automatisch coderen bij CBS-doodsoorzakenstatistiek

    Met ingang van het statistiekjaar 2013 codeert het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) doodsoorzakenformulieren automatisch met behulp van het softwarepakket IRIS. Dit is een verschil met voorgaande jaren waarin doodsoorzakenformulieren handmatig werden verwerkt. Automatische codering brengt een betere internationale vergelijkbaarheid en reproduceerbaarheid van de gegevens met zich mee. Het veroorzaakt echter ook verschuivingen in doodsoorzaken. Daardoor zijn de sterftecijfers vanaf het jaar 2013 niet altijd goed vergelijkbaar met sterftecijfers uit eerdere jaren. Voor meer informatie over het automatisch coderen verwijzen wij naar vier artikelen van het CBS:

    • Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek (Harteloh et al., 2014)
    • Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen (Harteloh, 2014)
    • Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study (Harteloh, 2015)
    • Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013 (Harteloh, 2016)

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Harteloh PPM, van Hilten O, Kardaun JWPF. Het automatisch coderen van doodsoorzaken. Een nieuwe werkwijze bij de doodsoorzakenstatistiek. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    2. Harteloh PPM. Verschuivingen in de doodsoorzakenstatistiek bij de introductie van het automatisch coderen. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2014. Bron
    3. Harteloh PPM. Van handmatig naar automatisch coderen van doodsoorzaken. Een bridge coding study. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2015. Bron
    4. Harteloh PPM. Veranderingen in de doodsoorzakenstatistiek 2012-2013. Den Haag: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS); 2016. Bron
Methoden
  • Regionale vergelijkingen Nederlandse Kankerregistratie

    De regionale cijfers van verschillende types kanker zijn gebaseerd op data uit de Nederlandse Kankerregistratie. Voor deze analyse is uit de NKR het aantal registraties per tumorsoort geselecteerd in de periode 2016-2019, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht en GGD-regio van de patiënt. De NKR houdt internationaal geaccordeerde indelingen aan, waarbij een combinatie van lokalisatie en morfologisch type kanker wordt toegepast. Ten behoeve van de standaardisatie van de regio's naar leeftijd en geslacht, hebben we als standaard populatie de middenjaarsschatting 2016-2019 van de bevolking gebruikt. Deze bevolkingscijfers zijn afkomstig van CBS. In zowel de NKR als de CBS-data is de leeftijd onderverdeeld in 18 leeftijdsklassen (0-4, 5-9, 10-14 .... 75-79, 80-84, 85+).

    Berekenen gestandaardiseerde registratie-aantallen

    Door verschillen tussen bevolkingsopbouw in regio's zijn de ruwe gegevens moeilijk te vergelijken. Daarom is een (directe) standaardisatie uitgevoerd door alle in de regio’s geregistreerde aantallen per leeftijd en geslacht te wegen met het aandeel van deze leeftijd en geslachtscategorie in de totale Nederlandse bevolking. Bij geslachtsspecifieke aandoeningen (borst- en prostaatkanker) is gerekend met de totale bevolking van het betreffende geslacht.

    Kaarten

    De NKR-gegevens zijn gestandaardiseerd naar leeftijd en geslacht en worden per GGD-regio in kaart gebracht:

    Aantal registraties per 10.000 inwoners
    De kaart toont het jaarlijks gestandaardiseerd aantal registraties per 10.000 inwoners, gemiddeld over de periode 2016-2019. Zowel onder als boven het Nederlands gemiddelde gebruiken we een indeling in twee gelijke klassen.

    Berekening van significantie van de afwijking van het Nederlands gemiddelde
    Voor iedere regio is een standaardafwijking berekend. Hiermee wordt vervolgens een betrouwbaarheidsinterval berekend dat vergeleken wordt met het Nederlands gemiddelde. Als het Nederlands gemiddelde buiten dit interval valt is er sprake van een significante afwijking van het gemiddelde. Er is gerekend met 95% respectievelijk 99% betrouwbaarheidsintervallen.

    Kanttekeningen

    Het patroon in de kaart is een indicatie van de verdeling van een ziekte over Nederland. Behalve verschillen in het optreden van een ziekte, kunnen verschillen in andere factoren van invloed zijn op dit patroon. Zo kunnen verschillen in zorgniveau en de mate van gebruik van diagnostische tests tussen regio's een rol spelen. Verschillen in de wijze van coderen hebben waarschijnlijk geen rol gespeeld omdat landelijk dezelfde codeerafspraken gelden.

  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

    Toetsing trends

    Toetsing van de trend heeft plaatsgevonden op ongestandaardiseerde data door middel van een logistische regressie, waarbij is gecorrigeerd is voor leeftijd en geslacht. Daarbij wordt getoetst of er een statistisch significante toe- of afname is met een significantieniveau (p-waarde) van 0,05. Vaak is onderscheid gemaakt naar trends in verschillende subpopulaties: mannen, vrouwen en leeftijdsgroepen. Daarnaast is getoetst of de trend voor mannen en vrouwen statistisch significant verschilt.
    De kans op het vinden van een toevallige significante uitkomst neemt toe met het aantal uitgevoerde toetsen. Om hiervoor te corrigeren is een Benjamini‐Hochberg‐correctie op de p‐waardes uitgevoerd.