Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

AlcoholgebruikPreventie & ZorgZorg

Cijfers & Context

Bijna één op de vijf scholieren is binge drinker

Regionaal & Internationaal

Minste overmatige drinkers in Flevoland

Kosten

Kosten-baten alcohol 2,3 tot 2,9 miljard

Preventie & Zorg

Ruim 900 ziekenhuisopnamen bij jongeren

Ziekenhuisopnamen alcoholproblemen jongeren

Ruim 900 ziekenhuisopnamen onder jongeren door alcoholintoxicatie

In 2015 zijn 931 jongeren tot 18 jaar in het ziekenhuis opgenomen na overmatig alcoholgebruik. Volgens deze registratie van het Nederlands Signaleringscentrum voor Kindergeneeskunde werden meer jongens (53%) dan meisjes (47%) opgenomen (van der Lely et al., 2016).

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. van der Lely N, Schreurs C, Van Hoof J.J., van Dalen W. Factsheet Alcoholopnames en alcoholintoxicaties van minderjarigen van 2007 tot en met 2015. Delft/Enschede/Utrecht: NSCK/ Reinier de Graaf Groep/ Universiteit Twente/ Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP:; 2016. GoogleScholar

Trend in ziekenhuisopnamen alcoholproblemen jongeren

Stijging aantal ziekenhuisopnamen onder jongeren door alcohol

Het aantal jongeren dat na overmatig alcoholgebruik in een ziekenhuis wordt opgenomen stijgt. In 2015 werden 931 jongeren opgenomen en dat is een stijging van 19% ten opzichte van 2014. Tussen 2013 en 2014 steeg dit aantal met 10%. 

De cijfers zijn afkomstig van de registratie van het Nederlands Signaleringscentrum voor Kindergeneeskunde (NSCK) (van der Lely et al., 2016).

 

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. van der Lely N, Schreurs C, Van Hoof J.J., van Dalen W. Factsheet Alcoholopnames en alcoholintoxicaties van minderjarigen van 2007 tot en met 2015. Delft/Enschede/Utrecht: NSCK/ Reinier de Graaf Groep/ Universiteit Twente/ Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP:; 2016. GoogleScholar

Verantwoording

Definities
  • Overmatige drinkers

    Onder overmatige drinkers wordt verstaan: personen die meer dan 14 glazen per week (voor vrouwen) en 21 (voor mannen) glazen alcohol drinken.

  • Zware drinkers

    Onder zware drinkers wordt verstaan: personen die minstens 1 keer per week ten minste vier (voor vrouwen) en zes (voor mannen) glazen alcohol op één dag drinken.

  • Binge drinken

    Binge wil zeggen het drinken van 5 glazen alcohol of meer tijdens 1 enkele gelegenheid.

Bronverantwoording
  • Leefstijlmonitor

    De Leefstijlmonitor levert dé kerncijfers over leefstijl in Nederland. In de Leefstijlmonitor werken partijen samen die zich bezig houden met leefstijl. De Leefstijlmonitor is opgezet in opdracht van VWS en wordt gecoördineerd door het RIVM.

    Een belangrijke leverancier voor de cijfers in de Leefstijlmonitor (LSM) is de CBS Gezondheidsenquête (GE). De GE is een vragenlijstonderzoek onder de Nederlandse bevolking dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) jaarlijks uitvoert sinds 1981. Doel van de GE is om een zo volledig mogelijk overzicht te geven van ontwikkelingen in de gezondheid, medische contacten, leefstijl en deelname aan (preventief) gezondheidsonderzoek in Nederland. Tussen 1997 en 2010 maakte de enquête deel uit van het Permanent Onderzoek LeefSituatie (POLS) als de module Gezondheid. Sinds 2010 wordt de GE als op zichzelf staand onderzoek uitgevoerd. Vanaf 2014 geldt dat de GE jaarlijks circa 9.500 respondenten heeft, bij een responspercentage van ruim 60%.

    De Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor wordt elk jaar uitgevoerd. De GE vragenlijsten (vraagteksten en schema’s) zijn beschikbaar op www.cbs.nl.

    Meer informatie

  • Gezondheidsenquête

    Vervolg op POLS gezondheid en welzijn, Permanent Onderzoek Leefsituatie, gezondheid en welzijn van het CBS.

    Meer informatie
    Zorggegevens: CBS-Gezondheidsenquête

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. CBS-Gezondheidsenquête, CBS-GE. zorggegevens.nl
  • Gezondheidsmonitor GGD’en, CBS en RIVM

    De ‘Gezondheidsmonitor GGD’en, CBS en RIVM, 2012’ bestaat uit gegevens die in 2012 onder mensen van 19 jaar en ouder zijn verzameld door het CBS en 28 GGD’en. In de ‘Gezondheidsmonitor GGD’en, CBS en RIVM, 2012’ staan na opschoning de gegevens van 387.195 mensen waarvan 376.384 (97,2%) zijn geënquêteerd door de GGD’en en 10.811 (2,8%) door het CBS. Het meest recente jaar is 2012. De ‘Gezondheidsmonitor GGD’en, CBS en RIVM’ verschijnt elke vier jaar; de eerstvolgende bevat dus in 2016 door het CBS en de GGD’en verzamelde gegevens.

