Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Diabetes mellitusRegionaal & InternationaalRegionaal

Cijfers & Context

Ruim 1,1 miljoen mensen met diabetes

Regionaal & Internationaal

Prevalentie in NL gelijk aan prevalentie in EU

Kosten

Zorguitgaven diabetes bijna 1,6 miljard euro

Preventie & Zorg

Gemiddelde opnameduur in ziekenhuis 7,3 dagen

Gebruikers diabetesmiddelen per zorgkantoorregio

Gebruikers diabetesmiddelen 2019

Per zorgkantoorregio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Gebruikers diabetesmiddelen 2019
Zorgkantoorregio2019
Groningen55,3
Friesland46,3
Drenthe49,6
Zwolle46,4
Twente50,4
Apeldoorn/Zutphen44,8
Arnhem44,3
Nijmegen45,1
Utrecht45,6
Flevoland52,2
't Gooi46,1
Noord Holland Noord42,2
Kennemerland39,8
Zaanstreek/Waterland48,2
Amsterdam58,2
Amstelland en De Meerlanden43,5
Zuid Holland Noord40,8
Haaglanden60,1
Delft/Westland/Oostland46,8
Midden-Holland41,6
Rotterdam66,8
Nieuwe Waterweg NoordNA
Zuid Hollandse Eilanden47,2
Waardenland50,3
Zeeland40,8
West Brabant44,3
Midden-Brabant47,3
Noord-Oost Brabant41,4
Zuid Oost Brabant39,0
Noord- en Midden Limburg43,5
Zuid-Limburg49,4
Midden-IJssel46,2

Bron: GIP databank (Zorginstituut Nederland)

* DDD betreft het aantal per dag. Op GIP databank wordt het aantal DDD’s per jaar gepresenteerd. * NA = Niet Aanwezig. * Vanaf 2016 is de regio Nieuwe Waterweg Noord samengevoegd bij de regio Delft/Westland/Oostland. 

View all detail data

Rotterdam, Amsterdam, Haaglanden en Groningen meer gebruik van diabetesmiddelen

De regio's Rotterdam, Amsterdam, Haaglanden en Groningen hebben ruim meer gebruikers van diabetesmiddelen dan het landelijke gemiddelde (meer dan 10%). In de meeste regio's ligt het aantal gebruikers onder of zelfs ruim onder het gemiddelde.

Landelijk 50 gebruikers per 1.000 Zvw-verzekerden

In 2019 hebben van iedere 1.000 Zvw-verzekerden 47,7 verzekerden ten minste één keer diabetesmiddelen verkregen dat werd vergoed op basis van de Zorgverzekeringswet. In 2019 zijn er ruim 825.000 gebruikers van diabetesmiddelen.  Het aantal gebruikers zegt niets over de gebruikte hoeveelheid van geneesmiddelen. De hoeveelheid geneesmiddelen kan per gebruiker variëren. Voor het meten en vergelijken van de gebruikte hoeveelheid wordt daarom gebruik gemaakt van het aantal standaarddagdoseringen (DDD, Defined Daily Dose). Informatie over DDD staat in de klik. Voor meer informatie over de gebruikte gegevens zie: Definities en Bronverantwoording.

Vergelijk met andere kaart

Meer informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

19-11-2020

Sterfte aan diabetes mellitus per GGD-regio

Sterfte aan diabetes mellitus 2013-2016

Per GGD-regio, gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht
Sterfte aan diabetes mellitus 2013-2016
GGD-regioCMFAfwijking tov NL
GGD Amsterdam134boven, 99% zeker
GGD Brabant-Zuidoost91onder, 95% zeker
GGD Drenthe97geen
GGD Flevoland129boven, 99% zeker
GGD Fryslân112boven, 95% zeker
GGD Gelderland-Midden97geen
GGD Gelderland-Zuid97geen
GGD Gooi en Vechtstreek85onder, 95% zeker
GGD Groningen121boven, 99% zeker
GGD Haaglanden106geen
GGD Hart voor Brabant89onder, 99% zeker
GGD Hollands Midden81onder, 99% zeker
GGD Hollands Noorden96geen
GGD IJsselland117boven, 99% zeker
GGD Kennemerland88onder, 95% zeker
GGD Limburg-Noord89onder, 95% zeker
GGD Noord- en Oost-Gelderland105geen
GGD regio Utrecht96geen
GGD Rotterdam-Rijnmond102geen
GGD Twente114boven, 99% zeker
GGD West-Brabant97geen
GGD Zaanstreek-Waterland94geen
GGD Zeeland88onder, 95% zeker
GGD Zuid-Holland Zuid92geen
GGD Zuid-Limburg92geen

Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek, gegevens bewerkt door RIVM

  • Comparative Mortality Figure (CMF)
  • ICD-10 codes E10-E14
View all detail data

Hoogste diabetes sterfte in Amsterdam

De hoogste sterfte aan diabetes mellitus is geregistreerd in de regio Amsterdam. In de doodsoorzakenstatistiek wordt voor regio Hollands-Midden de laagste sterfte aan diabetes mellitus gemeld. In vooral het westen en zuiden van het land vinden we, buiten de grote steden, meerdere regio's met een lage sterfte aan diabetes. In Nederland zijn volgens de CBS Doodsoorzakenstatistiek in de periode 2013 t/m 2016 ruim 11.400 mensen een diabetes mellitus overleden. Dat zijn jaarlijks gemiddeld 2.850 sterfgevallen.

Toelichting regionale verschillen

De regionale spreiding is getoetst ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Deze significantieniveaus zijn via de kaart op te vragen. Significantie geeft een nadere verklaring van de waarde die we mogen hechten aan de gepresenteerde verschillen. 

Meer informatie

  • Methoden: Berekening totale sterfte en sterfte naar doodsoorzaak per regio

Deelname Nationale Diabetes Challenge

Nationale Diabetes Challenge 2021

Per gemeente, peildatum 28 mei 2021
Nationale Diabetes Challenge 2021
GemeenteAantal
Aa en Hunze 
Aalsmeer 
Aalten 
Achtkarspelen 
Alblasserdam 
Albrandswaard 
Alkmaar 
Almelo1
Almere 
Alphen aan den Rijn 
Alphen-Chaam 
Altena3
Ameland 
Amersfoort1
Amstelveen 
Amsterdam 
Apeldoorn 
Arnhem3
Assen 
Asten 
Baarle-Nassau 
Baarn1
Barendrecht 
Barneveld1
Beek 
Beekdaelen 
Beemster 
Beesel 
Berg en Dal 
Bergeijk 
Bergen (L.) 
Bergen (NH.) 
Bergen op Zoom 
Berkelland1
Bernheze 
Best 
Beuningen 
Beverwijk 
Bladel 
Blaricum 
Bloemendaal 
Bodegraven-Reeuwijk 
Boekel 
Borger-Odoorn 
Borne 
Borsele 
Boxmeer 
Boxtel 
Breda1
Brielle 
Bronckhorst1
Brummen1
Brunssum 
Bunnik 
Bunschoten 
Buren 
Capelle aan den IJssel 
Castricum 
Coevorden 
Cranendonck 
Cuijk 
Culemborg 
Dalfsen 
Dantumadiel 
De Bilt 
De Fryske Marren 
De Ronde Venen1
De Wolden1
Delft 
Den Bosch 
Den Haag10
Den Helder1
Deurne 
Deventer 
Diemen 
Dinkelland 
Doesburg1
Doetinchem 
Dongen1
Dordrecht1
Drechterland 
Drimmelen 
Dronten 
Druten 
Duiven 
Echt-Susteren 
Edam-Volendam 
Ede 
Eemnes 
Eemsdelta1
Eersel 
Eijsden-Margraten 
Eindhoven5
Elburg 
Emmen 
Enkhuizen 
Enschede 
Epe 
Ermelo 
Etten-Leur2
Geertruidenberg 
Geldrop-Mierlo 
Gemert-Bakel 
Gennep 
Gilze en Rijen 
Goeree-Overflakkee 
Goes 
Goirle 
Gooise Meren1
Gorinchem 
Gouda1
Grave 
Groningen3
Gulpen-Wittem 
Haaksbergen 
Haarlem3
Haarlemmermeer 
Halderberge 
Hardenberg 
Harderwijk 
Hardinxveld-Giessendam 
Harlingen 
Hattem 
Heemskerk 
Heemstede 
Heerde 
Heerenveen 
Heerhugowaard 
Heerlen 
Heeze-Leende 
Heiloo 
Hellendoorn 
Hellevoetsluis 
Helmond 
Hendrik-Ido-Ambacht1
Hengelo 
Het Hogeland2
Heumen1
Heusden 
Hillegom 
Hilvarenbeek 
Hilversum1
