Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

GebitsafwijkingenPreventie & ZorgZorg

Cijfers & Context

Jongeren met hoge ses vaker gaaf gebit

Regionaal & Internationaal

Tandarts vaakst bezocht in regio Hollands Noorden

Kosten

Zorguitgaven 3,7 miljard euro in 2017

Preventie & Zorg

Systematisch fluoridegebruik centraal bij zelfzorg

Contact met de tandarts naar geslacht

Bijna 80% van de bevolking heeft jaarlijks contact met de tandarts

Bijna 80% van de Nederlandse bevolking had in 2016 naar eigen zeggen ten minste één keer contact met de tandarts. Redenen voor contact met de tandarts zijn de periodieke controle, behandeling, bijvoorbeeld naar aanleiding van de controle, of acute klachten. Een persoon die de tandarts bezoekt, heeft gemiddeld 3,3 keer per jaar contact met de tandarts. Er gaan meer vrouwen naar de tandarts dan mannen, maar het verschil is gering. 

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

13-03-2018

Contact met de tandarts naar leeftijd

Laagste en hoogste leeftijdsgroep minste contact met de tandarts

In de laagste en hoogste leeftijdsgroepen is het percentage mensen dat naar eigen zeggen in 2016 ten minste één maal contact had met de tandarts het laagst met respectievelijk 31,8% en 52,7%. Daarentegen brachten vrijwel alle jongeren tussen de 4 en 16 jaar een bezoek aan de tandarts (CBS StatLine, 2017). De hoge percentages in de leeftijdsgroepen tussen 12 en 20 jaar hebben mede te maken met orthodontie ingrepen. Tussen 2014 en 2016 is het aantal contacten met de tandarts in de diverse leeftijdsgroepen vrijwel gelijk gebleven, met uitzondering van de leeftijdsgroep 75 jaar en ouder. In deze leeftijdsgroep nam het aandeel dat een bezoek bracht aan de tandarts toe van 45% naar 52,7%. 

Periodieke controle bij kinderen hangt samen met plaats waar zij wonen

Het percentage kinderen dat geen periodieke controle bij de tandarts heeft gehad, hangt samen met de mate van stedelijkheid van het gebied waarin zij wonen. Hoe hoger de mate van stedelijkheid hoe hoger het percentage kinderen dat nalaat voor een dergelijk controle de tandarts te bezoeken. Dat was in 2010 zo en is in 2015 nog steeds zo. Wel nemen de percentages in deze periode af. Zo daalde het percentage in zeer sterk stedelijke gebieden van 35,0% in 2010 naar 27,2% in 2015 en in niet stedelijke gebieden van 23,2% in 2010 naar 16,8% in 2015 (Vektis). Dat ouders niet weten dat tandheelkundige zorg voor kinderen opgenomen is in het basispakket zou een reden kunnen zijn waarom kinderen niet naar de tandarts gaan. 

Advies is vanaf het tweede levensjaar naar de tandarts of mondhygiënist

Het Ivoren Kruis adviseert om kinderen vanaf het tweede levensjaar jaarlijks mee te nemen naar de tandarts of mondhygiënist. Mensen met een kunstgebit wordt geadviseerd om één maal per twee jaar een bezoek aan de tandarts te brengen (Ivoren Kruis, 2015).

Meer informatie

 

Experts en redactie

Datum publicatie

13-03-2018

Contact met de tandarts naar opleiding

Bezoek aan de tandarts neemt toe met opleidingsniveau

Ruim 85% van de hoog opgeleide mensen had in 2016 naar eigen zeggen ten minste één maal contact met de tandarts. Dit percentage is bijna anderhalf maal zo groot als het percentage (58,2%) laagst opgeleide mensen dat minimaal één maal contact had met de tandarts. Met het stijgen van het opleidingsniveau neemt het percentage personen dat de tandarts bezoekt toe, maar daalt het aantal contacten met de tandarts. Zo hebben de hoogstopgeleiden gemiddeld 3,2 keer contact met de tandarts en de laagstopgeleiden 3,9 keer.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

13-03-2018

Contact met de mondhygiënist en orthodontist naar leeftijd

Bezoek aan de mondhygiënist hoogst onder 55-65-jarigen

In de leeftijdsgroepen tussen 30 en 75 jaar gaf meer dan een derde van de mensen aan in 2016 de mondhygiënist bezocht te hebben. Met 40,4% was het aandeel 55- tot 65-jarigen bijna twee keer zo groot als in de jongere en oudste leeftijdsgroepen. Meer vrouwen dan mannen brachten in dit jaar een bezoek aan de mondhygiënist, respectievelijk 33,7 en 30%. 

