Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Constitutioneel eczeemCijfers & ContextOorzaken en gevolgen

Cijfers & Context

Ruim 400.000 mensen in zorg

Regionaal & Internationaal

Kosten

Zorguitgaven 60 miljoen euro in 2017

Preventie & Zorg

Weinig ziekenhuisopnamen

Oorzaken constitutioneel eczeem

Aanleg is de belangrijkste risicofactor voor constitutioneel eczeem

De belangrijkste risicofactor voor het krijgen van constitutioneel eczeem is een atopische aanleg. Iemand heeft meer kans op een atopische aanleg, wanneer er bij een of beide ouders sprake is van astma, hooikoorts, constitutioneel eczeem of een combinatie van deze atopische ziekten. Bij veel patiënten die vóór het vierde levensjaar eczeemklachten krijgen, is tegelijkertijd sprake van sensibilisatie of een allergie voor voedselallergenen en later ook voor luchtwegallergenen (Wang et al., 2004). Het gaat hierbij om voedselallergenen zoals dierlijk eiwit (koemelk, kip, eieren) en pinda-eiwit, en om allergenen die een rol spelen bij allergische aandoeningen aan de luchtwegen (astma en hooikoorts), zoals huisstofmijt, graspollen, boompollen en dierlijke huidschilfers.

Door genetische afwijkingen reageren patiënten mogelijk sterker op stoffen uit de omgeving

De veronderstelling is dat er bij patiënten met constitutioneel eczeem sprake is van genetische afwijkingen van zowel de huidbarrière als de ontstekingsreactie, waardoor zij sterker reageren op stoffen uit de omgeving en dus eczeemklachten kunnen krijgen. Bij 20-50% van de patiënten met constitutioneel eczeem heeft men onder andere een mutatie aangetroffen in het gen dat codeert voor een eiwit dat van belang is bij de opbouw van de huidbarrière (het filaggrine gen) (Palmer et al., 2006 McLean & Irvine, 2012). Hierdoor zouden er gemakkelijker stoffen uit de omgeving (zoals water en zeep) en bacteriën de huid binnendringen.

Allergenen beïnvloeden het ontstaan en verergeren van eczeem waarschijnlijk niet

Allergene stoffen spelen waarschijnlijk geen rol bij het ontstaan en verergeren van constitutioneel eczeem. Er is nog onduidelijkheid over de verklaring van de bevinding dat constitutioneel eczeem minder vaak lijkt voor te komen bij kinderen die (uitsluitend) borstvoeding krijgen (Büchner et al., 2007). Eén van de mogelijke verklaringen is dat er bij deze kinderen sprake is van een kleinere kans op eczeem dankzij gunstige effecten van borstvoeding op de darmflora en het immuunsysteem van zuigelingen.

Enkele omgevingsfactoren lijken de ernst van het constitutioneel eczeem te beïnvloeden

Hoewel onduidelijk is of en welke omgevingsfactoren (anders dan allergenen) een rol spelen bij het ontstaan van constitutioneel eczeem, zijn er wel aanwijzingen dat enkele factoren een bestaand eczeem verergeren. Voorbeelden van dergelijke factoren zijn warmte en zweten, irritatie door textiel, ziek zijn, stress en mogelijk ook de lagere luchtvochtigheid in verwarmde ruimtes (CBO & NVvDV, 2006).

Experts en redactie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Wang I-J, Lin Y-T, Yang Y-H, Chen C-L, Tsai Y-H, Chiang B-L, et al. Correlation between age and allergens in pediatric atopic dermatitis. Ann Allergy Asthma Immunol. 2004;93(4):334-8. Pubmed | DOI
  2. Palmer CNA, Irvine AD, Terron-Kwiatkowski A, Zhao Y, Liao H, Lee SP, et al. Common loss-of-function variants of the epidermal barrier protein filaggrin are a major predisposing factor for atopic dermatitis. Nat Genet. 2006;38(4):441-6. Pubmed | DOI
  3. McLean WHIrwi, Irvine AD. Heritable filaggrin disorders: the paradigm of atopic dermatitis. J Invest Dermatol. 2012;132(E1):E20-1. Pubmed | DOI
  4. CBO, NVvDV. Richtlijn Constitutioneel eczeem van het CBO en Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Utrecht: CBO, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg; 2006. Bron

