Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Fysieke omgevingRegionaal & InternationaalRegionaal Gemeten

Cijfers & Context

Concentraties fijn stof dalen

Regionaal & Internationaal

Relatief lage ozonconcentraties in Nederland

Kosten

Niet beschikbaar

Preventie & Zorg

Tabakswet bevordert schoon binnenmilieu

Concentratie fijn stof

Concentratie fijn stof 2016

per kaartvlak van 1 x 1 km
Concentratie fijnstof 2016
Concentratie fijn stof 2016
Gemeente
Appingedam
Bedum
Bellingwedde
Ten Boer
Delfzijl
Groningen
Grootegast
Haren
Hoogezand-Sappemeer
Leek
Loppersum
Marum
Almere
Stadskanaal
Slochteren
Veendam
Vlagtwedde
Zeewolde
Winsum
Zuidhorn
Dongeradeel
Achtkarspelen
Ameland
het Bildt
Franekeradeel
Harlingen
Heerenveen
Kollumerland en Nieuwkruisland
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Ooststellingwerf
Opsterland
Schiermonnikoog
Smallingerland
Terschelling
Vlieland
Weststellingwerf
Assen
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Littenseradiel
Almelo
Borne
Dalfsen
Deventer
Enschede
Haaksbergen
Hardenberg
Hellendoorn
Hengelo
Kampen
Losser
Noordoostpolder
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Staphorst
Tubbergen
Urk
Wierden
Zwolle
Rijnwaarden
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Barneveld
Beuningen
Brummen
Buren
Culemborg
Doesburg
Doetinchem
Druten
Duiven
Ede
Elburg
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Harderwijk
Hattem
Heerde
Heumen
Lochem
Maasdriel
Nijkerk
Nijmegen
Oldebroek
Putten
Renkum
Rheden
Rozendaal
Scherpenzeel
Tiel
Voorst
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zevenaar
Zutphen
Nunspeet
Dronten
Neerijnen
Amersfoort
Baarn
De Bilt
Bunnik
Bunschoten
Eemnes
Houten
Leusden
Lopik
Montfoort
Renswoude
Rhenen
Soest
Utrecht
Veenendaal
Woudenberg
Wijk bij Duurstede
IJsselstein
Zeist
Nieuwegein
Aalsmeer
Alkmaar
Amstelveen
Amsterdam
Beemster
Bergen (NH.)
Beverwijk
Blaricum
Bloemendaal
Castricum
Diemen
Edam-Volendam
Enkhuizen
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Heemskerk
Heemstede
Heerhugowaard
Heiloo
Den Helder
Hilversum
Hoorn
Huizen
Landsmeer
Langedijk
Laren
Medemblik
Oostzaan
Opmeer
Ouder-Amstel
Purmerend
Schagen
Texel
Uitgeest
Uithoorn
Velsen
Weesp
Zandvoort
Zaanstad
Alblasserdam
Alphen aan den Rijn
Barendrecht
Drechterland
Brielle
Capelle aan den IJssel
Delft
Dordrecht
Gorinchem
Gouda
's-Gravenhage
Hardinxveld-Giessendam
Hellevoetsluis
Hendrik-Ido-Ambacht
Stede Broec
Hillegom
Katwijk
Krimpen aan den IJssel
Leerdam
Leiden
Leiderdorp
Lisse
Maassluis
Nieuwkoop
Noordwijk
Noordwijkerhout
Oegstgeest
Oud-Beijerland
Binnenmaas
Korendijk
Oudewater
Papendrecht
Ridderkerk
Rotterdam
Rijswijk
Schiedam
Sliedrecht
Cromstrijen
Albrandswaard
Westvoorne
Strijen
Vianen
Vlaardingen
Voorschoten
Waddinxveen
Wassenaar
Woerden
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zwijndrecht
Borsele
Goes
West Maas en Waal
Hulst
Kapelle
Middelburg
Giessenlanden
Reimerswaal
Zederik
Terneuzen
Tholen
Veere
Vlissingen
Lingewaal
De Ronde Venen
Tytsjerksteradiel
Aalburg
Asten
Baarle-Nassau
Bergen op Zoom
Best
Boekel
Boxmeer
Boxtel
Breda
Deurne
Pekela
Dongen
Eersel
Eindhoven
Etten-Leur
Geertruidenberg
Gilze en Rijen
Goirle
Grave
Haaren
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden
Hilvarenbeek
Loon op Zand
Mill en Sint Hubert
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Oirschot
Oisterwijk
Oosterhout
Oss
Rucphen
Sint-Michielsgestel
Someren
Son en Breugel
Steenbergen
Waterland
Tilburg
Uden
Valkenswaard
Veldhoven
Vught
Waalre
Waalwijk
Werkendam
Woensdrecht
Woudrichem
Zundert
Wormerland
Onderbanken
Landgraaf
Beek
Beesel
Bergen (L.)
Brunssum
Gennep
Heerlen
Kerkrade
Maastricht
Meerssen
Mook en Middelaar
Nederweert
Nuth
Roermond
Schinnen
Simpelveld
Stein
Vaals
Venlo
Venray
Voerendaal
Weert
Valkenburg aan de Geul
Lelystad
Horst aan de Maas
Oude IJsselstreek
Teylingen
Utrechtse Heuvelrug
Oost Gelre
Koggenland
Lansingerland
Leudal
Maasgouw
Eemsmond
Gemert-Bakel
Halderberge
Heeze-Leende
Laarbeek
De Marne
Reusel-De Mierden
Roerdalen
Roosendaal
Schouwen-Duiveland
Aa en Hunze
Borger-Odoorn
Cuijk
Landerd
De Wolden
Noord-Beveland
Wijdemeren
Noordenveld
Twenterand
Westerveld
Sint Anthonis
Lingewaard
Cranendonck
Steenwijkerland
Moerdijk
Echt-Susteren
Sluis
Drimmelen
Bernheze
Ferwerderadiel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Bladel
Gulpen-Wittem
Tynaarlo
Midden-Drenthe
Overbetuwe
Hof van Twente
Neder-Betuwe
Rijssen-Holten
Geldrop-Mierlo
Olst-Wijhe
Dinkelland
Westland
Midden-Delfland
Berkelland
Bronckhorst
Sittard-Geleen
Kaag en Braassem
Dantumadiel
Zuidplas
Peel en Maas
Oldambt
Zwartewaterland
Súdwest Fryslân
Bodegraven-Reeuwijk
Eijsden-Margraten
Stichtse Vecht
Menameradiel
Hollands Kroon
Leidschendam-Voorburg
Goeree-Overflakkee
Pijnacker-Nootdorp
Molenwaard
Nissewaard
Krimpenerwaard
De Fryske Marren
Gooise Meren
Berg en Dal
Meierijstad
Montferland
Menterwolde
View all detail data

Meer fijn stof bij grote havens en gebieden met landbouwstallen

De kaart vertoont een redelijk homogene concentratie van fijn stof (PM10) over Nederland met lokaal sterke verhogingen bij de havens van Amsterdam en Rotterdam (op- en overslag van droge bulkgoederen), het industiegebied bij IJmuiden (staalproductie) en een geringe verhoging dicht in de buurt van landbouwstallen. Lokale verhogingen door landbouwstallen zijn voornamelijk te zien in Noord-Brabant, Limburg en Gelderland (Velders et al., 2014). 

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Velders GJM, Aben JMM, Geilenkirchen GP, den Hollander HA, Noordijk H, van der Swaluw E, et al. Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2014. Bron