Bijna helft van de 12-16-jarigen bezoekt de orthodontist

De orthodontist werd in 2016 door bijna de helft van de 12- tot 16-jarigen ten minste één maal geconsulteerd, onder 16- tot 20-jarigen was dit aandeel nog ruim 20%, om in oudere leeftijdsgroepen te dalen tot rond de 3%. Ook hadden meer vrouwen dan mannen contact met de orthodontist, ook hier is met respectievelijk 7,6 en 6,5%, het verschil gering.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

13-03-2018

Verantwoording

Definities
  • Gebitsafwijkingen

    ‘Gebitsafwijkingen’ is de verzamelnaam voor aandoeningen in de mond, aan de tanden, tandvlees of het steunweefsel rond tanden en kiezen. De drie meest voorkomende gebitsafwijkingen zijn:

    • cariës (tandbederf, ICD-10-code K02)
    • erosieve gebitsslijtage (ICD-10-code K03.2)
    • arodontale afwijkingen (gingivitis en parodontitis; ICD-10-code K05). 

    Deze gebitsafwijkingen kunnen uiteindelijk resulteren in tandeloosheid.

  • Cariëservaring

    Cariëservaring is een maat voor de ernst van tandbederf. Het is de som van het aantal onbehandelde en behandelde cariëslaesies (al dan niet gevuld of getrokken). Er zijn verschillende indices om deze 'cariëservaring' in uit te drukken.

    • indices voor het melkgebit, deze worden in kleine letters uitgedrukt: dmfs- en dmft-index
    • indices voor het blijvend gebit, deze worden in hoofdletters uitgedrukt: DMFS- en DMFT-index

    Cariëslaesies kan men tellen per tandvlak (‘surface’) of per aangedaan gebitselement (‘tooth’). Vlakken of elementen met een caviteit (‘decayed’) worden afzonderlijk geteld, evenals gevulde vlakken of elementen (‘filled’) en vlakken of elementen die verloren gingen door cariës (‘missing’). Het aantal afzonderlijke cariëslaesies wordt opgeteld en voor alle tandvlakken samen uitgedrukt als de DMFS-index en voor alle gebitselementen samen als de DMFT-index. Ongevulde cariëslaesies die zich tot het glazuur beperken worden daarbij meestal buiten beschouwing gelaten.

  • Gingivitis en parodontitis

    Parodontale afwijkingen zijn te verdelen in:

    • gingivitis: ontsteking van het tandvlees
    • parodontitis: ontsteking van het steunweefsel rond de tanden en kiezen

    Gingivitis is het voorstadium van parodontitis. Deze aandoeningen worden, net als cariës, door bacteriën in de tandplaque veroorzaakt. Parodontitis gaat gepaard met terugtrekkend tandvlees en verlies van collageenvezels (bindweefsel) in het wortelvlies. Tanden en kiezen hechten via het wortelvlies aan het bot. Bij voortschrijdende aantasting van het wortelvlies wordt de spleet tussen de tand en het tandvlees (de 'pocket') dieper. Daardoor neemt de hechting van de wortels af en kan het gebitselement op den duur los gaan staan.

  • Fluoride

    Fluoride is een natuurlijke stof die mineralisatie van tandglazuur bevordert, en daardoor de tanden en kiezen minder kwetsbaar maakt voor de inwerking van zuren. Bij een pH (zuurgraad) boven de 5,5 bevordert fluoride re-mineralisatie bij geringe aantasting van tandglazuur. Het poetsen met fluoridehoudende tandpasta en de eventuele toepassing van fluoridelak voorkomt gaatjes in tanden en kiezen (Walsh et al., 2010).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Walsh T, Worthington HV, Glenny A-M, Appleby P, Marinho VCC, Shi X. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. London: Cochrane Library; 2010. Bron
Bronverantwoording
  • Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Tabel: Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie Meer informatie
    Signalement Mondzorg Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen Signalement Mondzorg
    Kies voor Tanden Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen TNO Kies voor Tanden
    CBS StatLine Aantal mensen met volledige gebitsprothese Nederlandse bevolking  Gebruik medische voorzieningen  

    CBS-Gezondheidsenquête

    Aantal mensen dat in bepaalde periode de tandarts (per GGD regio), mondhygiënist of orthodontist  bezocht

    Nederlandse bevolking  CBS-Gezondheidsenquête