Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

GebitsafwijkingenCijfers & ContextHuidige situatie

Cijfers & Context

Jongeren met hoge ses vaker gaaf gebit

Regionaal & Internationaal

Tandarts vaakst bezocht in regio Hollands Noorden

Kosten

Zorguitgaven 3,7 miljard euro in 2017

Preventie & Zorg

Systematisch fluoridegebruik centraal bij zelfzorg

Cariëservaring van jongeren naar sociaaleconomische status (ses)

Cariëservaring bij jongeren naar leeftijd en sociaaleconomische status 2017

Gaaf gebit1-5 dmft/DMFT6-10 dmft/DMFT11-15 dmft/DMFT16-20 dmft/DMFT
5 jaarlage ses7124400
5 jaarhoge ses8117200
11 jaarlage ses5742100
11 jaarhoge ses6633100
17 jaarlage ses35511021
17 jaarhoge ses3359710
23 jaarlage ses15492781
23 jaarhoge ses23482341
  • Cariëservaring: dmft/DMFT waarin d/D = decayed, m/M = missing, f/F = filled en t/T = teeth
  • dmft heeft betrekking op het melkgebit, DMFT op het blijvende gebit.
  • Als indicator van sociaaleconomische status gold het opleidingsniveau van de moeder van
    participanten (bij 5- en 11-jarigen) of dat van henzelf (bij 17- en 23-jarigen). Participanten
    werden aan de hoge ses-groep toegewezen bij het volgen of afgerond hebben van havo,
    vwo, gymnasium, hbo of universiteit. Het volgen of afgerond hebben van al het overige
    onderwijs werd als laag geclassificeerd.

Kinderen en jongeren met een hogere ses vaker een gaaf gebit

Van de 5-, 11 en 23-jarigen hebben kinderen en jongeren  met een hoge ses vaker een gaaf (melk)gebit dan kinderen met een lage ses. Alleen bij de 17-jarigen zijn er iets meer jongeren met een lage ses die een gaaf gebit hebben. Wanneer gekeken wordt naar het aantal aangetaste, gevulde en ontbrekende tandvlakken blijkt het beeld in de hoge ses-groep gunstiger te zijn dan in de lage. Alleen bij de 5-jarigen is hier geen verschil. Dit blijkt uit het Signalement Mondzorg 2018 van het Nederlands Zorginstituut. Dit Signalement wordt 3 jaarlijks uitgebracht en beschrijft de mondgezondheid en het preventief tandheelkundig gedrag van jeugdigen van 5 tot 23 jaar in Nederland. De resultaten zijn ingedeeld naar ses-groep op basis van opleidingsniveau. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hoog en laag opleidingsniveau. 

Met glazuurcariës nog slechter gesteld

Ter aanvulling is in 2017 ook glazuurcariës geregistreerd. Wanneer ook dit voorstadium van gebitsafwijkingen in de vorm van glazuurcariës wordt meegeteld, heeft slechts een derde van de 5-jarigen, een kwart van de 11-jarigen, 5% van de 17-jarigen en 1% van de 23-jarigen een gaaf gebit. Daarnaast is er een sterke toename van (erosieve) gebitsslijtage: een vijfde van de 17-jarigen en ruim de helft van de 23- jarigen vertoont slijtage tot in het tandbeen. Ten slotte valt het op dat jongeren met een migratieachtergrond zowel binnen de hoge als de lage ses-groep over het algemeen een slechter gebit hebben dan jongeren zonder een migratieachtergrond.

Meer informatie

Datum publicatie

20-03-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Zorginstituut Nederland(ZIN). Signalement Mondzorg 2018. Diemen: Zorginstituut Nederland; 2018. Bron
  2. Schuller A, Vermaire E, van Kempen I, van Houtem C, van Dommelen P, Hofstetter H, et al. Kies voor Tanden. Een onderzoek naar mondgezondheid en tandheelkundig preventief gedrag van jeugdigen. Tussenmeting 2014, een vervolg op de reeks TJZ- en KvT-onderzoeken. Leiden: TNO; 2015. Bron

Prevalentie tandvleesontstekingen bij volwassenen

Man bij de tandarts

Tandvleesontstekingen komen veelvuldig voor

De prevalentie van ernstige parodontitis wordt in Nederland geschat op ongeveer 10% (Teeuw et al., 2011) en dit percentage neemt toe met de leeftijd. In de periode 2007 tot en met 2014 werd bijna 14% van meer dan 3 miljoen voor mondzorg aanvullend verzekerden vanwege ernstige tandvleesontsteking door de tandarts gezien (Beukers et al.; submitted). Hoewel parodontitis relatief veel voorkomt en er veel zorg voor wordt aangeboden, ontbreken nauwkeurige schattingen van het aantal Nederlanders met deze aandoening (Beukers et al., 2017). 