Trend in concentratie fijn stof

Concentratie fijn stof 2015-2030

per kaartvlak van 1 x 1 km
Concentratie fijnstof 2015-2030
Concentratie fijn stof 2015-2030
Gemeente
Appingedam
Bedum
Bellingwedde
Ten Boer
Delfzijl
Groningen
Grootegast
Haren
Hoogezand-Sappemeer
Leek
Loppersum
Marum
Almere
Stadskanaal
Slochteren
Veendam
Vlagtwedde
Zeewolde
Winsum
Zuidhorn
Dongeradeel
Achtkarspelen
Ameland
het Bildt
Franekeradeel
Harlingen
Heerenveen
Kollumerland en Nieuwkruisland
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Ooststellingwerf
Opsterland
Schiermonnikoog
Smallingerland
Terschelling
Vlieland
Weststellingwerf
Assen
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Littenseradiel
Almelo
Borne
Dalfsen
Deventer
Enschede
Haaksbergen
Hardenberg
Hellendoorn
Hengelo
Kampen
Losser
Noordoostpolder
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Staphorst
Tubbergen
Urk
Wierden
Zwolle
Rijnwaarden
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Barneveld
Beuningen
Brummen
Buren
Culemborg
Doesburg
Doetinchem
Druten
Duiven
Ede
Elburg
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Groesbeek
Harderwijk
Hattem
Heerde
Heumen
Lochem
Maasdriel
Nijkerk
Nijmegen
Oldebroek
Putten
Renkum
Rheden
Rozendaal
Scherpenzeel
Tiel
Voorst
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zevenaar
Zutphen
Nunspeet
Dronten
Neerijnen
Amersfoort
Baarn
De Bilt
Bunnik
Bunschoten
Eemnes
Houten
Leusden
Lopik
Montfoort
Renswoude
Rhenen
Soest
Utrecht
Veenendaal
Woudenberg
Wijk bij Duurstede
IJsselstein
Zeist
Nieuwegein
Aalsmeer
Alkmaar
Amstelveen
Amsterdam
Beemster
Bergen (NH.)
Beverwijk
Blaricum
Bloemendaal
Bussum
Castricum
Diemen
Edam-Volendam
Enkhuizen
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Heemskerk
Heemstede
Heerhugowaard
Heiloo
Den Helder
Hilversum
Hoorn
Huizen
Landsmeer
Langedijk
Laren
Medemblik
Muiden
Naarden
Oostzaan
Opmeer
Ouder-Amstel
Purmerend
Schagen
Texel
Uitgeest
Uithoorn
Velsen
Weesp
Zandvoort
Zeevang
Zaanstad
Alblasserdam
Alphen aan den Rijn
Barendrecht
Drechterland
Brielle
Capelle aan den IJssel
Delft
Dordrecht
Gorinchem
Gouda
's-Gravenhage
Hardinxveld-Giessendam
Hellevoetsluis
Hendrik-Ido-Ambacht
Stede Broec
Hillegom
Katwijk
Krimpen aan den IJssel
Leerdam
Leiden
Leiderdorp
Lisse
Maassluis
Nieuwkoop
Noordwijk
Noordwijkerhout
Oegstgeest
Oud-Beijerland
Binnenmaas
Korendijk
Oudewater
Papendrecht
Ridderkerk
Rotterdam
Rijswijk
Schiedam
Sliedrecht
Cromstrijen
Albrandswaard
Westvoorne
Strijen
Vianen
Vlaardingen
Voorschoten
Waddinxveen
Wassenaar
Woerden
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zwijndrecht
Borsele
Goes
West Maas en Waal
Hulst
Kapelle
Middelburg
Giessenlanden
Reimerswaal
Zederik
Terneuzen
Tholen
Veere
Vlissingen
Lingewaal
De Ronde Venen
Tytsjerksteradiel
Aalburg
Asten
Baarle-Nassau
Bergen op Zoom
Best
Boekel
Boxmeer
Boxtel
Breda
Deurne
Pekela
Dongen
Eersel
Eindhoven
Etten-Leur
Geertruidenberg
Gilze en Rijen
Goirle
Grave
Haaren
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden
Hilvarenbeek
Loon op Zand
Mill en Sint Hubert
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Oirschot
Oisterwijk
Oosterhout
Oss
Rucphen
Schijndel
Sint-Michielsgestel
Sint-Oedenrode
Someren
Son en Breugel
Steenbergen
Waterland
Tilburg
Uden
Valkenswaard
Veghel
Veldhoven
Vught
Waalre
Waalwijk
Werkendam
Woensdrecht
Woudrichem
Zundert
Wormerland
Onderbanken
Landgraaf
Beek
Beesel
Bergen (L.)
Brunssum
Gennep
Heerlen
Kerkrade
Maastricht
Meerssen
Mook en Middelaar
Nederweert
Nuth
Roermond
Schinnen
Simpelveld
Stein
Vaals
Venlo
Venray
Voerendaal
Weert
Valkenburg aan de Geul
Lelystad
Horst aan de Maas
Oude IJsselstreek
Teylingen
Utrechtse Heuvelrug
Oost Gelre
Koggenland
Lansingerland
Leudal
Maasgouw
Eemsmond
Gemert-Bakel
Halderberge
Heeze-Leende
Laarbeek
De Marne
Reusel-De Mierden
Roerdalen
Roosendaal
Schouwen-Duiveland
Aa en Hunze
Borger-Odoorn
Cuijk
Landerd
De Wolden
Noord-Beveland
Wijdemeren
Noordenveld
Twenterand
Westerveld
Sint Anthonis
Lingewaard
Cranendonck
Steenwijkerland
Moerdijk
Echt-Susteren
Sluis
Drimmelen
Bernheze
Ferwerderadiel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Bladel
Gulpen-Wittem
Tynaarlo
Midden-Drenthe
Overbetuwe
Hof van Twente
Neder-Betuwe
Rijssen-Holten
Geldrop-Mierlo
Olst-Wijhe
Dinkelland
Westland
Midden-Delfland
Berkelland
Bronckhorst
Sittard-Geleen
Kaag en Braassem
Dantumadiel
Zuidplas
Peel en Maas
Oldambt
Zwartewaterland
Súdwest Fryslân
Bodegraven-Reeuwijk
Eijsden-Margraten
Stichtse Vecht
Menameradiel
Hollands Kroon
Leidschendam-Voorburg
Friese Meren
Goeree-Overflakkee
Pijnacker-Nootdorp
Molenwaard
Nissewaard
Krimpenerwaard
Montferland
Menterwolde
DUMMY Boarnsterhim ivm herindeling
View all detail data

De norm voor langdurige blootstelling aan fijn stof niet overschreden

Vanaf 2015 zal bijna overal in Nederland de grootschalige concentratie fijn stof lager liggen dan de Europese grenswaarde voor het jaargemiddelde van 40 µg m3 voor de bescherming van de gezondheid. Uitzondering hierop zijn enkele locaties in de havens van Amsterdam, Rotterdam en IJmuiden, maar een deel van deze locaties ligt op bedrijfsterreinen waar niet aan de grenswaarden hoeft te worden getoetst. De jaargemiddelden zijn in de buurt van landbouwstallen overal lager dan 40 µg m (Velders et al., 2014).

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Velders GJM, Aben JMM, Geilenkirchen GP, den Hollander HA, Noordijk H, van der Swaluw E, et al. Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2014. Bron

Concentratie stikstofdioxide

Concentratie stikstofdioxide 2014

per kaartvlak van 1 x 1 km
Concentratie stikstofdioxide 2014
Concentratie stikstofdioxide 2014
Gemeente
Appingedam
Bedum
Bellingwedde
Ten Boer
Delfzijl
Groningen
Grootegast
Haren
Hoogezand-Sappemeer
Leek
Loppersum
Marum
Almere
Stadskanaal
Slochteren
Veendam
Vlagtwedde
Zeewolde
Winsum
Zuidhorn
Dongeradeel
Achtkarspelen
Ameland
het Bildt
Franekeradeel
Harlingen
Heerenveen
Kollumerland en Nieuwkruisland
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Ooststellingwerf
Opsterland
Schiermonnikoog
Smallingerland
Terschelling
Vlieland
Weststellingwerf
Assen
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Littenseradiel
Almelo
Borne
Dalfsen
Deventer
Enschede
Haaksbergen
Hardenberg
Hellendoorn
Hengelo
Kampen
Losser
Noordoostpolder
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Staphorst
Tubbergen
Urk
Wierden
Zwolle
Rijnwaarden
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Barneveld
Beuningen
Brummen
Buren
Culemborg
Doesburg
Doetinchem
Druten
Duiven
Ede
Elburg
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Groesbeek
Harderwijk
Hattem
Heerde
Heumen
Lochem
Maasdriel
Nijkerk
Nijmegen
Oldebroek
Putten
Renkum
Rheden
Rozendaal
Scherpenzeel
Tiel
Voorst
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zevenaar
Zutphen
Nunspeet
Dronten
Neerijnen
Amersfoort
Baarn
De Bilt
Bunnik
Bunschoten
Eemnes
Houten
Leusden
Lopik
Montfoort
Renswoude
Rhenen
Soest
Utrecht
Veenendaal
Woudenberg
Wijk bij Duurstede
IJsselstein
Zeist
Nieuwegein
Aalsmeer
Alkmaar
Amstelveen
Amsterdam
Beemster
Bergen (NH.)
Beverwijk
Blaricum
Bloemendaal
Bussum
Castricum
Diemen
Edam-Volendam
Enkhuizen
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Heemskerk
Heemstede
Heerhugowaard
Heiloo
Den Helder
Hilversum
Hoorn
Huizen
Landsmeer
Langedijk
Laren
Medemblik
Muiden
Naarden
Oostzaan
Opmeer
Ouder-Amstel
Purmerend
Schagen
Texel
Uitgeest
Uithoorn
Velsen
Weesp
Zandvoort
Zeevang
Zaanstad
Alblasserdam
Alphen aan den Rijn
Barendrecht
Drechterland
Brielle
Capelle aan den IJssel
Delft
Dordrecht
Gorinchem
Gouda
's-Gravenhage
Hardinxveld-Giessendam
Hellevoetsluis
Hendrik-Ido-Ambacht
Stede Broec
Hillegom
Katwijk
Krimpen aan den IJssel
Leerdam
Leiden
Leiderdorp
Lisse
Maassluis
Nieuwkoop
Noordwijk
Noordwijkerhout
Oegstgeest
Oud-Beijerland
Binnenmaas
Korendijk
Oudewater
Papendrecht
Ridderkerk
Rotterdam
Rijswijk
Schiedam
Sliedrecht
Cromstrijen
Albrandswaard
Westvoorne
Strijen
Vianen
Vlaardingen
Voorschoten
Waddinxveen
Wassenaar
Woerden
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zwijndrecht
Borsele
Goes
West Maas en Waal
Hulst
Kapelle
Middelburg
Giessenlanden
Reimerswaal
Zederik
Terneuzen
Tholen
Veere
Vlissingen
Lingewaal
De Ronde Venen
Tytsjerksteradiel
Aalburg
Asten
Baarle-Nassau
Bergen op Zoom
Best
Boekel
Boxmeer
Boxtel
Breda
Deurne
Pekela
Dongen
Eersel
Eindhoven
Etten-Leur
Geertruidenberg
Gilze en Rijen
Goirle
Grave
Haaren
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden
Hilvarenbeek
Loon op Zand
Mill en Sint Hubert
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Oirschot
Oisterwijk
Oosterhout
Oss
Rucphen
Schijndel
Sint-Michielsgestel
Sint-Oedenrode
Someren
Son en Breugel
Steenbergen
Waterland
Tilburg
Uden
Valkenswaard
Veghel
Veldhoven
Vught
Waalre
Waalwijk
Werkendam
Woensdrecht
Woudrichem
Zundert
Wormerland
Onderbanken
Landgraaf
Beek
Beesel
Bergen (L.)
Brunssum
Gennep
Heerlen
Kerkrade
Maastricht
Meerssen
Mook en Middelaar
Nederweert
Nuth
Roermond
Schinnen
Simpelveld
Stein
Vaals
Venlo
Venray
Voerendaal
Weert
Valkenburg aan de Geul
Lelystad
Horst aan de Maas
Oude IJsselstreek
Teylingen
Utrechtse Heuvelrug
Oost Gelre
Koggenland
Lansingerland
Leudal
Maasgouw
Eemsmond
Gemert-Bakel
Halderberge
Heeze-Leende
Laarbeek
De Marne
Reusel-De Mierden
Roerdalen
Roosendaal
Schouwen-Duiveland
Aa en Hunze
Borger-Odoorn
Cuijk
Landerd
De Wolden
Noord-Beveland
Wijdemeren
Noordenveld
Twenterand
Westerveld
Sint Anthonis
Lingewaard
Cranendonck
Steenwijkerland
Moerdijk
Echt-Susteren
Sluis
Drimmelen
Bernheze
Ferwerderadiel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Bladel
Gulpen-Wittem
Tynaarlo
Midden-Drenthe
Overbetuwe
Hof van Twente
Neder-Betuwe
Rijssen-Holten
Geldrop-Mierlo
Olst-Wijhe
Dinkelland
Westland
Midden-Delfland
Berkelland
Bronckhorst
Sittard-Geleen
Kaag en Braassem
Dantumadiel
Zuidplas
Peel en Maas
Oldambt
Zwartewaterland
Súdwest Fryslân
Bodegraven-Reeuwijk
Eijsden-Margraten
Stichtse Vecht
Menameradiel
Hollands Kroon
Leidschendam-Voorburg
Friese Meren
Goeree-Overflakkee
Pijnacker-Nootdorp
Molenwaard
Nissewaard
Krimpenerwaard
Montferland
Menterwolde
DUMMY Boarnsterhim ivm herindeling
View all detail data

Alleen langs drukke verkeerswegen overschrijding van de norm

De concentratie van stikstofdioxide (NO2) bleef in 2014 in het overgrote deel van Nederland onder de norm van de Europese Unie voor het jaargemiddelde (40 µg/m3). Alleen langs drukke verkeerswegen wordt de norm overschreden. De kaart geeft een beeld van de jaargemiddelde concentratie van stikstofdioxide in 2014. In de buurt van drukke wegen moet bij de grootschalige concentratie een lokale bijdrage worden opgeteld om een realistische vergelijking met de grens- en streefwaarden te kunnen maken (Velders et al., 2014).
 

