Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Atlas VZinfo

Kaarten op GGD- en gemeenteniveau op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen

Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen

In 2012 is voor de eerste keer de ‘Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen' afgenomen. Na opschoning van de gegevens leverde de Gezondheidsmonitor gegevens over 387.195 volwassenen en ouderen (personen van 19 jaar en ouder), waarvan 376.384 (97,2%) zijn geënquêteerd door de GGD’en en 10.811 (2,8%) door het CBS. In 2016 is voor de tweede keer de Monitor Volwassenen en Ouderen afgenomen. Het totaal aantal respondenten in 2016 is 457.153, hiervan zijn 450.146 respondenten afkomstig van de GGD'en en 7.007 (1,5%) uit de CBS Gezondheidsenquête. De cijfers van de Gezondheidsmonitor leveren input voor landelijk, regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. Door de grote steekproefomvang is het mogelijk regionale en lokale uitsplitsingen van de gegevens te maken en die in kaarten te laten zien. Met de decentralisaties in het sociaal domein, die de laatste jaren zijn doorgevoerd, hebben gemeenten en gezondheidsorganisaties een toegenomen behoefte aan gegevens over gezondheid en leefstijl op regionaal en lokaal niveau.

Kaarten op Volksgezondheidenzorg.info

Op deze website staan een groot aantal kaarten over gezondheids- en leefstijlindicatoren op basis van Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen, GGD’en, CBS en RIVM, 2016. Deze zijn te vinden bij de verschillende onderwerpen onder het hoofdstuk 'Regionaal & Internationaal'. Zowel op GGD-niveau als op gemeenteniveau zijn er kaarten opgenomen. De gemeentekaarten zijn te bereiken via een link vanuit de tekst bij de kaart op GGD-niveau.

Meer informatie

Experts en redactie

Kaarten op wijkniveau op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen

Kaarten op wijkniveau in VZinfo

Het RIVM heeft cijfers over gezondheid en leefstijl berekend voor alle wijken en buurten in Nederland op basis van ruim 457.000 respondenten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 van GGD’en, CBS en RIVM. Omdat er vaak te weinig respondenten per wijk of buurt zijn, gebruikt het RIVM een model waarmee de cijfers berekend kunnen worden. Dit zijn zogenaamde kleine-domeinschatters (van de Kassteele et al., 2017).

Meer informatie

Datum publicatie

14-12-2018

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. van de Kassteele J, Zwakhals L, Breugelmans O, Ameling C, van den Brink C. Estimating the prevalence of 26 health-related indicators at neighbourhood level in the Netherlands using structured additive regression. International Journal of Health Geographics. 2017;(1). Bron | DOI

Kaarten op GGD-niveau op basis van de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019

Indicatoren middelbare scholieren (klas 2 en 4) 2019 per GGD-regio

Alcoholgebruik Roken
  • Alcoholgebruik
  • E-sigaret  
  • Binge drinken 
  • Roken 
Bewegen Seksueel risicogedrag
  • Wekelijks sporten
  • Condoomgebruik
 
  • Sexting
Drugsgebruik

Sociaaleconomische status

  • Drugsgebruik
  • Moeite met rondkomen
Ervaren gezondheid Social media en gamen
  • Goed ervaren gezondheid
  • Gamen
 
  • Social media
Psychische gezondheid Voeding
  • Cyberpesten - gepest worden
  • Energiedrankjes
  • Cyberpesten - anderen gepest
  • Suikerhoudende drankjes
  • Geluk
  • Water
  • Pesten - gepest worden
 
  • Pesten - anderen gepest
 
  • Psychosociale gezondheid
 
  • Stress
 
  • Weerbaarheid
 

 

Inleiding

De Gezondheidsmonitor Jeugd geeft inzicht in de leefstijl en het welzijn van middelbare scholieren. Alle 25 GGD'en in Nederland namen eind 2019 digitale vragenlijsten af bij tweede- en vierdeklassers van het voortgezet onderwijs. Meer dan 170.000 leerlingen beantwoordden vragen over hun gezondheid, geluk, psychosociaal welzijn, gebruik van sociale media, gamen, pesten, bewegen, suikerhoudende dranken, roken en drinken. Het onderzoek werd voor de tweede keer landelijk geharmoniseerd uitgevoerd (eerste keer was 2015).

