Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

GebitsafwijkingenCijfers & ContextTrends

Cijfers & Context

Jongeren met hoge ses vaker gaaf gebit

Regionaal & Internationaal

Tandarts vaakst bezocht in regio Hollands Noorden

Kosten

Zorguitgaven 3,7 miljard euro in 2017

Preventie & Zorg

Systematisch fluoridegebruik centraal bij zelfzorg

Trend mondgezondheid van jongeren naar leeftijd en sociaaleconomische status

Bij 5-jarigen is de mondgezondheid de afgelopen 30 jaar verbeterd

De mondgezondheid van 5-jarigen is in de periode 1987-2017 verbeterd. Daar staat tegenover dat de mondgezondheid van de andere onderzochte leeftijdsgroepen (11-, 17- en 23-jarigen) is gestagneerd of zelfs verslechterd, zowel bij de jongeren met een hoge sociaaleconomische status (ses), als bij de jeugdigen met een lagere ses. Wel hebben de jeugdigen met een hoge ses nog steeds een betere mondgezondheid hebben en een gunstiger preventief tandheelkundig gedrag dan hun leeftijdsgenoten met een lagere ses. Dit blijkt uit het Signalement Mondzorg 2018 van het Nederlands Zorginstituut. Dit Signalement wordt 3 jaarlijks uitgebracht en beschrijft de actuele mondgezondheid en het preventief tandheelkundig gedrag van jeugdigen van 5 tot 23 jaar in Nederland, en de ontwikkeling van de mondgezondheid van 1987 tot 2017, onderzocht door TNO. Omdat het hier cross-sectionele steekproeven betreft, is terughoudendheid geboden met vergelijkingen in de tijd, en oorzakelijke interpretatie van deze gegevens.

Verschillen tussen ses-groepen niet afgenomen

Om de trends in mondgezondheid door de jaren heen te kunnen beschrijven zijn de resultaten ingedeeld in ses- groepen op basis van opleidingsniveau. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hoog en laag opleidingsniveau. Uit het onderzoek blijkt dat er aanzienlijke sociaaleconomische mondgezondheidsverschillen bestaan tussen de ses-groepen:

  • Bij de 5-jarigen in de hoge ses-groep hebben meer kinderen een gaaf gebit dan in de lage ses-groep. Dit is niet erg veranderd door de jaren heen.
  • Bij 11-jarigen is zowel in de hoge als de lage ses-groep het percentage met een gaaf gebit tussen 2011 en 2017 afgenomen. In de hoge ses-groep hebben meer kinderen een gaaf gebit dan in de lage ses-groep.
  • Bij 17-jarigen is de in 2011 vastgestelde verbetering van mondgezondheid gestagneerd en is in de hoge ses-groep zelfs verslechtering te zien. In de hoge ses-groep komen wel minder gaatjes voor.
  • Bij 23-jarigen heeft de hoge ses-groep minder gaatjes dan de lage. In de lage ses-groep is er wel een verbetering in de afgelopen 6 jaar waarneembaar, terwijl in de hoge ses-groep de gaatjes juist toenemen. 

Meer informatie

Datum publicatie

20-03-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Zorginstituut Nederland(ZIN). Signalement Mondzorg 2018. Diemen: Zorginstituut Nederland; 2018. Bron
  2. Schuller AA, van Kempen I, Poorterman JHG, Verrips GHW. Kies voor Tanden. Leiden: TNO; 2013. Bron

Verantwoording

Definities
  • Gebitsafwijkingen

    ‘Gebitsafwijkingen’ is de verzamelnaam voor aandoeningen in de mond, aan de tanden, tandvlees of het steunweefsel rond tanden en kiezen. De drie meest voorkomende gebitsafwijkingen zijn:

    • cariës (tandbederf, ICD-10-code K02)
    • erosieve gebitsslijtage (ICD-10-code K03.2)
    • arodontale afwijkingen (gingivitis en parodontitis; ICD-10-code K05). 

    Deze gebitsafwijkingen kunnen uiteindelijk resulteren in tandeloosheid.

  • Cariëservaring

    Cariëservaring is een maat voor de ernst van tandbederf. Het is de som van het aantal onbehandelde en behandelde cariëslaesies (al dan niet gevuld of getrokken). Er zijn verschillende indices om deze 'cariëservaring' in uit te drukken.

    • indices voor het melkgebit, deze worden in kleine letters uitgedrukt: dmfs- en dmft-index
    • indices voor het blijvend gebit, deze worden in hoofdletters uitgedrukt: DMFS- en DMFT-index

    Cariëslaesies kan men tellen per tandvlak (‘surface’) of per aangedaan gebitselement (‘tooth’). Vlakken of elementen met een caviteit (‘decayed’) worden afzonderlijk geteld, evenals gevulde vlakken of elementen (‘filled’) en vlakken of elementen die verloren gingen door cariës (‘missing’). Het aantal afzonderlijke cariëslaesies wordt opgeteld en voor alle tandvlakken samen uitgedrukt als de DMFS-index en voor alle gebitselementen samen als de DMFT-index. Ongevulde cariëslaesies die zich tot het glazuur beperken worden daarbij meestal buiten beschouwing gelaten.

  • Gingivitis en parodontitis

    Parodontale afwijkingen zijn te verdelen in:

    • gingivitis: ontsteking van het tandvlees
    • parodontitis: ontsteking van het steunweefsel rond de tanden en kiezen

    Gingivitis is het voorstadium van parodontitis. Deze aandoeningen worden, net als cariës, door bacteriën in de tandplaque veroorzaakt. Parodontitis gaat gepaard met terugtrekkend tandvlees en verlies van collageenvezels (bindweefsel) in het wortelvlies. Tanden en kiezen hechten via het wortelvlies aan het bot. Bij voortschrijdende aantasting van het wortelvlies wordt de spleet tussen de tand en het tandvlees (de 'pocket') dieper. Daardoor neemt de hechting van de wortels af en kan het gebitselement op den duur los gaan staan.

  • Fluoride

    Fluoride is een natuurlijke stof die mineralisatie van tandglazuur bevordert, en daardoor de tanden en kiezen minder kwetsbaar maakt voor de inwerking van zuren. Bij een pH (zuurgraad) boven de 5,5 bevordert fluoride re-mineralisatie bij geringe aantasting van tandglazuur. Het poetsen met fluoridehoudende tandpasta en de eventuele toepassing van fluoridelak voorkomt gaatjes in tanden en kiezen (Walsh et al., 2010).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Walsh T, Worthington HV, Glenny A-M, Appleby P, Marinho VCC, Shi X. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. London: Cochrane Library; 2010. Bron
Bronverantwoording
  • Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Tabel: Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie Meer informatie
    Signalement Mondzorg Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen Signalement Mondzorg
    Kies voor Tanden Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen TNO Kies voor Tanden
    CBS StatLine Aantal mensen met volledige gebitsprothese Nederlandse bevolking  Gebruik medische voorzieningen  

    CBS-Gezondheidsenquête

    Aantal mensen dat in bepaalde periode de tandarts (per GGD regio), mondhygiënist of orthodontist  bezocht

    Nederlandse bevolking  CBS-Gezondheidsenquête