Meer informatie

Datum publicatie

28-02-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Teeuw WJ, Abhilakh-Missier AV, Hartman M, Ton M, Schuller AA, Verrips GHW. Parodontitis en levenskwaliteit. Ned Tijdschr Tandheelk. 2011;118:199-201. Bron
  2. Beukers NGFM, van der Heijden GJMG, van Wijk AJ, Loos BG. Periodontitis does not increase the risk for atherosclerotic cardiovascular diseases; Analyses of an health insurance data from 3,243,779 persons. Submitted. GoogleScholar
  3. Beukers NGFM, van der Heijden GJMG, van Wijk AJ, Loos BG. Periodontitis is an independent risk indicator for atherosclerotic cardiovascular diseases among 60 174 participants in a large dental school in the Netherlands. J Epidemiol Community Health. 2017;71:37-42. GoogleScholar

Verantwoording

Definities
  • Gebitsafwijkingen

    ‘Gebitsafwijkingen’ is de verzamelnaam voor aandoeningen in de mond, aan de tanden, tandvlees of het steunweefsel rond tanden en kiezen. De drie meest voorkomende gebitsafwijkingen zijn:

    • cariës (tandbederf, ICD-10-code K02)
    • erosieve gebitsslijtage (ICD-10-code K03.2)
    • arodontale afwijkingen (gingivitis en parodontitis; ICD-10-code K05). 

    Deze gebitsafwijkingen kunnen uiteindelijk resulteren in tandeloosheid.

  • Cariëservaring

    Cariëservaring is een maat voor de ernst van tandbederf. Het is de som van het aantal onbehandelde en behandelde cariëslaesies (al dan niet gevuld of getrokken). Er zijn verschillende indices om deze 'cariëservaring' in uit te drukken.

    • indices voor het melkgebit, deze worden in kleine letters uitgedrukt: dmfs- en dmft-index
    • indices voor het blijvend gebit, deze worden in hoofdletters uitgedrukt: DMFS- en DMFT-index

    Cariëslaesies kan men tellen per tandvlak (‘surface’) of per aangedaan gebitselement (‘tooth’). Vlakken of elementen met een caviteit (‘decayed’) worden afzonderlijk geteld, evenals gevulde vlakken of elementen (‘filled’) en vlakken of elementen die verloren gingen door cariës (‘missing’). Het aantal afzonderlijke cariëslaesies wordt opgeteld en voor alle tandvlakken samen uitgedrukt als de DMFS-index en voor alle gebitselementen samen als de DMFT-index. Ongevulde cariëslaesies die zich tot het glazuur beperken worden daarbij meestal buiten beschouwing gelaten.

  • Gingivitis en parodontitis

    Parodontale afwijkingen zijn te verdelen in:

    • gingivitis: ontsteking van het tandvlees
    • parodontitis: ontsteking van het steunweefsel rond de tanden en kiezen

    Gingivitis is het voorstadium van parodontitis. Deze aandoeningen worden, net als cariës, door bacteriën in de tandplaque veroorzaakt. Parodontitis gaat gepaard met terugtrekkend tandvlees en verlies van collageenvezels (bindweefsel) in het wortelvlies. Tanden en kiezen hechten via het wortelvlies aan het bot. Bij voortschrijdende aantasting van het wortelvlies wordt de spleet tussen de tand en het tandvlees (de 'pocket') dieper. Daardoor neemt de hechting van de wortels af en kan het gebitselement op den duur los gaan staan.

  • Fluoride

    Fluoride is een natuurlijke stof die mineralisatie van tandglazuur bevordert, en daardoor de tanden en kiezen minder kwetsbaar maakt voor de inwerking van zuren. Bij een pH (zuurgraad) boven de 5,5 bevordert fluoride re-mineralisatie bij geringe aantasting van tandglazuur. Het poetsen met fluoridehoudende tandpasta en de eventuele toepassing van fluoridelak voorkomt gaatjes in tanden en kiezen (Walsh et al., 2010).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Walsh T, Worthington HV, Glenny A-M, Appleby P, Marinho VCC, Shi X. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries in children and adolescents. London: Cochrane Library; 2010. Bron
Bronverantwoording
  • Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Tabel: Bronnen bij de cijfers over gebitsafwijkingen

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie Meer informatie
    Signalement Mondzorg Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen Signalement Mondzorg
    Kies voor Tanden Aantal kinderen/jongeren met gaaf (melk)gebit en met cariëservaring  5 – 20-jarigen TNO Kies voor Tanden
    CBS StatLine Aantal mensen met volledige gebitsprothese Nederlandse bevolking  Gebruik medische voorzieningen  

    CBS-Gezondheidsenquête

    Aantal mensen dat in bepaalde periode de tandarts (per GGD regio), mondhygiënist of orthodontist  bezocht

    Nederlandse bevolking  CBS-Gezondheidsenquête