Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

ContacteczeemCijfers & ContextOorzaken en gevolgen

Cijfers & Context

Meer vrouwen dan mannen met contacteczeem

Regionaal & Internationaal

Internationaal vergelijkbare cijfers ontbreken

Kosten

Zorguitgaven contacteczeem 112 miljoen euro

Preventie & Zorg

Relatief weinig klinische opnamen

Oorzaken contacteczeem

Enkele risicoberoepen en stoffen contacteczeem

Beroepen

Allergenen/Irritantia

Gezondheidszorgmedewerkers (artsen, verpleegkundigen, tandartsen, tandtechnici)

Desinfectantia - Medicatie - Latex (handschoenen)

Voedingsbranche (fabriekswerkers, koks)

Conserveermiddelen - Groenten, fruit, kruiden - Dierlijke eiwitten

Metaalbranche (lasser, bankwerker)

Nikkel - Rubberadditieven - Lijm - Oplosmiddelen

Bouw (metselaar, schilders, timmermannen)

Chromaat (cement) - Lijmen - Gips - Glasvezel - Oplosmiddelen

Kappers

Haarkleurstoffen - Permanentvloeistof - Bleekmiddelen - Nat werk

Schoonmakers

Detergentia - Geurstoffen - Latex - Nat werk - Schuurmiddelen

Bron: Richtlijn Contacteczeem van Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie (NVDV)

Allergenen en irriterende stoffen veroorzaken contacteczeem

Contacteczeem (ook wel contact dermatitis genoemd) is een huidaandoening die ontstaat als reactie op contact met bepaalde stoffen, al dan niet in combinatie met zonlicht. Door dit contact kunnen roodheid, jeuk, blaasjes, schilfering en kloven ontstaan (NCvB, 2019). Er wordt voornamelijk onderscheid gemaakt tussen twee soorten contacteczeem die ook in combinatie kunnen optreden; allergisch contacteczeem en irritatief contacteczeem. Allergisch contacteczeem ontstaat doordat het immuunsysteem een reactie veroorzaakt als een persoon in contact komt met een stof waar al eerder contact mee is geweest. Irritatief contacteczeem (ook wel ortho-ergisch eczeem genoemd) wordt veroorzaakt doordat een bepaalde stof de huid direct beschadigt.

Huidreactie afhankelijk van lengte en frequentie van contact

Of en hoe heftig de reactie optreedt is sterk afhankelijk van hoe vaak en hoe lang er contact is met de huid. Maar ook de sterkte van de irriterende stof, luchtvochtigheid en temperatuur (Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie, 2013). Er bestaan miljoenen stoffen die contacteczeem veroorzaken, daarom is het bijna onmogelijk om alles te vermijden (Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie, 2013). Allergenen die vaak gemeld worden zijn conserveermiddelen voor stoffen op waterbasis (in bijvoorbeeld zeep, verf en schoonmaakmiddelen), rubberversnellers (in handschoenen), geurstoffen, epoxyharsen (bij bijvoorbeeld monteurs), kappersproducten, chroom in cement, nikkel en metaalbewerkingsstoffen. Veelvoorkomende irriterende factoren en stoffen zijn vocht, nat werk, droge lucht, handenalcohol, shampoos, schuurmiddelen en oplosmiddelen (NCvB, 2019).

Meer informatie

Datum publicatie

27-10-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. NCvB. Kerncijfers beroepsziekten 2019. Amsterdam: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB); 2019. Bron
  2. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie. Richtlijn Contacteczeem. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie (NVDV); 2013. Bron

Gevolgen contacteczeem

Contacteczeem heeft een negatieve invloed op de kwaliteit van leven

Contacteczeem is geen levensbedreigende aandoening, maar heeft wel gevolgen voor het dagelijks leven van de patiënt. Doordat het vaak op het werk ontstaat door (herhaaldelijk en langdurig) contact met bepaalde stoffen heeft het gevolgen voor hoe iemand zijn/haar werk kan uitvoeren. Het vermijden van contact met de veroorzakende stof (mogelijk met behulp van beschermingsmiddelen) is de voornaamste behandeling van contacteczeem omdat langdurige gebruik van de medicatie (bijvoorbeeld corticosteroïden) niet geadviseerd wordt (Bains et al., 2019; Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie, 2013). Verschillende studies geven aan dat het hebben van contacteczeem negatieve impact heeft op de kwaliteit van leven van mensen, maar ook op het uitvoeren van hun werkzaamheden en ziekteverzuim (Boonchai et al., 2020; Kadyk et al., 2003; Kalboussi et al., 2019; Lampel & Powell, 2019; Skoet et al., 2003). Het hebben van contacteczeem op de handen heeft hierop een grote invloed (Lampel & Powell, 2019). 