Meer informatie

Experts en redactie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Velders GJM, Aben JMM, Geilenkirchen GP, den Hollander HA, Noordijk H, van der Swaluw E, et al. Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2014. Bron

Trend in concentratie stikstofdioxide

Concentratie stikstofdioxide 2015-2030

per kaartvlak van 1 x 1 km
Concentratie stikstofdioxide 2015-2030
Concentratie stikstofdioxide 2015-2030
Gemeente
Appingedam
Bedum
Bellingwedde
Ten Boer
Delfzijl
Groningen
Grootegast
Haren
Hoogezand-Sappemeer
Leek
Loppersum
Marum
Almere
Stadskanaal
Slochteren
Veendam
Vlagtwedde
Zeewolde
Winsum
Zuidhorn
Dongeradeel
Achtkarspelen
Ameland
het Bildt
Franekeradeel
Harlingen
Heerenveen
Kollumerland en Nieuwkruisland
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Ooststellingwerf
Opsterland
Schiermonnikoog
Smallingerland
Terschelling
Vlieland
Weststellingwerf
Assen
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Littenseradiel
Almelo
Borne
Dalfsen
Deventer
Enschede
Haaksbergen
Hardenberg
Hellendoorn
Hengelo
Kampen
Losser
Noordoostpolder
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Staphorst
Tubbergen
Urk
Wierden
Zwolle
Rijnwaarden
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Barneveld
Beuningen
Brummen
Buren
Culemborg
Doesburg
Doetinchem
Druten
Duiven
Ede
Elburg
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Groesbeek
Harderwijk
Hattem
Heerde
Heumen
Lochem
Maasdriel
Nijkerk
Nijmegen
Oldebroek
Putten
Renkum
Rheden
Rozendaal
Scherpenzeel
Tiel
Voorst
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zevenaar
Zutphen
Nunspeet
Dronten
Neerijnen
Amersfoort
Baarn
De Bilt
Bunnik
Bunschoten
Eemnes
Houten
Leusden
Lopik
Montfoort
Renswoude
Rhenen
Soest
Utrecht
Veenendaal
Woudenberg
Wijk bij Duurstede
IJsselstein
Zeist
Nieuwegein
Aalsmeer
Alkmaar
Amstelveen
Amsterdam
Beemster
Bergen (NH.)
Beverwijk
Blaricum
Bloemendaal
Bussum
Castricum
Diemen
Edam-Volendam
Enkhuizen
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Heemskerk
Heemstede
Heerhugowaard
Heiloo
Den Helder
Hilversum
Hoorn
Huizen
Landsmeer
Langedijk
Laren
Medemblik
Muiden
Naarden
Oostzaan
Opmeer
Ouder-Amstel
Purmerend
Schagen
Texel
Uitgeest
Uithoorn
Velsen
Weesp
Zandvoort
Zeevang
Zaanstad
Alblasserdam
Alphen aan den Rijn
Barendrecht
Drechterland
Brielle
Capelle aan den IJssel
Delft
Dordrecht
Gorinchem
Gouda
's-Gravenhage
Hardinxveld-Giessendam
Hellevoetsluis
Hendrik-Ido-Ambacht
Stede Broec
Hillegom
Katwijk
Krimpen aan den IJssel
Leerdam
Leiden
Leiderdorp
Lisse
Maassluis
Nieuwkoop
Noordwijk
Noordwijkerhout
Oegstgeest
Oud-Beijerland
Binnenmaas
Korendijk
Oudewater
Papendrecht
Ridderkerk
Rotterdam
Rijswijk
Schiedam
Sliedrecht
Cromstrijen
Albrandswaard
Westvoorne
Strijen
Vianen
Vlaardingen
Voorschoten
Waddinxveen
Wassenaar
Woerden
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zwijndrecht
Borsele
Goes
West Maas en Waal
Hulst
Kapelle
Middelburg
Giessenlanden
Reimerswaal
Zederik
Terneuzen
Tholen
Veere
Vlissingen
Lingewaal
De Ronde Venen
Tytsjerksteradiel
Aalburg
Asten
Baarle-Nassau
Bergen op Zoom
Best
Boekel
Boxmeer
Boxtel
Breda
Deurne
Pekela
Dongen
Eersel
Eindhoven
Etten-Leur
Geertruidenberg
Gilze en Rijen
Goirle
Grave
Haaren
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden
Hilvarenbeek
Loon op Zand
Mill en Sint Hubert
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Oirschot
Oisterwijk
Oosterhout
Oss
Rucphen
Schijndel
Sint-Michielsgestel
Sint-Oedenrode
Someren
Son en Breugel
Steenbergen
Waterland
Tilburg
Uden
Valkenswaard
Veghel
Veldhoven
Vught
Waalre
Waalwijk
Werkendam
Woensdrecht
Woudrichem
Zundert
Wormerland
Onderbanken
Landgraaf
Beek
Beesel
Bergen (L.)
Brunssum
Gennep
Heerlen
Kerkrade
Maastricht
Meerssen
Mook en Middelaar
Nederweert
Nuth
Roermond
Schinnen
Simpelveld
Stein
Vaals
Venlo
Venray
Voerendaal
Weert
Valkenburg aan de Geul
Lelystad
Horst aan de Maas
Oude IJsselstreek
Teylingen
Utrechtse Heuvelrug
Oost Gelre
Koggenland
Lansingerland
Leudal
Maasgouw
Eemsmond
Gemert-Bakel
Halderberge
Heeze-Leende
Laarbeek
De Marne
Reusel-De Mierden
Roerdalen
Roosendaal
Schouwen-Duiveland
Aa en Hunze
Borger-Odoorn
Cuijk
Landerd
De Wolden
Noord-Beveland
Wijdemeren
Noordenveld
Twenterand
Westerveld
Sint Anthonis
Lingewaard
Cranendonck
Steenwijkerland
Moerdijk
Echt-Susteren
Sluis
Drimmelen
Bernheze
Ferwerderadiel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Bladel
Gulpen-Wittem
Tynaarlo
Midden-Drenthe
Overbetuwe
Hof van Twente
Neder-Betuwe
Rijssen-Holten
Geldrop-Mierlo
Olst-Wijhe
Dinkelland
Westland
Midden-Delfland
Berkelland
Bronckhorst
Sittard-Geleen
Kaag en Braassem
Dantumadiel
Zuidplas
Peel en Maas
Oldambt
Zwartewaterland
Súdwest Fryslân
Bodegraven-Reeuwijk
Eijsden-Margraten
Stichtse Vecht
Menameradiel
Hollands Kroon
Leidschendam-Voorburg
Friese Meren
Goeree-Overflakkee
Pijnacker-Nootdorp
Molenwaard
Nissewaard
Krimpenerwaard
Montferland
Menterwolde
DUMMY Boarnsterhim ivm herindeling
View all detail data

Alleen langs drukke verkeerswegen overschrijding norm

De concentratie van stikstofdioxide is in de periode 2015-2030 bijna overal in Nederland lager dan de Europese grenswaarden van 40 µg/m3 voor de bescherming van de gezondheid van de mens. De jaargemiddelde concentratie van stikstofdioxide in Nederland wordt alleen nog langs drukke verkeerswegen overschreden. Na 2020 dalen de stikstofdioxideconcentraties naar verwachting langzaam verder  (Velders et al., 2014).

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Velders GJM, Aben JMM, Geilenkirchen GP, den Hollander HA, Noordijk H, van der Swaluw E, et al. Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2014. Bron

Concentratie ozon

Nederland blijft ruim onder de ozonnorm

Het driejarig gemiddelde over de jaren 2010 t/m 2012 ligt in geheel Nederland onder de streefwaarde. De lange termijndoelstelling wordt echter nog ruimschoots overschreden. Per regio is de spreiding in het aantal dagen relatief gering. In Noord-Nederland wordt gemiddeld gezien het laagst aantal overschrijdingen waargenomen. In Zuid-Nederland wordt doorgaans het hoogst aantal overschrijdingen waargenomen (CBS et al., 2013).