Regionaal en lokaal

In elke GGD regio hebben tweede en vierde klassen van het regulier voortgezet onderwijs meegedaan met de Gezondheidsmonitor Jeugd. De omvang van de steekproeven verschilde per regio. Alle GGD regio’s hebben bijgedragen aan prevalentiecijfers op regionaal (GGD regio) en landelijk niveau. In 19 GGD regio’s werden alle tweede- en vierdeklassers uitgenodigd om mee te doen, zodat in die regio’s ook prevalentiecijfers voor gemeenten beschikbaar zijn. Op VZinfo zijn behalve de kaarten op GGD-niveau ook de kaarten op gemeenteniveau beschikbaar. Deze zijn via de tekst naast de GGD-kaart te raadplegen. Naast de landelijke standaardvragen hebben deze GGD’en ook vragen gesteld over onderwerpen die lokaal relevant zijn. De resultaten zijn veelal toegankelijk via de eigen websites van deze GGD’en.

Gezondheidsmonitor Jeugd versus andere bronnen

Het belang van de Gezondheidsmonitor Jeugd is vooral het grote aantal deelnemers waardoor regionale en gemeentecijfers beschikbaar zijn en uitsplitsingen naar veel verschillende subgroepen mogelijk zijn. De Gezondheidsmonitor Jeugd laat ook landelijke referentiecijfers zien om regionale cijfers in perspectief te plaatsen. Op VZinfo worden ook andere landelijke leefstijlcijfers gepresenteerd over de jeugd. Deze cijfers kunnen afwijken van de landelijke referentiecijfers uit de Gezondheidsmonitor Jeugd. Verschillen in dataverzamelingen ontstaan door bijvoorbeeld: het jaar en het seizoen van afname van de vragenlijst, de leeftijd van de respondenten en de precieze formulering van de vragen die zijn gesteld. VZinfo presenteert bij voorkeur cijfers met een jaarlijks/tweejaarlijkse updatefrequentie, zoals die van het CBS en het Trimbos Instituut, zodat trends gepresenteerd kunnen worden. 

Meer informatie

Verantwoording

Bronverantwoording
  • Aanvragen data voor wetenschappelijk onderzoek

    De Gezondheidsmonitor (doelgroep Volwassenen en Ouderen) is voor het eerst uitgevoerd in 2012. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 bevatten informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van negentien jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 zijn uitgevoerd door de GGD’en, CBS en RIVM. In 2012 en 2016 deden respectievelijk ruim 387.000 personen en 457.000 personen mee aan het grootschalige vragenlijstonderzoek. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 bevat informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van leerlingen in klas 2 en klas 4 van het voortgezet onderwijs. De Gezondheidsmonitor Jeugd is uitgevoerd door de GGD’en en RIVM. In totaal hebben bijna 97.000 leerlingen en 377 scholen deelgenomen aan deze monitor.

    Meer informatie over de Gezondheidsmonitors vind u hier. Bij het digitale loket Gezondheidsmonitors kunt u data of cijfers aanvragen uit de Gezondheidsmonitors voor onderzoek en beleid op zowel lokaal als landelijk niveau. Momenteel zijn de data en cijfers beschikbaar uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 en uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2015. Heeft u vragen of wilt u graag meer informatie over de aanvraag van cijfers of data uit de Gezondheidsmonitors? Stuur dan een e-mail.

Methoden
  • Regionale verschillen: Schattingen per wijk

    Aanleiding
    Vanwege de decentralisaties in het sociaal domein is steeds meer informatie nodig over gezondheid gerelateerde indicatoren op kleinere geografische niveaus. Daarom heeft het RIVM een model ontwikkeld om cijfers te kunnen berekenen op wijk- en buurtniveau op basis van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van GGD’en, CBS en RIVM. Ondanks dat de Gezondheidsmonitor een enorm databestand is, bevat het onvoldoende respondenten om met behulp van weegmethoden cijfers te berekenen voor alle wijken en buurten in Nederland. In 2012 zijn de eerste wijk- en buurtcijfers gepresenteerd. Op basis van de Gezondheidsmonitor 2016 zijn nieuwe cijfers berekend.

