Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

DrugsgebruikPreventie & ZorgPreventie

Cijfers & Context

Meer mannen dan vrouwen gebruiken cannabis

Regionaal & Internationaal

Cannabisgebruik Nederland gelijk aan gebruik in EU

Kosten

Niet beschikbaar

Preventie & Zorg

Ontmoedigen en verminderen risico's van gebruik

Aanbod van preventie van drugsgebruik

Ontmoedigen van drugsgebruik via verschillende methoden

Preventie beoogt het gebruik van drugs te voorkomen en verminderen, het eerste gebruik uit te stellen en problematisch gebruik en daarmee samenhangende risico's voor de gebruiker en de omgeving te voorkomen en verminderen (harm reduction). De Nederlandse aanpak is zowel algemeen als toegespitst op specifieke middelen en gebeurt via een combinatie van verschillende interventiemethoden:

  • regelgeving, handhaving en beleid
  • voorlichting en educatie
  • signalering, advies en stopondersteuning vanuit de zorg
  • beïnvloeden van de sociale en fysieke omgeving

Opiumwet reguleert verkoop en bezit van drugs

Het ministerie van VWS stelt de Opiumwet op en het ministerie van Veiligheid en Justitie is belast met de handhaving ervan. In de Opiumwet zijn de belangrijkste algemene bepalingen over bezit, handel, verkoop en productie van drugs vastgelegd. In deze wet wordt onderscheid gemaakt tussen drugs met een onaanvaardbaar risico voor de volksgezondheid, zoals heroïne en amfetamine en drugs met minder risico's, zoals cannabis en paddo’s. Daarnaast zijn er allerlei wettelijke bepalingen voor horecaondernemers, coffeeshophouders en organisatoren van evenementen.

Geïntegreerde leefstijlcampagnes voor roken, alcohol en drugs

In Nederland worden leefstijlcampagnes met betrekking tot drugs sinds najaar 2010 geïntegreerd met de leefstijlthema’s roken en alcohol. De leefstijlcampagnes en voorlichtingsprojecten zijn vooral gericht op jongeren en/of hun ouders/verzorgers. De voorlichting wordt vaak aangeboden op plekken waar jongeren veel komen zoals school, uitgaansleven en jongerenwerk. Internet is een medium wat in toenemende mate wordt gebruikt. Naast informatieve sites (zoals drugsinfo.nl en drugsenuitgaan.nl) is er aanbod van online zelfhulp, met en zonder structureel contact met een behandelaar.

Vroegsignalering en toeleiding naar preventie en zorg door professionals

Een essentieel onderdeel in de preventieketen van drugsgebruik is vroegsignalering. Ouders en professionals (zoals medewerkers op scholen, in de zorg, het welzijnswerk of de horeca) spelen een belangrijke rol bij het vroegtijdig onderkennen van (problematisch) drugsgebruik. De professionals kunnen adviseren over en doorverwijzen naar geschikt hulpaanbod.

Harm reduction activiteiten beogen schade drugsgebruik te beperken

Nederland kent verschillende interventies gericht op het beperken van de risico's van drugsgebruik voor de gebruiker en de omgeving (‘harm reduction’).

  • testservices: gebruikers van uitgaansdrugs zoals ecstacy kunnen hier hun drugs anoniem en gratis laten testen. Deze services beogen twee doelen: informeren van gebruikers over de risico's van drugs én monitoren van de kwaliteit van de drugs om adequaat te kunnen reageren wanneer er gevaarlijke drugs op de markt verschijnen (zie: drugs-test.nl en drugsenuitgaan.nl).
  • spuitomruil: Injecterende gebruikers kunnen hun gebruikte spuiten gratis omruilen voor nieuwe steriele spuiten. Het doel hiervan is het tegengaan van gezamenlijk gebruik van spuiten en daarmee het verminderen van de kans op onderlinge besmetting met hiv, hepatitis B en C.
  • gebruiksruimten, hostels, lotgenotencontact en allerlei gezondheidsprogramma’s voor veel voorkomende infectieziekten bij drugsgebruikers, zoals hepatitis B.
  • preventieve interventies gericht op het voorkomen van negatieve sociale gevolgen van drugsgebruik. Deze interventies richten zich voornamelijk op de preventie van school­uitval, dakloosheid en kindermishandeling (Hammink et al., 2012).  