Meer informatie

 

Experts en redactie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. CBS, PBL, Wageningen UR. Ozon in lucht en volksgezondheid, 1990-2012 (indicator 0238, versie 14, 29 oktober 2013). Den Haag, Den Haag/Bilthoven, Wageningen: CBS, Planbureau voor de Leefomgeving, Wageningen UR; 2013. Bron

Gecumuleerde geluidbelasting

Gecumuleerde geluidbelasting 2016

door weg-, railverkeer, luchtvaart, industrie en windturbines
Gecumuleerde geluidsbelasting 2016, grid
Gecumuleerde geluidbelasting 2016
Gemeente
Appingedam
Bedum
Bellingwedde
Ten Boer
Delfzijl
Groningen
Grootegast
Haren
Hoogezand-Sappemeer
Leek
Loppersum
Marum
Almere
Stadskanaal
Slochteren
Veendam
Vlagtwedde
Zeewolde
Winsum
Zuidhorn
Dongeradeel
Achtkarspelen
Ameland
het Bildt
Franekeradeel
Harlingen
Heerenveen
Kollumerland en Nieuwkruisland
Leeuwarden
Leeuwarderadeel
Ooststellingwerf
Opsterland
Schiermonnikoog
Smallingerland
Terschelling
Vlieland
Weststellingwerf
Assen
Coevorden
Emmen
Hoogeveen
Meppel
Littenseradiel
Almelo
Borne
Dalfsen
Deventer
Enschede
Haaksbergen
Hardenberg
Hellendoorn
Hengelo
Kampen
Losser
Noordoostpolder
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Staphorst
Tubbergen
Urk
Wierden
Zwolle
Rijnwaarden
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Barneveld
Beuningen
Brummen
Buren
Culemborg
Doesburg
Doetinchem
Druten
Duiven
Ede
Elburg
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Groesbeek
Harderwijk
Hattem
Heerde
Heumen
Lochem
Maasdriel
Nijkerk
Nijmegen
Oldebroek
Putten
Renkum
Rheden
Rozendaal
Scherpenzeel
Tiel
Voorst
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zevenaar
Zutphen
Nunspeet
Dronten
Neerijnen
Amersfoort
Baarn
De Bilt
Bunnik
Bunschoten
Eemnes
Houten
Leusden
Lopik
Montfoort
Renswoude
Rhenen
Soest
Utrecht
Veenendaal
Woudenberg
Wijk bij Duurstede
IJsselstein
Zeist
Nieuwegein
Aalsmeer
Alkmaar
Amstelveen
Amsterdam
Beemster
Bergen (NH.)
Beverwijk
Blaricum
Bloemendaal
Bussum
Castricum
Diemen
Edam-Volendam
Enkhuizen
Haarlem
Haarlemmerliede en Spaarnwoude
Haarlemmermeer
Heemskerk
Heemstede
Heerhugowaard
Heiloo
Den Helder
Hilversum
Hoorn
Huizen
Landsmeer
Langedijk
Laren
Medemblik
Muiden
Naarden
Oostzaan
Opmeer
Ouder-Amstel
Purmerend
Schagen
Texel
Uitgeest
Uithoorn
Velsen
Weesp
Zandvoort
Zeevang
Zaanstad
Alblasserdam
Alphen aan den Rijn
Barendrecht
Drechterland
Brielle
Capelle aan den IJssel
Delft
Dordrecht
Gorinchem
Gouda
's-Gravenhage
Hardinxveld-Giessendam
Hellevoetsluis
Hendrik-Ido-Ambacht
Stede Broec
Hillegom
Katwijk
Krimpen aan den IJssel
Leerdam
Leiden
Leiderdorp
Lisse
Maassluis
Nieuwkoop
Noordwijk
Noordwijkerhout
Oegstgeest
Oud-Beijerland
Binnenmaas
Korendijk
Oudewater
Papendrecht
Ridderkerk
Rotterdam
Rijswijk
Schiedam
Sliedrecht
Cromstrijen
Albrandswaard
Westvoorne
Strijen
Vianen
Vlaardingen
Voorschoten
Waddinxveen
Wassenaar
Woerden
Zoetermeer
Zoeterwoude
Zwijndrecht
Borsele
Goes
West Maas en Waal
Hulst
Kapelle
Middelburg
Giessenlanden
Reimerswaal
Zederik
Terneuzen
Tholen
Veere
Vlissingen
Lingewaal
De Ronde Venen
Tytsjerksteradiel
Aalburg
Asten
Baarle-Nassau
Bergen op Zoom
Best
Boekel
Boxmeer
Boxtel
Breda
Deurne
Pekela
Dongen
Eersel
Eindhoven
Etten-Leur
Geertruidenberg
Gilze en Rijen
Goirle
Grave
Haaren
Helmond
's-Hertogenbosch
Heusden
Hilvarenbeek
Loon op Zand
Mill en Sint Hubert
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
Oirschot
Oisterwijk
Oosterhout
Oss
Rucphen
Schijndel
Sint-Michielsgestel
Sint-Oedenrode
Someren
Son en Breugel
Steenbergen
Waterland
Tilburg
Uden
Valkenswaard
Veghel
Veldhoven
Vught
Waalre
Waalwijk
Werkendam
Woensdrecht
Woudrichem
Zundert
Wormerland
Onderbanken
Landgraaf
Beek
Beesel
Bergen (L.)
Brunssum
Gennep
Heerlen
Kerkrade
Maastricht
Meerssen
Mook en Middelaar
Nederweert
Nuth
Roermond
Schinnen
Simpelveld
Stein
Vaals
Venlo
Venray
Voerendaal
Weert
Valkenburg aan de Geul
Lelystad
Horst aan de Maas
Oude IJsselstreek
Teylingen
Utrechtse Heuvelrug
Oost Gelre
Koggenland
Lansingerland
Leudal
Maasgouw
Eemsmond
Gemert-Bakel
Halderberge
Heeze-Leende
Laarbeek
De Marne
Reusel-De Mierden
Roerdalen
Roosendaal
Schouwen-Duiveland
Aa en Hunze
Borger-Odoorn
Cuijk
Landerd
De Wolden
Noord-Beveland
Wijdemeren
Noordenveld
Twenterand
Westerveld
Sint Anthonis
Lingewaard
Cranendonck
Steenwijkerland
Moerdijk
Echt-Susteren
Sluis
Drimmelen
Bernheze
Ferwerderadiel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Bladel
Gulpen-Wittem
Tynaarlo
Midden-Drenthe
Overbetuwe
Hof van Twente
Neder-Betuwe
Rijssen-Holten
Geldrop-Mierlo
Olst-Wijhe
Dinkelland
Westland
Midden-Delfland
Berkelland
Bronckhorst
Sittard-Geleen
Kaag en Braassem
Dantumadiel
Zuidplas
Peel en Maas
Oldambt
Zwartewaterland
Súdwest Fryslân
Bodegraven-Reeuwijk
Eijsden-Margraten
Stichtse Vecht
Menameradiel
Hollands Kroon
Leidschendam-Voorburg
Friese Meren
Goeree-Overflakkee
Pijnacker-Nootdorp
Molenwaard
Nissewaard
Krimpenerwaard
Montferland
Menterwolde
DUMMY Boarnsterhim ivm herindeling

Bron: RIVM/MEV

Lden staat voor 'day-evening-night level' (Lden). Het is het jaargemiddelde geluidsniveau over de dag-, avond-, en nachtperiode en is de Nationale en Europese maat voor de blootstelling aan omgevingsgeluid.

De geluidklassen hebben betrekking op de cumulatieve geluidbelasting in Lden (jaar) als veroorzaakt door

  • rijkswegen (2016)
  • gemeentelijke en provinciale wegen (2011)
  • railverkeer (2016)
  • luchtvaart (2011)
  • industrie (kentalraming)
  • windturbines (2015)
View all detail data

Hoge geluidbelasting in de Randstad

De kaart geeft de gecumuleerde geluidbelasting door weg- en railverkeer, luchtvaart, industrie en windturbines in Nederland weer in het aantal dB(A). De grootste geluidbelasting treedt op nabij wegen, spoorwegen en de aan- en uitvliegroutes bij Schiphol. Wegverkeer veroorzaakt de meeste geluidhinder. Vanwege het lokale karakter van geluid zijn de wegen en spoorwegen met de hoogste geluidbelasting apart herkenbaar. De geluidhinder langs rijkswegen neemt langzaam maar gestaag af. Ook langs spoorwegen gaat de geluidbelasting omlaag. Door vooral het stiller worden van vliegtuigen is de hinder bij Schiphol ook afgenomen (CBS et al., 2014).

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

23-04-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. CBS, PBL, WUR. Geluidshinder in Nederland door weg-, rail- en vliegverkeer, 2012. Den Haag / Bilthoven / Wageningen: CBS, PBL, Wageningen UR; 2014. Bron