Hoeksche Waard 
Hof van Twente1
Hollands Kroon 
Hoogeveen 
Hoorn1
Horst aan de Maas 
Houten 
Huizen1
Hulst 
IJsselstein 
Kaag en Braassem 
Kampen1
Kapelle 
Katwijk 
Kerkrade 
Koggenland 
Krimpen aan den IJssel 
Krimpenerwaard 
Laarbeek 
Landerd 
Landgraaf 
Landsmeer 
Langedijk 
Lansingerland 
Laren 
Leeuwarden 
Leiden2
Leiderdorp 
Leidschendam-Voorburg1
Lelystad 
Leudal 
Leusden 
Lingewaard2
Lisse 
Lochem 
Loon op Zand2
Lopik 
Losser 
Maasdriel 
Maasgouw 
Maassluis 
Maastricht 
Medemblik 
Meerssen 
Meierijstad 
Meppel1
Middelburg 
Midden-Delfland 
Midden-Drenthe 
Midden-Groningen 
Mill en Sint Hubert 
Moerdijk 
Molenlanden 
Montferland4
Montfoort1
Mook en Middelaar 
Neder-Betuwe 
Nederweert1
Nieuwegein1
Nieuwkoop 
Nijkerk 
Nijmegen1
Nissewaard 
Noardeast-Fryslân 
Noord-Beveland 
Noordenveld1
Noordoostpolder 
Noordwijk1
Nuenen, Gerwen en Nederwetten 
Nunspeet 
Oegstgeest 
Oirschot 
Oisterwijk1
Oldambt 
Oldebroek 
Oldenzaal 
Olst-Wijhe 
Ommen 
Oost Gelre 
Oosterhout 
Ooststellingwerf 
Oostzaan 
Opmeer 
Opsterland 
Oss 
Oude IJsselstreek 
Ouder-Amstel 
Oudewater 
Overbetuwe3
Papendrecht 
Peel en Maas1
Pekela 
Pijnacker-Nootdorp 
Purmerend 
Putten 
Raalte 
Reimerswaal 
Renkum1
Renswoude 
Reusel-De Mierden 
Rheden1
Rhenen2
Ridderkerk 
Rijssen-Holten 
Rijswijk 
Roerdalen 
Roermond 
Roosendaal1
Rotterdam1
Rozendaal 
Rucphen 
Schagen2
Scherpenzeel 
Schiedam 
Schiermonnikoog 
Schouwen-Duiveland 
Simpelveld 
Sint Anthonis 
Sint-Michielsgestel 
Sittard-Geleen 
Sliedrecht 
Sluis 
Smallingerland 
Soest1
Someren 
Son en Breugel 
Stadskanaal 
Staphorst 
Stede Broec 
Steenbergen 
Steenwijkerland2
Stein 
Stichtse Vecht 
Súdwest-Fryslân1
Terneuzen 
Terschelling 
Texel 
Teylingen1
Tholen 
Tiel11
Tilburg3
Tubbergen 
Twenterand 
Tynaarlo 
Tytsjerksteradiel 
Uden 
Uitgeest 
Uithoorn 
Urk 
Utrecht1
Utrechtse Heuvelrug 
Vaals 
Valkenburg aan de Geul 
Valkenswaard2
Veendam 
Veenendaal2
Veere 
Veldhoven1
Velsen 
Venlo 
Venray 
Vijfheerenlanden5
Vlaardingen 
Vlieland 
Vlissingen 
Voerendaal 
Voorschoten 
Voorst 
Vught 
Waadhoeke 
Waalre 
Waalwijk1
Waddinxveen 
Wageningen 
Wassenaar 
Waterland 
Weert 
Weesp 
West Betuwe1
West Maas en Waal 
Westerkwartier1
Westerveld1
Westervoort1
Westerwolde 
Westland 
Weststellingwerf 
Westvoorne 
Wierden 
Wijchen1
Wijdemeren 
Wijk bij Duurstede 
Winterswijk 
Woensdrecht 
Woerden 
Wormerland 
Woudenberg1
Zaanstad 
Zaltbommel 
Zandvoort 
Zeewolde 
Zeist1
Zevenaar1
Zoetermeer5
Zoeterwoude 
Zuidplas 
Zundert 
Zutphen 
Zwartewaterland 
Zwijndrecht 
Zwolle1

Bron: BvdGF

View all detail data

Tussenstand (28 mei) deelnemers Nationale Diabetes Challenge 2021

In de kaart staat per gemeente de tussenstand van het aantal locaties (131 locaties) dat deelneemt aan de Nationale Diabetes Challenge (NDC). De deelnemers wandelen ongeveer 20 weken. Samen trainen deelnemers toe naar de feestelijke finale op 25 september 2021. 