Meer informatie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Hammink A, Altenburg M, Schrijvers C. De sociale gevolgen van verslaving. Een state of the art studie naar verstoring van sociale relaties, schooluitval, dakloosheid, schulden en huiselijk geweld als gevolg van alcohol- of drugsverslaving.. Rotterdam: IVO; 2012. GoogleScholar

Verantwoording

Definities
  • Definities Drugsgebruik

    Drugs zijn middelen die de hersenen prikkelen waardoor er geestelijke en lichamelijke effecten optreden. We noemen dit ook wel de pyscho-actieve werking.

    Het onderwerp drugsgebruik op Volksgezondheidenzorg.info richt zich op de volgende drugs: cannabis, hallucinogene paddenstoelen en heroïne, cocaïne, amfetamine, ecstacy en GHB. Cannabis (hasj en wiet/marihuana) en hallucinogene paddenstoelen staan bekend als ‘softdrugs’. Deze middelen staan op lijst II van de Opiumwet. Ook de plant qat staat sinds 5 januari 2013 op lijst II. Middelen zoals heroïne, cocaïne, amfetamine, LSD, ecstacy en GHB worden ‘harddrugs’ genoemd en staan op lijst I van de Opiumwet. Omdat deze middelen in de Opiumwet staan zijn ze illegaal. Ook alcohol en nicotine in tabak hebben een psycho-actieve werking, maar deze middelen staan niet in de Opiumwet en zijn dus legaal.

    Middelen op lijst I zijn volgens de wet gevaarlijker dan middelen op lijst II. In de werkelijkheid is de grens tussen harddrugs en softdrugs niet zo gemakkelijk te trekken. Er zijn gebruikers van softdrugs die zoveel gebruiken dat het ‘hard’ gebruik genoemd zou kunnen worden. Het omgekeerde komt ook voor, hoewel ‘soft’ gebruiken van harddrugs voor de meeste mensen moeilijk vol te houden is.

    We maken onderscheid in actueel, recent en ooit-gebruik:

    • Actueel gebruik: in de laatste maand voorafgaand aan de peiling
    • Recent gebruik: in het laatste jaar voorafgaand aan de peiling
    • Ooit-gebruik: ooit in het leven
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over Drugsgebruik

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    Leefstijlmonitor (LSM)/Gezondheidsenquête Ooit, afgelopen maand, afgelopen jaar cannabis gebruikt; afgelopen jaar harddrugs gebruikt (percentages) Nederlandse bevolking vanaf 18 jaar  LSMGezondheidsenquête
    Leefstijlmonitor (LSM)/ Peilstationsonderzoek Scholieren Ooit, afgelopen maand, afgelopen jaar cannabis gebruikt; ooit harddrugs, paddo's of lachgas gebruikt (percentages) Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSMPeilstations Scholieren
    Leefstijlmonitor (LSM)/ HBSC-Nederland Ooit, afgelopen maand, afgelopen jaar cannabis gebruikt; ooit XTC of lachgas gebruikt (percentages) Nederlandse scholieren van 12 t/m 16 jaar LSM, HBSC-Nederland
    Nationaal Prevalentie Onderzoek (NPO) Ooit, afgelopen maand, afgelopen jaar cannabis of harddrugs gebruikt (percentages) Nederlandse bevolking van 15 t/m 64 jaar van Rooij et al., 2011
    Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS) Aantal ingeschreven cliënten bij de verslavingszorg met cannabis of harddrugs als primair probleem Nederlandse bevolking LADIS
    European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA) Ooit, afgelopen jaar cannabis  of harddrugs gebruikt (percentages) Europese bevolking EMCDDA, Statistisch Bulletin
    European School Survey on Alcohol and other Drugs (ESPAD) In de afgelopen 30 dagen cannabis gebruikt; ooit harddrugs gebruikt (percentages) Europese scholieren van 15 en 16 jaar

    ESPADKraus et al., 2016

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. van Rooij AJ, Schoenmakers TM, van de Mheen D. Nationaal Prevalentie Onderzoek Middelengebruik 2009: kerncijfers 2009. Rotterdam: IVO; 2011. Bron