Leefbaarometer

Leefbaarometer 2016

Per gemeente
Leefbarometer per gemeente 2016
Leefbaarometer 2016
GemeenteWaarde
Aa en HunzeZeer goed
AalburgGoed
AalsmeerRuim voldoende
AaltenGoed
AchtkarspelenRuim voldoende
AlblasserdamRuim voldoende
AlbrandswaardGoed
AlkmaarGoed
AlmeloRuim voldoende
AlmereRuim voldoende
Alphen aan den RijnGoed
Alphen-ChaamZeer goed
AmelandRuim voldoende
AmersfoortGoed
AmstelveenGoed
AmsterdamRuim voldoende
ApeldoornGoed
AppingedamRuim voldoende
ArnhemRuim voldoende
AssenZeer goed
AstenGoed
Baarle-NassauGoed
BaarnZeer goed
BarendrechtGoed
BarneveldZeer goed
BedumZeer goed
BeekGoed
BeemsterZeer goed
BeeselGoed
BellingweddeRuim voldoende
Berg en DalZeer goed
BergeijkGoed
Bergen (L.)Ruim voldoende
Bergen (NH.)Zeer goed
Bergen op ZoomRuim voldoende
BerkellandGoed
BernhezeGoed
BestGoed
BeuningenGoed
BeverwijkRuim voldoende
BinnenmaasGoed
BladelGoed
BlaricumZeer goed
BloemendaalUitstekend
Bodegraven-ReeuwijkGoed
BoekelGoed
Borger-OdoornGoed
BorneZeer goed
BorseleGoed
BoxmeerGoed
BoxtelGoed
BredaRuim voldoende
BrielleRuim voldoende
BronckhorstZeer goed
BrummenZeer goed
BrunssumGoed
BunnikZeer goed
BunschotenGoed
BurenGoed
Capelle aan den IJsselRuim voldoende
CastricumZeer goed
CoevordenGoed
CranendonckZeer goed
CromstrijenGoed
CuijkRuim voldoende
CulemborgRuim voldoende
DalfsenZeer goed
DantumadielGoed
De BiltGoed
De Fryske MarrenGoed
De MarneRuim voldoende
De Ronde VenenRuim voldoende
De WoldenZeer goed
DelftRuim voldoende
DelfzijlRuim voldoende
Den HelderRuim voldoende
DeurneGoed
DeventerRuim voldoende
DiemenRuim voldoende
DinkellandZeer goed
DoesburgRuim voldoende
DoetinchemGoed
DongenGoed
DongeradeelRuim voldoende
DordrechtRuim voldoende
DrechterlandGoed
DrimmelenGoed
DrontenGoed
DrutenGoed
DuivenZeer goed
Echt-SusterenZeer goed
Edam-VolendamGoed
EdeZeer goed
EemnesZeer goed
EemsmondGoed
EerselGoed
Eijsden-MargratenUitstekend
EindhovenRuim voldoende
ElburgGoed
EmmenGoed
EnkhuizenRuim voldoende
EnschedeGoed
EpeZeer goed
ErmeloGoed
Etten-LeurGoed
FerwerderadielGoed
FranekeradeelRuim voldoende
GeertruidenbergRuim voldoende
GeldermalsenRuim voldoende
Geldrop-MierloGoed
Gemert-BakelGoed
GennepRuim voldoende
GiessenlandenGoed
Gilze en RijenGoed
Goeree-OverflakkeeRuim voldoende
GoesGoed
GoirleZeer goed
Gooise MerenZeer goed
GorinchemRuim voldoende
GoudaRuim voldoende
GraveGoed
GroningenGoed
GrootegastGoed
Gulpen-WittemZeer goed
HaaksbergenZeer goed
HaarenZeer goed
HaarlemGoed
Haarlemmerliede en SpaarnwoudeGoed
HaarlemmermeerGoed
HalderbergeGoed
HardenbergGoed
HarderwijkGoed
Hardinxveld-GiessendamGoed
HarenUitstekend
HarlingenGoed
HattemGoed
HeemskerkRuim voldoende
HeemstedeUitstekend
HeerdeZeer goed
HeerenveenGoed
HeerhugowaardGoed
HeerlenRuim voldoende
Heeze-LeendeZeer goed
HeilooZeer goed
HellendoornZeer goed
HellevoetsluisRuim voldoende
HelmondRuim voldoende
Hendrik-Ido-AmbachtGoed
HengeloGoed
het BildtRuim voldoende
HeumenZeer goed
HeusdenGoed
HillegomRuim voldoende
HilvarenbeekGoed
HilversumGoed
Hof van TwenteZeer goed
Hollands KroonRuim voldoende
HoogeveenRuim voldoende
Hoogezand-SappemeerRuim voldoende
HoornRuim voldoende
Horst aan de MaasGoed
HoutenZeer goed
HuizenGoed
HulstRuim voldoende
IJsselsteinRuim voldoende
Kaag en BraassemGoed
KampenZeer goed
KapelleGoed
KatwijkZeer goed
KerkradeRuim voldoende
KoggenlandGoed
Kollumerland en NieuwkruislandGoed
KorendijkRuim voldoende
Krimpen aan den IJsselGoed
KrimpenerwaardGoed
LaarbeekZeer goed
LanderdGoed
LandgraafGoed
LandsmeerGoed
LangedijkZeer goed
LansingerlandZeer goed
LarenUitstekend
LeekGoed
LeerdamRuim voldoende
LeeuwardenRuim voldoende
LeeuwarderadeelZeer goed
LeidenGoed
LeiderdorpGoed
Leidschendam-VoorburgGoed
LelystadRuim voldoende
LeudalGoed
LeusdenZeer goed
LingewaalGoed
LingewaardGoed
LisseGoed
LittenseradielGoed
LochemZeer goed
Loon op ZandGoed
LopikRuim voldoende
LoppersumGoed
LosserZeer goed
MaasdrielGoed
MaasgouwZeer goed
MaassluisRuim voldoende
MaastrichtRuim voldoende
MarumGoed
MedemblikGoed
MeerssenGoed
MenameradielGoed
MenterwoldeZeer goed
MeppelGoed
MiddelburgGoed
Midden-DelflandUitstekend
Midden-DrentheZeer goed
Mill en Sint HubertRuim voldoende
MoerdijkRuim voldoende
MolenwaardGoed
MontferlandGoed
MontfoortGoed
Mook en MiddelaarZeer goed
Neder-BetuweRuim voldoende
NederweertZeer goed
NeerijnenRuim voldoende
NieuwegeinRuim voldoende
NieuwkoopRuim voldoende
NijkerkGoed
NijmegenRuim voldoende
NissewaardRuim voldoende
Noord-BevelandGoed
NoordenveldGoed
NoordoostpolderRuim voldoende
NoordwijkGoed
NoordwijkerhoutGoed
Nuenen, Gerwen en NederwettenUitstekend
NunspeetGoed
NuthZeer goed
OegstgeestZeer goed
OirschotZeer goed
OisterwijkZeer goed
OldambtRuim voldoende
OldebroekZeer goed
OldenzaalZeer goed
Olst-WijheZeer goed
OmmenGoed
OnderbankenGoed
Oost GelreGoed
OosterhoutGoed
OoststellingwerfRuim voldoende
OostzaanGoed
OpmeerGoed
OpsterlandGoed
OssRuim voldoende
Oud-BeijerlandRuim voldoende
Oude IJsselstreekGoed
Ouder-AmstelGoed
OudewaterRuim voldoende
OverbetuweZeer goed
PapendrechtRuim voldoende
Peel en MaasGoed
PekelaRuim voldoende
Pijnacker-NootdorpZeer goed
PurmerendRuim voldoende
PuttenGoed
RaalteZeer goed
ReimerswaalRuim voldoende
RenkumZeer goed
RenswoudeGoed
Reusel-De MierdenGoed
RhedenGoed
RhenenGoed
RidderkerkRuim voldoende
RijnwaardenGoed
Rijssen-HoltenZeer goed
RijswijkRuim voldoende
RoerdalenZeer goed
RoermondGoed
RoosendaalRuim voldoende
RotterdamZwak
RozendaalUitstekend
RucphenGoed
SchagenGoed
ScherpenzeelGoed
SchiedamVoldoende
SchiermonnikoogRuim voldoende
SchijndelGoed
SchinnenZeer goed
Schouwen-DuivelandRuim voldoende
's-GravenhageRuim voldoende
's-HertogenboschRuim voldoende
SimpelveldGoed
Sint AnthonisZeer goed
Sint-MichielsgestelZeer goed
Sint-OedenrodeGoed
Sittard-GeleenRuim voldoende
SliedrechtRuim voldoende
SlochterenZeer goed
SluisRuim voldoende
SmallingerlandGoed
SoestGoed
SomerenZeer goed
Son en BreugelGoed
StadskanaalRuim voldoende
StaphorstZeer goed
Stede BroecGoed
SteenbergenRuim voldoende
SteenwijkerlandGoed
SteinGoed
Stichtse VechtRuim voldoende
StrijenGoed
Súdwest FryslânGoed
Ten BoerZeer goed
TerneuzenRuim voldoende
TerschellingZwak
TexelZeer goed
TeylingenGoed
TholenRuim voldoende
TielRuim voldoende
TilburgRuim voldoende
TubbergenZeer goed
TwenterandZeer goed
TynaarloZeer goed
TytsjerksteradielGoed
UdenRuim voldoende
UitgeestRuim voldoende
UithoornRuim voldoende
UrkGoed
UtrechtRuim voldoende
Utrechtse HeuvelrugGoed
VaalsRuim voldoende
Valkenburg aan de GeulGoed
ValkenswaardGoed
VeendamRuim voldoende
VeenendaalGoed
VeereUitstekend
VeghelRuim voldoende
VeldhovenZeer goed
VelsenRuim voldoende
VenloRuim voldoende
VenrayRuim voldoende
VianenRuim voldoende
VlaardingenVoldoende
VlagtweddeRuim voldoende
VlielandZwak
VlissingenRuim voldoende
VoerendaalZeer goed
VoorschotenGoed
VoorstZeer goed
VughtZeer goed
WaalreZeer goed
WaalwijkRuim voldoende
WaddinxveenRuim voldoende
WageningenGoed
WassenaarUitstekend
WaterlandGoed
WeertGoed
WeespRuim voldoende
WerkendamGoed
West Maas en WaalGoed
WesterveldZeer goed
WestervoortGoed
WestlandRuim voldoende
WeststellingwerfGoed
WestvoorneGoed
WierdenUitstekend
WijchenGoed
WijdemerenZeer goed
Wijk bij DuurstedeGoed
WinsumGoed
WinterswijkGoed
WoensdrechtGoed
WoerdenGoed
WormerlandGoed
WoudenbergZeer goed
WoudrichemGoed
ZaanstadRuim voldoende
ZaltbommelGoed
ZandvoortGoed
ZederikGoed
ZeewoldeRuim voldoende
ZeistGoed
ZevenaarGoed
ZoetermeerRuim voldoende
ZoeterwoudeZeer goed
ZuidhornZeer goed
ZuidplasGoed
ZundertRuim voldoende
ZutphenGoed
ZwartewaterlandGoed
ZwijndrechtRuim voldoende
ZwolleGoed
View all detail data

Leefbaarheid meeste Nederlandse gemeenten goed

De kaart toont de leefbaarheid per gemeente, zoals gemeten met de Leefbaarometer. Het grootste deel van de Nederlandse gemeenten scoort goed. De G32 en de krimpregio’s zitten dicht bij het Nederlands gemiddelde. De vier grote steden (G4) scoren gemiddeld genomen ‘ruim voldoende’. Het aandeel mensen dat woont in een gebied dat onvoldoende scoort op de Leefbaarometer is gedaald van 4,5% in 2014 naar 4,1% in 2016. Het aandeel mensen dat woont in een gebied waar de leefbaarheid op peil is (score ‘ruim voldoende’ of hoger) is in 2016 ongeveer 81% (Leidelmeijer et al., 2017). De veertig voormalige aandachtswijken hebben ondanks een verbetering nog een gemiddelde score ‘zwak’. Zie de Leefbaarometer voor kaarten op wijk- en buurtniveau.

Wat is de Leefbaarometer?

De Leefbaarometer is een instrument waarmee een inschatting wordt gegeven van de leefbaarheid zoals bewoners die ervaren. Het instrument doet dat op basis van allerlei feitelijke kenmerken van gebieden – zoals criminaliteit en overlast, voorzieningen, fysieke kenmerken van de woonomgeving en bevolkingssamenstelling.

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

23-04-2019

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Leidelmeijer K, Marlet G, van Woerkens C. Verbetering en verschillen; Een analyse van de leefbaarheid in nederland op basis van de Leefbaarometer 2016. Utrecht: Atlas voor gemeenten; 2017. Bron

Verantwoording

Definities
  • Binnenmilieu

    Binnenmilieu omvat samenstelling en omstandigheden van de binnenlucht

    Binnenmilieu omvat de binnenlucht en de thermische, akoestische, atmosferische en hygiënische omstandigheden waarin we ons bevinden als we binnen zijn. Dit is thuis, op het werk, in winkels, scholen en dergelijke. Mensen zijn gemiddeld 85% van hun tijd binnenshuis, waarvan ongeveer 65% in hun eigen woning (Leech et al., 2002; Brasche & Bischof, 2005). In de beschrijving van het binnenmilieu beperken we ons tot de stoffen die te vinden zijn in de binnenlucht en tot de hygiënische en thermische omstandigheden. De akoestische (geluid) en atmosferische (straling) omstandigheden worden verder uitgewerkt in de onderwerpen geluid en straling op Volksgezondheidenzorg.info.