    Methode
    In het kader van de Gezondheidsmonitor zijn via vragenlijsten gegevens over gezondheid en leefstijl verzameld over volwassenen van 19 jaar en ouder. De ruim 457.000 deelnemers aan de Gezondheidsmonitor zijn anoniem in een beveiligde omgeving gekoppeld aan registratiebestanden van het CBS. Deze bestanden bevatten informatie over een reeks achtergrondkenmerken, zoals leeftijd, geslacht, herkomst, huishoudsamenstelling, opleidingsniveau, inkomen en woningtype. Er is een statistisch model gebruikt om de gezondheid en leefstijl te relateren aan deze achtergrondkenmerken. Ook wordt informatie uit de naastgelegen gebieden meegenomen. Door middel van deze relatie is het daarna mogelijk om voor alle volwassenen hun verwachte gezondheid en leefstijl te berekenen. De uitkomsten worden vervolgens gemiddeld over de betreffende wijk of buurt.

    Schattingen
    De cijfers op wijk- en buurtniveau moeten met voorzichtigheid worden gebruikt. Met het model wordt de werkelijkheid zo goed mogelijk benaderd, maar de cijfers blijven schattingen van de werkelijkheid. Daarom worden de uitkomsten ook als hele cijfers (dus zonder decimalen) gepresenteerd. 
    De cijfers uit de Gezondheidsmonitor die zijn verkregen met behulp van weegmethoden zijn echter ook een benadering van de werkelijkheid. De weging is nodig vanwege o.a. selectieve non-respons. Net zoals bij de berekeningen van de wijk- en buurtcijfers zijn de weegfactoren van het CBS ook gebaseerd op achtergrondkenmerken van de respondenten. 

    Verschil tussen cijfers
    Verschillende GGD’en hebben voor de Gezondheidsmonitor 2016 de steekproef opgehoogd om voldoende respondenten te hebben om cijfers op wijkniveau te kunnen presenteren. Omdat deze cijfers op een andere manier zijn berekend, kunnen ze afwijken van de cijfers die hier worden gepresenteerd. Niet alleen het onderliggende model is anders, ook het aantal achtergrondkenmerken dat wordt gebruikt verschilt; bij de RIVM schattingen wordt meer informatie over de bevolking gebruikt. Over het algemeen leiden de RIVM schattingen tot kleinere verschillen tussen gebieden dan de cijfers die verkregen zijn door middel van weegmethoden. 

    Let op: de gepresenteerde gemeentecijfers zijn berekend via de weegmethode van het CBS. De gepresenteerde wijk- en buurtcijfers zijn daardoor niet direct vergelijkbaar met deze gemeentecijfers.

    Grote aantallen nodig

    Voor het doen van dit soort schattingen zijn grote aantallen respondenten nodig. Het is dus niet zo dat het ontwikkelde model de Gezondheidsmonitors kan vervangen. Hoe meer respondenten er zijn, hoe minder er geschat hoeft te worden en hoe beter de cijfers zijn.

    Samenwerking
    De cijfers zijn berekend in het kader van het Strategisch Programma RIVM (SPR), een programma voor onderzoek, innovatie en kennisontwikkeling. Een werkgroep van epidemiologen van GGD’en en GGD GHOR NL is er bij betrokken. 

    Meer weten?
    Een uitgebreide toelichting op de gebruikte methode is beschreven in een artikel (van de Kassteele et al., 2017). Voor de cijfers van 2016 zijn enkele aanpassingen gedaan aan het model.

    Voor vragen kunt u contact opnemen met carolien.van.den.brink@rivm.nl.

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. van de Kassteele J, Zwakhals L, Breugelmans O, Ameling C, van den Brink C. Estimating the prevalence of 26 health-related indicators at neighbourhood level in the Netherlands using structured additive regression. International Journal of Health Geographics. 2017;(1). Bron | DOI