Mensen met diabetes wandelen met zorgverleners

Met ondersteuning van de Bas van de Goor Foundation organiseren lokale zorgverleners (zoals huisartsen, praktijkondersteuners, fysiotherapeuten, diëtisten, diabetes- en wijkverpleegkundigen) wekelijks een wandeling voor mensen met diabetes. Dit gebeurt in samenwerking met sportprofessionals en professionals uit het sociale domein. Zo helpen ze hen op weg naar een gezonde leefstijl. In kleine stappen trainen de deelnemers, samen mét hun zorgverlener, 16 tot 20 weken voor de Nationale Diabetes Challenge Week. De doelstelling is om in die week vier dagen achtereen te wandelen. Drie dagen in de eigen omgeving en de laatste dag op het Challenge Diabetes Festival waar alle deelnemers uit het hele land de laatste kilometers afleggen en finishen.

Aantal deelnemers 2015-2020

In 2015 begon de NDC bescheiden, maar in 20162017 en 2018 nam het aantal deelnemers een flinke vlucht. Van 125 deelnemende locaties in 2016,162 in 2017, 201 in 2018 tot 216 locaties in 2019. In 2019 wandelden op het Slotfestival bijna 4.700 mensen de afsluitende kilometers. Het aantal locaties in 2020 was door Corona een stuk minder. In totaal namen 87 locaties deel aan de zogenaamde NDC-light, een variant die ontwikkeld is, waarbij rekening is gehouden met de Corona-richtlijnen.

Vergelijk met andere kaart

Met informatie

Experts en redactie

Datum publicatie

08-06-2021

Verantwoording

Definities
  • Wat is diabetes mellitus?

    Diabetes mellitus, ofwel suikerziekte, is een chronische stofwisselingsziekte die gepaard gaat met een te hoog glucosegehalte in het bloed. Bij diabetes mellitus is het lichaam niet meer in staat om glucose goed te verwerken. Dat komt omdat er te weinig of geen insuline wordt aangemaakt of omdat het lichaam ongevoelig is geworden voor de insuline. Insuline is nodig voor het transport van glucose uit het bloed naar de lichaamsweefsels. Bij geen of onvoldoende insuline heeft het lichaam moeite om de glucose uit het bloed te krijgen en stijgen de bloedglucosewaarden. Hierdoor ontstaan allerlei klachten en uiteindelijk complicaties van hart en vaten, ogen, nieren en zenuwen.

  • Diabetes type 1 en type 2 meest voorkomende vormen van diabetes

    De twee meest voorkomende vormen van diabetes mellitus met elk een eigen oorzaak zijn type 1 en type 2 diabetes. Zwangerschapsdiabetes kan als een aparte categorie aangeduid worden. Deze categorie wordt overigens ook beschouwd als een risicofactor voor type 2 diabetes. Vanwege de stijgende incidentie wereldwijd van deze vorm van diabetes, komt ook zwangerschapsdiabetes op VZinfo aan de orde.

  • Gebruiker geneesmiddelen

    Een gebruiker is in de GIP databank gedefinieerd als een patiënt die gedurende een kalenderjaar minstens één voorschrift voor het betreffende geneesmiddel heeft ontvangen. Omdat iemand in een jaar verschillende geneesmiddelen kan gebruiken, kunnen gebruikersaantallen niet zomaar worden opgeteld. Een patiënt die een voorschrift voor zowel simvastatine als atorvastatine heeft ontvangen, telt mee als gebruiker van simvastatine én als gebruiker van atorvastatine; op het niveau van de cholesterolverlagers telt hij maar eenmaal mee.

  • Standaarddagdosering (DDD)

    Het aantal gebruikers zegt niets over de gebruikte hoeveelheid van geneesmiddelen: de hoeveelheid geneesmiddelen kan per gebruiker variëren. Voor het meten en vergelijken van de gebruikte hoeveelheid wordt daarom gebruik gemaakt van het aantal standaarddagdoseringen. Een standaarddagdosering (DDD, Defined Daily Dose) is de hoeveelheid werkzame stof die een volwassene per dag krijgt voor de onderhoudsbehandeling van een ziekte of een aandoening. De standaarddagdosering wordt jaarlijks vastgesteld door het Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology. Het gepresenteerde aantal DDD's op VZinfo en GIP databank verschillen van elkaar. Op VZinfo wordt het aantal DDD's per dag weergegeven en op GIP databank wordt het aantal DDD’s per jaar weergegeven.