    Productie en afvoer ongezonde stoffen bepalen binnenmilieukwaliteit

    De kwaliteit van het binnenmilieu wordt bepaald door het aantal bewoners/gebruikers, rookgedrag, aanwezigheid van huisdieren, gebruikte bouwmaterialen, planten, emissies uit consumentenproducten (zoals sprays en elektrische apparaten) en door bronnen van buiten, zoals het verkeer. Bovendien speelt ook de mate van ventilatie een zeer belangrijke rol. Ventileren zorgt voor verdunning en afvoer van ongezonde stoffen die in het binnenmilieu aanwezig zijn.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Leech JA, Nelson WC, Burnett RT, Aaron S, Raizenne ME. It's about time: a comparison of Canadian and American time-activity patterns. J Expo Anal Environ Epidemiol. 2002;12(6):427-32. Pubmed | DOI
    2. Brasche S, Bischof W. Daily time spent indoors in German homes--baseline data for the assessment of indoor exposure of German occupants. Int J Hyg Environ Health. 2005;208(4):247-53. Pubmed | DOI
  • Luchtverontreiniging

    Luchtverontreiniging richt zich vooral op de concentraties in de lucht van deeltjesvormige luchtverontreiniging (roet en fijn stof), stikstofdioxide (een goede indicator van het huidige verkeersgerelateerde mengsel) en ozon (van belang bij zomersmog). Het gaat hierbij om luchtverontreiniging van een internationale omvang. Het gaat dus in principe niet over een lokale situatie (straat, stad of regio), afgezien van stagnerende weerssituaties waarbij de lokale bijdrage veel groter kan zijn. Grootschalige luchtverontreiniging slaat ook op het soort bron: niet zozeer een lokale uitstoot, maar het gehele pakket van luchtverontreiniging dat is ontstaan door alle nationale en internationale bronnen.

    Fijn stof is graadmeter voor deeltjesvormige luchtverontreiniging

    Fijn stof is een graadmeter voor de mate van deeltjesvormige luchtverontreiniging. Deeltjesvormige luchtverontreiniging is een verzamelnaam voor uiteenlopende deeltjes die door de lucht zweven: roetdeeltjes, opstuivend zand en (bodem)stof, uitlaatgassen, zeezout, plantmateriaal en bijvoorbeeld cementdeeltjes. Een veel gebruikte afkorting voor fijn stof is PM. PM staat voor de Engelse term Particulate Matter. Afhankelijk van de doorsnede van de stofdeeltjes wordt gesproken van PM10 voor deeltjes met een doorsnede tot 10 micrometer (µm) of van PM2,5 voor deeltjes met een doorsnede tot 2,5 micrometer (U.S. EPA, 2004). Ook roetdeeltjes zijn van belang voor de gezondheid (Janssen et al., 2011). Met roetdeeltjes is het (gezondheidskundig) effect van verkeersinterventies beter te duiden dan met PM10, PM2,5  of stikstofdioxide (NO2). 

    Stikstofdioxide is goede indicator voor verkeersgerelateerde luchtverontreiniging

    Stikstofdioxide (NO2) is een goede indicator voor verkeersgerelateerde (deeltjesvormige) luchtverontreiniging. Hoewel een deel van de NO2-uitstoot van industriële activiteiten komt, bepaalt vooral het (lokale) verkeer de NO2-niveaus. Vooral de blootstelling van de bevolking aan de uitstoot van wegverkeer is belangrijk voor de negatieve effecten van luchtverontreiniging op de gezondheid (WHO Europe, 2005; WHO Europe, 2013). 

    Ozon is indicator voor fotochemische luchtverontreiniging

    Ozon (O3)is de graadmeter voor de mate van fotochemische luchtverontreiniging. Ozon is de meest reactieve en giftige component van zomersmog en ontstaat vooral op mooie zomerdagen onder invloed van zonlicht en de uitstoot van vooral verkeer en industrie. Hoewel er dus speciale weersomstandigheden nodig zijn om smog te krijgen is ozonvorming vooral ook afhankelijk van de emissies van vluchtige organische stoffen (VOS), koolmonoxide (CO) methaan (CH4) en stikstofoxiden (NOx) (Mooijbroek et al., 2010). Ozon komt niet alleen voor op leefniveau, maar ook hoger in de atmosfeer (de stratosfeer). Ozon in de stratosfeer (zo’n 10 tot 50 km boven het aardoppervlak) beschermt de aarde tegen schadelijk ultraviolette straling van de zon. 

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. U.S. EPA. Air Quality Criteria for Particulate Matter (final report, Oct. 2004). Washington DC: U.S. EPA; 2004. Bron
    2. Janssen NAH, Hoek G, Simic-Lawson M, Fischer PH, van Bree L, ten Brink H, et al. Black Carbon as an Additional Indicator of the Adverse Health Effects of Airborne Particles Compared with PM10 and PM2.5. Environ Health Perspect. 2011;119(12):1691-1699. Bron | DOI
    3. WHO Europe. Health effects of transport-related air pollution. Copenhagen: WHO Regional office for Europe ; 2005. Bron
    4. WHO Europe. Review of evidence on health aspects of air pollution – REVIHAAP Project. Technical Report. Bonn: WHO Regional Office for Europe; 2013. Bron
    5. Mooijbroek D, Beijk R, Hoogerbrugge R. Jaaroverzicht Luchtkwaliteit 2009. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2010. Bron
  • Geluid

    Focus op omgevingsgeluid

    In dit onderwerp ligt de focus op de blootstelling aan en gezondheidsgevolgen van geluid in de woonomgeving. Informatie over gehoorschade door lawaai tijdens het werk en blootstelling aan harde muziek staat in het onderwerp gehoorstoornissen

    Geluid is een trilling van lucht

    Geluid is een trilling. Het ontstaat doordat een geluidbron telkens de lucht aanstoot, waardoor verdichtingen en verdunningen in de lucht (luchtdrukschommelingen) ontstaan die zich vanaf de geluidsbron uitbreiden. Deze luchtdrukschommelingen bereiken via de gehoorgang van het oor het trommelvlies. De trillingen die hierdoor ontstaan in het trommelvlies, bereiken via het middenoor, binnenoor en de gehoorzenuw de hersenen. Dit leidt tot waarneming en interpretatie van het geluid. 

    D decibel(A)

    Decibel (dB) is de eenheid voor de sterkte van een geluid. Meestal wordt hier de letter 'A' aan toegevoegd, wat aangeeft dat er gecorrigeerd is voor de gevoeligheid van het menselijk oor voor verschillende toonhoogten (frequenties).

    Lday-evening-night

    'day-evening-night level' (Lden) is het jaargemiddelde geluidniveau over de dag-, avond-, en nachtperiode en is de Nationale en Europese maat voor de blootstelling aan omgevingsgeluid. Omdat een bepaald geluidniveau in de avond en de nacht als hinderlijker wordt ervaren dan geluid overdag, telt het geluid in de avond en nacht zwaarder dan het geluid overdag. Hiertoe wordt het niveau dat voor de avond wordt bepaald verhoogd met 5 dB en het niveau dat voor de nacht wordt bepaald met 10 dB (Heemskerk, 2007).

    Lnight

    Lnight is de jaargemiddelde maat voor blootstelling aan geluid in de nacht. 

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Heemskerk NM. Wegwijzer, geluidrecht 2008. Een praktische handleiding voor iedereen die met juridische aspecten van geluidhinder te maken krijgt. Alphen aan den Rijn: Kluwer Uitgevers; 2007. Bron
  • Water

    Kwaliteit drinkwater

    In Nederland moet het drinkwater voldoen aan de normen voor de kwaliteit van drinkwater voor menselijke consumptie in het Nederlandse Drinkwaterbesluit. Het Drinkwaterbesluit is gebaseerd op de Europese drinkwaterrichtlijn. De kwaliteitsnormen zijn onderverdeeld in drie verschillende categorieën van parameters; microbiologische-, chemische- en indicatorparameters.

    Bij microbiologische parameters gaat het om bacteriën die direct effect kunnen hebben op de gezondheid. De darmbacteriën Escherichia coli (E. coli) en enterococcen zijn indicatoren voor de aanwezigheid van verontreinigingen met menselijke of dierlijke uitwerpselen, zogenaamde faecale verontreinigingen, en dus voor de mogelijke aanwezigheid van ziekteverwekkende micro-organismen die in deze uitwerpselen aanwezig kunnen zijn. De norm voor de darmbacteriën E. coli en enterococcen is afwezigheid in 100 ml drinkwater.

    Bij chemische parameters gaat het om stoffen die mogelijk gevolgen hebben voor de gezondheid bij langdurige en/of hoge blootstelling. Hierbij valt te denken aan ijzer, nikkel, mangaan, nitraat, chloor, lood, bestrijdingsmiddelen en geneesmiddelen. Bij indicatorparameters gaat het om bedrijfstechnische parameters, organoleptische en esthetische parameters en signaleringsparameters. Normoverschrijdingen van indicatorparameters vormen geen direct gevaar voor de volksgezondheid, maar geven aan dat er onvolkomenheden zijn bij de productie of de distributie van drinkwater.

    Op een aantal vlakken is het Drinkwaterbesluit uitgebreider dan de Europese regelgeving. Volgens zowel de Nederlandse als de Europese wetgeving moet de aanwezigheid van bepaalde bacteriën in het water bepaald worden. Volgens de Nederlandse wet moeten daarnaast ook een aantal andere micro-organismen bepaald worden in het innamewater, te weten (entero)virussen, CampylobacterCryptosporidium en Giardia, omdat van deze micro-organismen bekend is dat ze relevant zijn voor de volksgezondheid en daarom worden ze meegenomen in de risicoanalyse.

