Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

GebitsafwijkingenCijfers & ContextOorzaken en gevolgen

Cijfers & Context

Jongeren met hoge ses vaker gaaf gebit

Regionaal & Internationaal

Tandarts vaakst bezocht in regio Hollands Noorden

Kosten

Zorguitgaven 3,7 miljard euro in 2017

Preventie & Zorg

Systematisch fluoridegebruik centraal bij zelfzorg

Oorzaken tandbederf en gebitsslijtage

Lachende vrouw

Tandbederf door inwerking zuren en tandplaque

Tandplaque bevat bacteriën die tandbederf (cariës) en ontsteking van het tandvlees en steunweefsels (gingivitis) kunnen veroorzaken. Tandbederf is een aantasting van tanden en kiezen door inwerking van zuren in de tandplaque. Slijm vormt met voedselresten tandplaque. Daarin zitten de bacteriën die suikers en zetmeel (koolhydraten) uit het voedsel in zuren omzetten. Wanneer de zuurgraad (pH) in de tandplaque onder een kritische waarde komt, lost tandmateriaal op. De mineralen in de buitenste glazuurlaag lossen op bij een zuurgraad van 5,5 (Ivoren Kruis, 2014; Schuller et al., 2013).

Gebitsslijtage door directe inwerking van zuren

Bij veelvuldige consumptie van frisdranken en voedingsmiddelen met een lage zuurgraad, maar ook door veelvuldig overgeven (zoals bij een eetstoornis) of vanwege reflux van de maaginhoud, kunnen zuren zonder tussenkomst van bacteriën direct inwerken op het gebit en het tandglazuur aantasten (Ivoren Kruis, 2016).

Datum publicatie

28-02-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Ivoren Kruis. Eten, drinken en een gezond gebit. Folder. Naarden: Ivoren Kruis; 2014. Bron
  2. Schuller AA, van Kempen I, Poorterman JHG, Verrips GHW. Kies voor Tanden. Leiden: TNO; 2013. Bron
  3. Ivoren Kruis. Advies Erosieve gebitsslijtage. Praktische adviezen voor behandelaars van patiënten met erosieve gebitsslijtage. Naarden: Ivoren Kruis; 2016. Bron

Gevolgen tandbederf

Gaatjes en vlekken zijn zichtbare gevolgen van tandbederf

De zichtbare gevolgen van tandbederf zijn gaatjes en witte of bruine vlekken in het tandglazuur, de zogenaamde cariëslaesies. Bij voortschrijdende aanvreting van het tandglazuur wordt ook het tandbeen (dentine) en het tandmerg (pulpa) aangetast. Bij gevorderd tandbederf kan behandeling in de vorm van vulling (restauratie) uitkomst bieden. Indien tandbederf echter te ver gevorderd is, kan het noodzakelijk zijn de tanden of kiezen te trekken (extractie).

Experts en redactie

Verantwoording

Definities
  • Gebitsafwijkingen

    ‘Gebitsafwijkingen’ is de verzamelnaam voor aandoeningen in de mond, aan de tanden, tandvlees of het steunweefsel rond tanden en kiezen. De drie meest voorkomende gebitsafwijkingen zijn:

    • cariës (tandbederf, ICD-10-code K02)
    • erosieve gebitsslijtage (ICD-10-code K03.2)
    • arodontale afwijkingen (gingivitis en parodontitis; ICD-10-code K05). 

    Deze gebitsafwijkingen kunnen uiteindelijk resulteren in tandeloosheid.

  • Cariëservaring

    Cariëservaring is een maat voor de ernst van tandbederf. Het is de som van het aantal onbehandelde en behandelde cariëslaesies (al dan niet gevuld of getrokken). Er zijn verschillende indices om deze 'cariëservaring' in uit te drukken.

    • indices voor het melkgebit, deze worden in kleine letters uitgedrukt: dmfs- en dmft-index
    • indices voor het blijvend gebit, deze worden in hoofdletters uitgedrukt: DMFS- en DMFT-index

    Cariëslaesies kan men tellen per tandvlak (‘surface’) of per aangedaan gebitselement (‘tooth’). Vlakken of elementen met een caviteit (‘decayed’) worden afzonderlijk geteld, evenals gevulde vlakken of elementen (‘filled’) en vlakken of elementen die verloren gingen door cariës (‘missing’). Het aantal afzonderlijke cariëslaesies wordt opgeteld en voor alle tandvlakken samen uitgedrukt als de DMFS-index en voor alle gebitselementen samen als de DMFT-index. Ongevulde cariëslaesies die zich tot het glazuur beperken worden daarbij meestal buiten beschouwing gelaten.

  • Gingivitis en parodontitis

    Parodontale afwijkingen zijn te verdelen in:

    • gingivitis: ontsteking van het tandvlees
    • parodontitis: ontsteking van het steunweefsel rond de tanden en kiezen

    Gingivitis is het voorstadium van parodontitis. Deze aandoeningen worden, net als cariës, door bacteriën in de tandplaque veroorzaakt. Parodontitis gaat gepaard met terugtrekkend tandvlees en verlies van collageenvezels (bindweefsel) in het wortelvlies. Tanden en kiezen hechten via het wortelvlies aan het bot. Bij voortschrijdende aantasting van het wortelvlies wordt de spleet tussen de tand en het tandvlees (de 'pocket') dieper. Daardoor neemt de hechting van de wortels af en kan het gebitselement op den duur los gaan staan.

  • Fluoride

    Fluoride is een natuurlijke stof die mineralisatie van tandglazuur bevordert, en daardoor de tanden en kiezen minder kwetsbaar maakt voor de inwerking van zuren. Bij een pH (zuurgraad) boven de 5,5 bevordert fluoride re-mineralisatie bij geringe aantasting van tandglazuur. Het poetsen met fluoridehoudende tandpasta en de eventuele toepassing van fluoridelak voorkomt gaatjes in tanden en kiezen (Walsh et al., 2010).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Walsh T, Worthington HV, Glenny A-M, Appleby P, Marinho VCC, Shi X. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. London: Cochrane Library; 2010. Bron
Bronverantwoording
  • Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Tabel: Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie Meer informatie
    Signalement Mondzorg Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen Signalement Mondzorg
    Kies voor Tanden Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen TNO Kies voor Tanden
    CBS StatLine Aantal mensen met volledige gebitsprothese Nederlandse bevolking  Gebruik medische voorzieningen  

    CBS-Gezondheidsenquête

    Aantal mensen dat in bepaalde periode de tandarts (per GGD regio), mondhygiënist of orthodontist  bezocht

    Nederlandse bevolking  CBS-Gezondheidsenquête