  • ATC-codes

    Het classificatiesysteem van de World Health Organization deelt een geneesmiddel in door aan elke werkzame stof of combinaties daarvan een eigen code toe te kennen. Het antidepressivum Fluoxetine (Merknaam: Prozac®) heeft bijvoorbeeld de ATC-code: N 06 AB 03. De eerste letter (N) staat voor de anatomische hoofdgroep, in dit geval die van het zenuwstelsel (Nervous system). In combinatie met het tweecijferige getal (06) achter de N ontstaat de code voor de therapeutische subgroep. N06 is de code voor de therapeutische subgroep van de psychoanaleptica. De tweede letter (A) staat voor de farmacologische subgroep, de farmacologische subgroep N06A is die van de antidepressiva. In combinatie met de derde letter (B) onstaat de code voor de chemische subgroep. N06AB is de code voor de chemische subgroep van selectieve serotonine heropnameremmers (SSRI's). Het laatste getal staat uiteindelijk voor de specifieke werkzame stof binnen de chemische subgroep. In dit geval dus fluoxetine. Op de GIP databank wordt het ATC-classificatiesysteem gebruikt dat door de WHO is vastgesteld in het meest recente rapportagejaar. Deze indeling is toegepast op alle voorgaande jaren, zodat de gegevens over alle jaren op dezelfde wijze zijn geclassificeerd.

     

    ATC-codes per geneesmiddelgroep

    ADHD-middelen

    Antidepressiva

    Antipsychotica

    Astma- en COPD-middelen

    Cholesterolverlagers

    Diabetesmiddelen (insuline, oraal)

    Hepatitis C middelen

    HIV-middelen

    Maagmiddelen

    Pijnbestrijdingsmiddelen

    Slaap- en kalmeringsmiddelen

Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over diabetes mellitus

    Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
    Nivel Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie; Aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking NZR
    Family Medicine Network (FaMe-net) Aandeel diabetes type I in totale prevalentie  Nederlandse bevolking FaMe-net
    CBS Doodsoorzakenstatistiek

    Aantal sterfgevallen

    Nederlandse bevolking CBS Doodsoorzakenstatistiek
    Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg Registratie (LBZ)

    Klinische opnamedagen; Klinische opnamen; Gemiddelde opnameduur
    met Diabetes als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking LBZ
    Kosten van Ziektenstudie Kosten van zorg voor diabetes Nederlandse bevolking Kosten van Ziekten database
    GIP-databank Gebruikers diabetes middelen Nederlandse verzekerden volgens de Zorgverzekringswet GIP-databank
    International Diabetes Federation Prevalentie van diabetes (type 1 en 2) Europese bevolking 20-79 jaar IDF Diabetes Atlas 2019

     

Methoden
  • Internationale vergelijking op basis van de IDF Diabetes Atlas 2019, 9th edition

    De gepresenteerde gegevens in de internationale vergelijking van diabetes zijn afkomstig van de IDF Diabetes Atlas 2019, 9th edition. De IDF zegt hierover: "De gegevens die hierin worden gebruikt, zijn afkomstig uit verschillende bronnen, zoals peer-reviewed wetenschappelijke artikelen, websites van ministeries van volksgezondheid en nationale en regionale gezondheidsonderzoeken. Officiële rapporten van internationale organisaties, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), werden ook beoordeeld op hun kwaliteit door een internationaal expertpanel. Alleen gegevensbronnen die aan strenge selectiecriteria voldeden, werden meegenomen in de data-analyse."

  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

    Toetsing trends

    Toetsing van de trend heeft plaatsgevonden op ongestandaardiseerde data door middel van een logistische regressie, waarbij is gecorrigeerd is voor leeftijd en geslacht. Daarbij wordt getoetst of er een statistisch significante toe- of afname is met een significantieniveau (p-waarde) van 0,05. Vaak is onderscheid gemaakt naar trends in verschillende subpopulaties: mannen, vrouwen en leeftijdsgroepen. Daarnaast is getoetst of de trend voor mannen en vrouwen statistisch significant verschilt.
    De kans op het vinden van een toevallige significante uitkomst neemt toe met het aantal uitgevoerde toetsen. Om hiervoor te corrigeren is een Benjamini‐Hochberg‐correctie op de p‐waardes uitgevoerd.