    Kwaliteit zwemwater

    De kwaliteit van het zwemwater wordt bepaald door metingen van de indicatorparameters E.coli en intestinale enterococcen. De Zwemwaterrichtlijn van de Europese Unie geeft waarden voor de indeling van zwemwater in kwaliteitsklassen: uitstekend, goed, aanvaardbaar of slecht.

  • Straling

    Verschillende stralingstypen

    Straling is een natuurkundig proces waarbij energieoverdracht plaatsvindt zonder dat sprake is van direct contact. Straling kent verschillende verschijningsvormen: als niet-zichtbare deeltjes, of als zichtbare of onzichtbare golfpakketjes. Omdat de energie-inhoud en de aard en interactie met materie en lichaamsweefsel sterk verschillen voor verschillende stralingstypen, wordt onderscheid gemaakt in: ioniserende straling, optische straling en elektromagnetische velden.

    • De ioniserende straling is het meest energierijk en komt vrij bij radioactief verval in de vorm van deeltjes (bijvoorbeeld alfa of beta straling) en/of in golfvorm als gammastraling. Ioniserende straling wordt uitgedrukt in millisievert (mSv). De belangrijkste bronnen van ioniserende straling zijn medisch diagnostisch onderzoek en radon en thoron in het binnenmilieu. Radon en thoron ontstaan van nature in de bodem en uit bodemmateriaal vervaardigde producten.  Radongas kan via de kruipruimte en vanuit bouwmaterialen in de woning terecht komen. Thorongas, dat veel sneller vervalt, zal alleen voldoende lang leven om uit de buitenste laag van de muur en de afwerklaag in de leefruimte te komen. Het verval van beide leidt tot de aanwezigheid van radioactieve vaste stoffen in de binnenlucht die na inademing zorgen voor blootstelling aan ioniserende straling. De constructie, de gebruikte bouwmaterialen en de ventilatie beïnvloeden de radonconcentratie in huis. Naast inademing van radon- en thoron-dochters vindt in de woning ook externe bestraling plaats vanuit bodem en bouwmaterialen (Bader et al., 2010). Veruit de hoogste doses ioniserende straling worden ontvangen bij de behandeling van kanker. Daarbij is de dosis heel veel hoger dan de normale jaardosis en ook veel hoger dan bij diagnostisch onderzoek. Omdat het daarbij gaat om bedoelde blootstelling van de tumor, zijn deze therapeutische blootstellingen niet meegenomen in de gegeven schatting van de jaargemiddelde stralingsdosis.
    • De optische straling omvat ultraviolette straling (de meest energierijke optische straling), zichtbare straling (licht) en infrarood. Voor ultraviolette blootstelling is geen eenduidige risicomaat ontwikkeld, al wordt bij zonnestraling de zonkracht of ook wel UV-index veelvuldig gehanteerd. De zonkracht is een maat voor de snelheid waarmee de UV-straling zonverbranding van de huid veroorzaakt.
    • Elektromagnetische velden worden gebruikt bij telecommunicatie (zoals radio en tv-zenders, mobiele telefoons, WiFi) en komen voor bij het gebruik van elektriciteit. Radiofrequente elektromagnetische velden in de leefomgeving zijn onder andere afkomstig van mobiele telefoons en de bijbehorende basisstations, radio- en televisiezenders, wifi-apparatuur, DECT-telefoons en magnetrons. Extreem-laagfrequente magnetische velden zijn afkomstig van de transport van elektriciteit (bijvoorbeeld hoogspanningslijnen). De sterkte van deze magnetische velden wordt uitgedrukt in tesla of microtesla.

    Effectieve dosis is maat voor de extra kans op het krijgen van kanker door ioniserende straling

    De effectieve dosis is een maat voor de extra kans op het krijgen van kanker door de blootstelling aan ioniserende straling. Het precieze effect van straling wordt bepaald door het type straling, de geabsorbeerde stralingsdosis en de gevoeligheid van het getroffen weefsel voor straling. De effectieve dosis, met als eenheid sievert, houdt met al deze factoren rekening. Hierbij is het onderscheid tussen de deeltjesstraling (alfa- en beta-) en gammastraling van belang. Alfa- en in iets minder mate betastraling hebben een kort en dicht ionisatiespoor en daarmee een beperkte dracht. Zij zijn relatief makkelijk af te schermen en dragen vooral bij aan risico’s van straling indien ze in het lichaam worden afgegeven door in het lichaam opgenomen radioactieve stoffen. Van gamma- en röntgenstraling is de dracht veel groter en bestraling van buiten het lichaam kan in belangrijke mate bijdragen aan de stralingsblootstelling.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Bader S, Dekkers SAJ, Blaauboer RO. Stralingsbelasting in Nederlandse nieuwbouwwoningen - Eindrapport ventilatie- en radononderzoek. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2010. Bron
Bronverantwoording
  • Luchtverontreiniging

    Landelijk Meetnetwerk Luchtkwaliteit

    De concentraties fijn stof, ozon en stikstofdioxide zijn afkomstig van meetgegevens van het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het RIVM, GGD Amsterdam en de DCMR Milieudienst Rijnmond (gecombineerd tot LML+). De concentraties worden ieder uur gemeten. De gemiddelden over de afgelopen 24 uur worden direct weergegeven op de website van het LML. Ook geeft de website van het LML details over de gebruikte meetmethoden.

    Meer informatie

  • Geluid

    Geluidbelasting door wegverkeer

    Sinds de wijziging in de geluidsregelgeving voor rijkswegen en spoorwegen en de invoering van geluidsproductieplafonds in 2012 stelt Rijkswaterstaat voor de rijkswegen jaarlijks een nalevingsverslag op (Rijkswaterstaat, 2015). Hierin staat op hoeveel punten een plafondoverschrijding plaats vindt en hoe de overschrijdingen opgelost worden. Voor de spoorwegen stelt Prorail sinds 2013 jaarlijks een nalevingsverslag op (Prorail, 2015).

    Cijfers over geluidbelasting tot en met 2012 zijn gebaseerd op gegevens over vliegverkeer van NLR, wegverkeer van RWS en Provincies en railverkeer van Prorail/Deltarail en zijn in 2012 bewerkt door het RIVM. Tot 2010 voerde PBL een modellering uit op de gegevens. De basis van de gegevens voor de RIVM en PBL modellen is anders. Dit heeft invloed op de uitkomsten. De berekeningen van 2010 en eerder zijn dan ook niet meer vergelijkbaar met de gegevens van 2012 (CBS et al., 2014).

    Landelijke schattingen geluidhinder en slaapverstoring

    Landelijke schattingen van het aantal volwassenen dat hinder en slaapverstoring ondervindt door geluid zijn afkomstig uit de ‘Inventarisatie Verstoringen’ (ook wel Hinderinventarisatie genoemd) van het RIVM en CBS (Van Poll et al., 2018). Deze wordt sinds 1977 met een interval van tussen de 5 en 8 jaar uitgevoerd. De mate waarin groepen mensen hinder of slaapverstoring ervaren, is in de hinderinventarisatie gemeten met een vragenlijst. Deze vragenlijst is afgenomen onder een steekproef van in Nederland woonachtige personen, die deel uitmaken van particuliere huishoudens en op het moment van het onderzoek 16 jaar of ouder zijn. Respondenten werd gevraagd in welke mate zij in de afgelopen 12 maanden in de thuissituatie gehinderd waren of in welke mate hun slaap verstoord was. Het gaat hierbij niet om een enkel incident, maar om de situatie zoals die over de afgelopen 12 maanden beleefd is.

    De respondenten kunnen op een schaal van 0 tot 10 antwoorden in welke mate zij zich gehinderd voelen of hun slaap verstoord is. Deze schaal wordt omgezet naar een range van 0 tot 100. Hierbij gelden de volgende afkappunten:

    • ernstige hinder of ernstige slaapverstoring: >72
    • (minstens) gehinderd of (minstens) slaap verstoord: >50
    • (minstens) enigszins gehinderd of (minstens) enigszins slaap verstoord: > 28

    Bij de lagere categorieën zijn de bovenliggende categorieën inbegrepen. Vandaar dat wordt gesproken van (minstens) enige hinder of slaapverstoring en (minstens) hinder of slaapverstoring.

    Regionale cijfers geluidhinder uit Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen

    Cijfers over geluidhinder naar GGD-regio en gemeente zijn afkomstig van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016. Deze cijfers zijn gebaseerd op een internationaal gestandaardiseerde vraag over geluidhinder die ook in de Hinderinventarisatie wordt gebruikt. Door middel van een getal van 0 (helemaal niet gehinderd) tot 10 (extreem gehinderd) hebben de respondenten (personen van 19 t/m 64 jaar) aangegeven in welke mate geluid van een zestal bronnen (wegverkeer < 50 km/uur; wegverkeer > 50 km/ uur; treinverkeer; vliegverkeer; brommers / scooters; buren) hindert, stoort of ergert in de thuissituatie. Antwoordoptie 'Niet hoorbaar' geldt voor als het geluid niet hoorbaar is in de thuissituatie.