Gevolgen constitutioneel eczeem

Constitutioneel eczeem heeft grote invloed op welbevinden patiënt

Constitutioneel eczeem heeft een relatief grote invloed op het welbevinden van de patiënt in vergelijking met veertien andere huidziekten. Dit blijkt uit onderzoek waarbij patiënten door het invullen van een ziektespecifieke vragenlijst hun kwaliteit van leven een score geven (de Dermatology Life Quality Index) (Hutchings et al., 2001). Door hun klachten kunnen patiënten beperkt zijn in het uitvoeren van hun dagelijkse bezigheden en problemen ondervinden bij het aangaan van sociale contacten en tijdens hun vrijetijdsbesteding. Voor het verbeteren van de kwaliteit van leven is het dan ook van belang om naast de behandeling met medicijnen ook hulp te bieden bij het leren omgaan met de ziekte (van Coevorden et al., 2006; CBO & NVvDV, 2006).

Bij helft van de patiënten ook allergie voor dierlijk eiwit

Bij ongeveer de helft van de patiënten bij wie het constitutioneel eczeem zich openbaart tijdens de eerste vier levensjaren, is er ook sprake van een allergie voor dierlijk eiwit (in koemelk, kip en eieren) en voor eiwitten in pinda. Bij een groot deel van de patiënten verdwijnt de voedselallergie op jonge leeftijd. Tussen de twee en vier jaar begint geleidelijk de overgevoeligheid voor luchtallergenen toe te nemen (Aarden et al., 1994).

Experts en redactie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Hutchings CV, Shum KW, Gawkrodger DJ. Occupational contact dermatitis has an appreciable impact on quality of life. Contact Dermatitis. 2001;45(1):17-20. Pubmed
  2. van Coevorden AM, van Sonderen E, Bouma J, Coenraads P-J. Assessment of severity of hand eczema: discrepancies between patient- and physician-rated scores. Br J Dermatol. 2006;155(6):1217-22. Pubmed | DOI
  3. CBO, NVvDV. Richtlijn Constitutioneel eczeem van het CBO en Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. Utrecht: CBO, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg; 2006. Bron
  4. Aarden JM, Mulder PGH, Oranje AP. Vijfjaars na-onderzoek bij kindereczeem. Tijdschr Kindergeneeskd . 1994;62:269-272. GoogleScholar

Verantwoording

Definities
  • Definitie constitutioneel eczeem

    Constitutioneel eczeem is chronische huidontsteking

    Constitutioneel eczeem (ICD-9-code 691, ICD-10-code L20, ICPC-code S87) is een chronische ontsteking van de huid. Het maakt deel uit van een overgevoeligheidssyndroom waartoe ook andere atopische ziekten worden gerekend, zoals allergisch astma en hooikoorts (allergische rinitis). Deze atopische ziekten hangen nauw met elkaar samen en hierbij is vaak sprake van genetische aanleg. Of er naast aanleg ook omgevingsfactoren een rol spelen in het ontstaan van constitutioneel eczeem is nog onduidelijk. Constitutioneel eczeem is een chronische ziekte die na de kinderleeftijd sterk in ernst kan afnemen. Constitutioneel eczeem is soms moeilijk te onderscheiden van allergisch contacteczeem, een bepaalde vorm van contacteczeem.