Meer informatie

Datum publicatie

27-10-2020

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Bains SN, Nash P, Fonacier L. Irritant Contact Dermatitis. Clinical Reviews in Allergy & Immunology. 2019;56(1):99-109. Pubmed | DOI
  2. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie. Richtlijn Contacteczeem. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venerologie (NVDV); 2013. Bron
  3. Boonchai W, Charoenpipatsin N, Winayanuwattikun W, Phaitoonwattanakij S, Sukakul T. Assessment of the quality of life (QoL) of patients with dermatitis and the impact of patch testing on QoL: A study of 519 patients diagnosed with dermatitis. Contact Dermatitis. 2020;83(3):182-188. Pubmed | DOI
  4. Kadyk DL, McCarter K, Achen F, Belsito DV. Quality of life in patients with allergic contact dermatitis. Journal of the American Academy of Dermatology. 2003;49(6):1037-48. Pubmed | DOI
  5. Kalboussi H, Kacem I, Aroui H, O Maalel E, Maoua M, Brahem A, et al. Impact of Allergic Contact Dermatitis on the Quality of Life and Work Productivity. Dermatology Research and Practice. 2019;2019:3797536. Pubmed | DOI
  6. Lampel HP, Powell HB. Occupational and Hand Dermatitis: a Practical Approach. Clinical Reviews in Allergy & Immunology. 2019;56(1):60-71. Pubmed | DOI
  7. Skoet R, Zachariae R, Agner T. Contact dermatitis and quality of life: a structured review of the literature. Britisch Journal of Dermatology. 2003;149(3):452-6. Pubmed | DOI

Verantwoording

Definities
  • Contacteczeem is ontsteking van de huid door bepaalde stoffen

    Contacteczeem (ICD-9-code 692; ICD-10-code L23-L25) is een ontsteking van de huid, die ontstaat wanneer de huid in aanraking komt met bepaalde stoffen. De klachten kunnen af en toe de kop opsteken, maar kunnen ook continu aanwezig zijn. Soms heeft iemand langere tijd slechts lichte klachten, waarna de klachten weer verergeren. Contacteczeem komt vooral voor op handen, voeten of in het gezicht.

    Er worden twee vormen van contacteczeem onderscheiden:

    1. Irritatie (ortho-ergisch) contacteczeem: hierbij overtreft de (duur van de) aanraking met irriterende stoffen de belastbaarheid en het herstelvermogen van de huid. Zo kan bijvoorbeeld langdurig contact met water, zeep, oplosmiddelen en zuren eczeem veroorzaken bij bijvoorbeeld kapsters, metaalbewerkers, verpleegkundigen en huisvrouwen.
    2. Allergisch contacteczeem: hierbij is de huid overgevoelig geworden voor een bepaalde stof of groep van structureel verwante stoffen (sensibilisatie) door voorafgaande blootstelling. Bij mensen met een dergelijke overgevoeligheid zal kortdurend contact met deze specifieke stof al voldoende zijn voor het optreden of instandhouden van het eczeem op de contactplaats. Het eczeem kan lange tijd blijven bestaan. Allergisch contacteczeem is soms moeilijk te onderscheiden van constitutioneel eczeem.

    Symptomen bij acuut en chronisch contacteczeem verschillen

    Contacteczeem kan in een acute vorm of in een chronische vorm voorkomen. Deze indeling heeft te maken met het klinische beeld en niet met het type eczeem (irritatie of allergisch contacteczeem). Bij acuut contacteczeem treden sterk jeukende, met vocht gevulde blaasjes met een diffuse, rode en vurige zwelling (oedeem) op. De blaasjes barsten op den duur open, waardoor er vochtige plekken op de huid ontstaan. Deze plekken kunnen door bacteriële besmetting gaan ontsteken (secundaire infectie). Een kenmerk van chronisch contacteczeem is extreem droge huid, rood en schilferig. Verder is de huid verdikt en stug (lichenificatie), wat soms samengaat met kloofjes. Chronisch eczeem komt meestal aan de handen voor. Iemand met chronisch eczeem heeft vaak meer last van kloofjes en pijn dan van jeuk.

    Contacteczeem komt vaak weer terug

    Bij veel patiënten keert het contacteczeem over een periode van enkele jaren regelmatig terug. Omdat de huid vaak is blootgesteld aan huidirriterende stoffen, zoals zeep en water, of incidentele contacten met alom tegenwoordige allergenen, komen contacteczemen frequent terug. Dit geldt vooral voor contacteczeem aan de handen, deze eczemen komen bij 60-80% van de patiënten regelmatig terug (Hogan et al., 1990).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Hogan DJ, Dannaker CJ, Maibach HI. The prognosis of contact dermatitis. J Am Acad Dermatol. 1990;23(2 Pt 1):300-7. Pubmed
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over contacteczeem

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB)

    Aantal meldingen beroepsziekten

    Nederlandse beroepsbevolking

    NCvB, 2018

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur met contacteczeem als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking

    LMR

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor contacteczeem

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten

     

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. NCvB. Beroepsziekten in Cijfers 2018. Amsterdam: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten; 2018. Bron
Methoden
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.