    De antwoorden worden samengevat in een score: 

    • niet hoorbaar of geen of weinig (0-2)
    • matig (3-7)
    • ernstig (8-10)

    Hartinfarcten gerelateerd aan geluid

    Schattingen van het aantal hartinfarcten dat gerelateerd is aan het geluid afkomstig van wegverkeer, zijn afkomstig van een RIVM-studie uit 2008 (van Kempen & Houthuijs, 2008). In deze studie is een meta-analyse uitgevoerd om het aantal acute hartinfarcten te kunnen berekenen. Schattingen uit eerdere studies (van Kempen et al., 2001; de Hollander, 2004; Knol & Staatsen, 2005) vallen aanmerkelijk hoger uit. Dit komt onder meer door verschillen in onderzoeksopzet en doordat de RIVM-studie uit 2008 is gebaseerd op incidentie en de andere studies op prevalentie.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Rijkswaterstaat. Nalevingsverslag geluidproductieplafonds rijkswegen 2014. Rijkswaterstaat; 2015. Bron
    2. Prorail. Nalevingsverslag geluidproductieplafonds 2014, nr. P1217040. Prorail; 2015. Bron
    3. CBS, PBL, WUR. Geluidshinder in Nederland door weg-, rail- en vliegverkeer, 2012. Den Haag / Bilthoven / Wageningen: CBS, PBL, Wageningen UR; 2014. Bron
    4. Van Poll R, Breugelmans O, Houthuijs D, Van Kamp I. Beleving Woonomgeving in Nederland. Inventarisatie Verstoringen 2016. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2018. Bron
    5. van Kempen EEMM, Houthuijs DJM. Omvang van de effecten op gezondheid en welbevinden in de Nederlandse bevolking door geluid van weg- en railverkeer. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2008. Bron
    6. van Kempen EEMM, Ameling CB, Hoogenveen RT, Staatsen BAM, de Hollander AEM. De potentiële ziektelast toe te schrijven aan de geluidblootstelling in Nederland. Kwantitatieve schattingen in het kader van de Vijfde Milieuverkenningen. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2001. Bron
    7. de Hollander AEM. Assessing and evaluating the health impact of environmental exposures "deaths, DALYs or dollars?". Utrecht: Universiteit van Utrecht; 2004. Bron
    8. Knol AB, Staatsen BAM. Trends in the environmental burden of disease in the Netherlands 1980-2000. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); 2005. Bron
  • Water

    ILT rapporten over kwaliteit van het drinkwater

    Gegevens over de kwaliteit van het drinkwater komen uit het jaarlijkse rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) over de kwaliteit van het drinkwater in Nederland. Het rapport is gebaseerd op de resultaten van de controles van de drinkwaterkwaliteit door de drinkwaterbedrijven. De drinkwaterbedrijven voeren een wettelijk meetprogramma uit voor het bewaken van de drinkwaterkwaliteit. Ze voeren daarbij metingen uit op een set wettelijk verplichte parameters. Dit gebeurt na de laatste zuiveringsstap (af pompstation) en op verschillende plaatsen in het distributienetwerk, en soms voor een aantal parameters ook bij de klant thuis (ILT, 2017). Bijna alle huishoudens in Nederland zijn aangesloten op het waterleidingnet. Een zeer beperkt aantal huishoudens haalt hun drinkwater nog uit privé-putten. Deze zogeheten eigen winningen zijn geen onderdeel van de jaarlijkse rapportage van de ILT. Wel zijn eigenaren van privé-putten wettelijk verplicht om de kwaliteit van het water, dat zij aan derden ter beschikking stellen, te bewaken met behulp van een door de ILT goedgekeurd meetprogramma.

    Zwemwaterrapportage van de Europese Commissie

    Informatie over de kwaliteit van het zwemwater komt uit de jaarlijkse zwemwaterrapportage van de Europese Commissie (EEA, 2018). Het zwemwater wordt daarin volgens de Zwemwaterrichtlijn ingedeeld in de kwaliteitsklassen: uitstekend, goed, aanvaardbaar of slecht. De berekening van de waarden die bepalen in welke klasse een zwemlocatie wordt ingedeeld, is gebaseerd op de metingen van de indicatorparameters E.coli en intestinale enterococcen gedurende vier badseizoenen. Officiële zwemlocaties moeten gedurende het badseizoen (van 1 mei tot 1 oktober) tweewekelijks bemonsterd worden. De resultaten van de metingen moeten door de lidstaten van de Europese Unie aan de Europese Commissie worden gerapporteerd. De Europese Commissie neemt ze vervolgens op in de jaarlijkse zwemwaterrapportage.

    Meer informatie

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. ILT. De kwaliteit van het drinkwater in Nederland in 2016. Den Haag: Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT); 2017. Bron
    2. EEA. European bathing water quality in 2017. Luxembourg: European Environmental Agency (EEA); 2018. Bron
Methoden
  • Regionale verschillen: verschil in wijkcijfers

    Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om voldoende respondenten te hebben om cijfers op wijkniveau te kunnen presenteren. Omdat deze cijfers op een andere manier zijn berekend, kunnen ze afwijken van de cijfers die hier worden gepresenteerd. Niet alleen het onderliggende model is anders, ook het aantal achtergrondkenmerken dat wordt gebruikt verschilt; bij de RIVM schattingen wordt meer informatie over de bevolking gebruikt. Over het algemeen leiden de RIVM schattingen tot kleinere verschillen tussen gebieden dan de cijfers die verkregen zijn door middel van weegmethoden.

    Hieronder vindt u een lijstje van GGD'en met eigen wijkcijfers:

  • Regionale verschillen: Schattingen per wijk

    Aanleiding
    Vanwege de decentralisaties in het sociaal domein is steeds meer informatie nodig over gezondheid gerelateerde indicatoren op kleinere geografische niveaus. Daarom heeft het RIVM een model ontwikkeld om cijfers te kunnen berekenen op wijk- en buurtniveau op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van GGD’en, CBS en RIVM. Ondanks dat de Gezondheidsmonitor een enorm databestand is, bevat het onvoldoende respondenten om met behulp van weegmethoden cijfers te berekenen voor alle wijken en buurten in Nederland. In 2012 zijn de eerste wijk- en buurtcijfers gepresenteerd. Op basis van de Gezondheidsmonitor 2016 zijn nieuwe cijfers berekend.

    Methode
    In het kader van de Gezondheidsmonitor zijn via vragenlijsten gegevens over gezondheid en leefstijl verzameld over volwassenen van 19 jaar en ouder. De ruim 457.000 deelnemers aan de Gezondheidsmonitor zijn anoniem in een beveiligde omgeving gekoppeld aan registratiebestanden van het CBS. Deze bestanden bevatten informatie over een reeks achtergrondkenmerken, zoals leeftijd, geslacht, herkomst, huishoudsamenstelling, opleidingsniveau, inkomen en woningtype. Er is een statistisch model gebruikt om de gezondheid en leefstijl te relateren aan deze achtergrondkenmerken. Ook wordt informatie uit de naastgelegen gebieden meegenomen. Door middel van deze relatie is het daarna mogelijk om voor alle volwassenen hun verwachte gezondheid en leefstijl te berekenen. De uitkomsten worden vervolgens gemiddeld over de betreffende wijk of buurt.

    Schattingen
    De cijfers op wijk- en buurtniveau moeten met voorzichtigheid worden gebruikt. Met het model wordt de werkelijkheid zo goed mogelijk benaderd, maar de cijfers blijven schattingen van de werkelijkheid. Daarom worden de uitkomsten ook als hele cijfers (dus zonder decimalen) gepresenteerd. 
    De cijfers uit de Gezondheidsmonitor die zijn verkregen met behulp van weegmethoden zijn echter ook een benadering van de werkelijkheid. De weging is nodig vanwege o.a. selectieve non-respons. Net zoals bij de berekeningen van de wijk- en buurtcijfers zijn de weegfactoren van het CBS ook gebaseerd op achtergrondkenmerken van de respondenten. 

    Verschil tussen cijfers
    Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om voldoende respondenten te hebben om cijfers op wijkniveau te kunnen presenteren. Omdat deze cijfers op een andere manier zijn berekend, kunnen ze afwijken van de cijfers die hier worden gepresenteerd. Niet alleen het onderliggende model is anders, ook het aantal achtergrondkenmerken dat wordt gebruikt verschilt; bij de RIVM schattingen wordt meer informatie over de bevolking gebruikt. Over het algemeen leiden de RIVM schattingen tot kleinere verschillen tussen gebieden dan de cijfers die verkregen zijn door middel van weegmethoden. 

    Let op: de gepresenteerde gemeentecijfers zijn berekend via de weegmethode van het CBS. De gepresenteerde wijk- en buurtcijfers zijn daardoor niet direct vergelijkbaar met deze gemeentecijfers.

    Grote aantallen nodig

    Voor het doen van dit soort schattingen zijn grote aantallen respondenten nodig. Het is dus niet zo dat het ontwikkelde model de Gezondheidsmonitors kan vervangen. Hoe meer respondenten er zijn, hoe minder er geschat hoeft te worden en hoe beter de cijfers zijn.

    Samenwerking
    De cijfers zijn berekend in het kader van het Strategisch Programma RIVM (SPR), een programma voor onderzoek, innovatie en kennisontwikkeling. Een werkgroep van epidemiologen van GGD’en en GGD GHOR NL is er bij betrokken. 

    Meer weten?
    Een uitgebreide toelichting op de gebruikte methode is beschreven in een artikel (van de Kassteele et al., 2017). Voor de cijfers van 2016 zijn enkele aanpassingen gedaan aan het model.

    Voor vragen kunt u contact opnemen met carolien.van.den.brink@rivm.nl.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. van de Kassteele J, Zwakhals L, Breugelmans O, Ameling C, van den Brink C. Estimating the prevalence of 26 health-related indicators at neighbourhood level in the Netherlands using structured additive regression. International Journal of Health Geographics. 2017;(1). Bron | DOI
  • Luchtverontreiniging

    Berekening gezondheidseffecten ozon

    Berekeningen van de gezondheidseffecten van ozon zijn gebaseerd op relatieve risicocijfers uit de HRAPIE-studie van de WHO (WHO Europe, 2013) en VTV diagnosegroepen. Daarbij is uitgegaan van een 8-uursgemiddelde ozonconcentraties (van 12 tot 20 uur) van 58 ug/m3. Ook is er van uitgegaan dat er geen drempelwaarde bestaat waaronder geen effecten meer zullen optreden. Dit wijkt af van de HRAPIE aanbeveling om dagen met een maximale 8-uursgemiddelde ozonconcentratie van minder dan 20 ug/m3 niet in de berekeningen te betrekken.

    Achterliggende cijfers en bronnen

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. WHO Europe. Health risks of air pollution in Europe – HRAPIE project Recommendations for concentration–response functions for cost–benefit analysis of particulate matter, ozone and nitrogen dioxide. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2013. Bron
  • Straling

    Gezondheidsgevolgen van gemiddelde stralingsdosis moeilijk te schatten

    De gezondheidsgevolgen van de gemiddelde stralingsdosis die een Nederlander jaarlijks ontvangt, zijn moeilijk te schatten. Het is namelijk niet mogelijk om de kankergevallen die door ioniserende straling ontstaan te identificeren. Risico’s kunnen wel geschat worden op basis van epidemiologisch onderzoek bij hoge blootstellingniveaus, maar dan is daarna een extrapolatie naar de lagere niveaus nodig. Dat gebeurt nu veelal met een lineaire relatie. Voor de blootstelling in Nederland komen we dan op circa 2.000 sterfgevallen per jaar. Daarbij zijn veel kanttekeningen te plaatsen. Zo is het door straling toegevoegde risico minder indien de blootstelling op latere leeftijd plaatsvindt, en is er onzekerheid over de geldigheid van de lineaire extrapolatie.