    Hevige jeuk is belangrijkste klacht

    Het belangrijkste symptoom van constitutioneel eczeem is een chronische, hevige jeuk. De huid kan overal zijn aangedaan, maar meestal is er een voorkeurslocatie (gezicht, hals, nek, elleboogplooien, polsen, knieholten en enkels). Waar het eczeem zich openbaart is de huid rood, schilferig en vochtig, met een vergroving van de huidplooien. De resterende huid is vaak droog. Bij zuigelingen is vaak het gezicht sterk aangedaan. De ziekte verloopt met perioden waarin veel en perioden waarin weinig symptomen zichtbaar zijn. Raakt de huid geïnfecteerd met bacteriën, dan treedt een verergering op van het constitutioneel eczeem.

    Constitutioneel eczeem komt in verschillende leeftijdsfasen voor

    Constitutioneel eczeem kan in verschillende leeftijdsfasen voorkomen (Garmhausen et al., 2013):

    • op jonge leeftijd (zuigelingen en peuters); meestal verdwijnt het eczeem op vroege leeftijd, maar soms houdt het aan tot aan de volwassen leeftijd.
    • op latere leeftijd; sommige patiënten krijgen op latere leeftijd (vanaf 20 jaar) (opnieuw) eczeemklachten.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Garmhausen D., Hagemann T., Bieber T., Dimitriou I., Fimmers R., Diepgen TL, et al. Characterization of different courses of atopic dermatitis in adolescent and adult patients. Allergy. 2013;68(4):498-506. Bron
Bronverantwoording
  • Tabel: Bronnen bij de cijfers over constitutioneel eczeem

    Bron

    Indicator in VZinfo

    Gepresenteerde populatie VZinfo

    Meer informatie

    NIVEL Zorgregistraties eerste lijn

    Jaarprevalentie, aantal nieuwe gevallen

    Nederlandse bevolking

    NZR

    Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Klinische opnamedagen, klinische opnamen, gemiddelde opnameduur met constitutioneel eczeem als hoofdontslagdiagnose

    Nederlandse bevolking

    LMR

    Kosten van Ziektenstudie

    Kosten van zorg voor constitutioneel eczeem

    Nederlandse bevolking

    Kosten van Ziekten

Methoden
  • Methoden en technieken

    Standaardisatie

    De omvang en de leeftijdsverdeling van de bevolking verschillen per regio en land. Daarnaast treden in de loop van de tijd veranderingen op in de omvang en leeftijdsverdeling. Om ziekte- en sterftecijfers van verschillende regio’s en landen, of van opeenvolgende jaren met elkaar te kunnen vergelijken, wordt hier rekening mee gehouden. Daarbij worden de cijfers gecorrigeerd voor deze verschillen of veranderingen in de bevolking. Hierbij wordt uitgegaan van de omvang en de leeftijdsverdeling van een gekozen standaardpopulatie. Dit wordt standaardisatie genoemd.

    Indexatie

    Vooral bij de weergave van trends in de tijd zijn de trendcijfers vaak geïndexeerd. Een geïndexeerde trend laat ontwikkelingen in de tijd zien ten opzichte van een gekozen basisjaar. Dit gebeurt door de cijfers van alle jaren weer te geven als percentage van het cijfer in een gekozen basisjaar. Het cijfer in het basisjaar is gelijk gesteld aan 100(%). Indexatie maakt zichtbaar hoe groot de percentuele toe- of afname is ten opzichte van dat basisjaar. Door als basisjaar het eerste jaar in de grafiek te kiezen, kun je snel zien wat de verandering over de hele weergegeven periode is en ook of er grote verschillen zijn voor de onderscheiden groepen (mannen en vrouwen bijvoorbeeld).

    Indexatie kan ook gebruikt worden voor het weergeven van regionale verschillen. Hierbij wordt het landelijke cijfer bijvoorbeeld gelijk gesteld aan 100(%). Een regionaal cijfer boven of onder de 100 duidt erop dat het respectievelijk hoger of lager is dan het landelijke cijfer. Voorafgaand aan indexatie worden de cijfers vaak gecorrigeerd voor verschillen in samenstelling van de populaties.

Andere websites over Constitutioneel eczeem

Data en gegevensbronnen