    Meer informatie
    Zorggegevens: Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012, GGD'en, CBS en RIVM GGD’en, CBS en RIVM

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012, GGD'en, CBS en RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012. zorggegevens.nl
  • Peilstationsonderzoek Scholieren

    Het Peilstationsonderzoek (onder professionals vaak afgekort tot Peil) is een landelijk representatief onderzoek naar het roken, drinken, drugsgebruik en internetgebruik onder scholieren van tien tot en met achttien jaar uitgevoerd door het Trimbos-instituut. Er doen ruim tienduizend leerlingen van het basisonderwijs (groep 7 en 8) en het voortgezet onderwijs mee.

  • HBSC

    De Health Behaviour in School-aged Children-studie (HBSC-studie) is in 2001, 2005, 2009 en in 2013 afgenomen onder representatieve steekproeven scholieren van het basisonderwijs en het VO (leerjaar 1 t/m 4)  (de Looze et al., 2014). De Nederlandse HBSC-studie is onderdeel van het internationale HBSC-onderzoek dat in 1993/94, 1997/98, 2001/02, 2005/06 en 2009/10 is uitgevoerd onder 11-, 13- en 15-jarige scholeren. In 2009/2010 namen 43 landen en regio's in Europa en Noord-Amerika deel aan het onderzoek. Alle EU-landen, behalve Cyprus, hebben geparticipeerd. Nederland neemt sinds 2001/02 deel (Currie et al., 2000; Currie et al., 2004; Currie et al., 2008; Currie et al., 2012). In Nederland voert de Universiteit Utrecht de HBSC-studie uit in samenwerking met het Trimbos-instituut en het SCP (de Looze et al., 2014).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. de Looze M, van Dorsselaer S, de Roos S, Verdurmen JEE, Stevens G, Gommans R. HBSC 2013 Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland. Utrecht: Universiteit Utrecht; 2014. Bron
    2. Currie C, Hurrelmann K, Settertobulte W, Smith R, Todd J. Health Behaviour in School-aged Children: a WHO Cross-National Study (HBSC). International Report. Copenhagen: WHO Regional office for Europe; 2000. Bron
    3. Currie C, Roberts C, Morgan A, Smith R, Settertobulte W, Samdal O, et al. Young People's Health in Context: international report from the HBSC 2001/02 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2004. Bron
    4. Currie C, Gabhainn SN, Godeau EE, Roberts C, Smith R, Currie D, et al. Inequalities in young people's health: HBSC international report from the 2005/06 Survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2008. Bron
    5. Currie C, Zanotti C, Morgan A, Currie D, de Looze M, Roberts C. Social determinants of health and well-being among young people. Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) study: international report from the 2009/2010 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2012. Bron
  • Landelijke Medische Registratie (LMR)

    Landelijke Medische Registratie (LMR). Bevat medische en administratieve gegevens van patiënten die klinisch of in dagverpleging opgenomen zijn geweest in een ziekenhuis in Nederland. Met ingang van 1 januari 2014 is de LMR registratie vervangen door de LBZ registratie.

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. LMR, Landelijke Medische Registratie. zorggegevens.nl
    2. LBZ, Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg . zorggegevens.nl
  • WHO-Health For All database

    De WHO-HFA bevat gegevens over totale alcoholconsumptie afkomstig van het WHO Global Information System on Alcohol and Health (GISAH). De gegevens over totale alcoholconsumptie in GISAH zijn gebaseerd op geregistreerde gegevens over productie en handel. Er wordt daarbij geen rekening gehouden met aankopen in het buitenland, opslag, tax free alcohol en surrogaatalcohol. Dit vermindert de nauwkeurigheid van de indicator. Gegevens komen uit verschillende administratieve bronnen zoals overheidsstatistieken, statistieken van de alcoholindustrie en de statistische database van de Food and Agriculture Organization (FAO) van de Verenigde Naties (FAOSTAT).

    Meer informatie:
    Zorggegevens: WHO-HFA database

    Bronnen en literatuur

    Bronnen

    1. WHO-HFA, WHO European Health for All Database. zorggegevens.nl
  • ESPAD

    De European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD)-studie is in 1995, 1999, 2003, 2007, 2011 en 2015 uitgevoerd onder vijftien- en zestienjarige scholieren van het middelbaar onderwijs in ongeveer 40 Europese landen (soms grote regio's). In Nederland voert het Trimbos-instituut ESPAD uit onder ruim vierduizend 3e en 4e klassers van het voorgezet onderwijs. De Verenigde Staten deden niet mee aan de ESPAD, maar voerden vergelijkbaar onderzoek uit (Monshouwer et al., 2012; Hibell et al., 2012; Kraus et al., 2016).

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Monshouwer K, van Dorsselaer S, Verdurmen JEE, Vollebergh WWAM. Factsheet ESPAD 2011. Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder Nederlandse scholieren vergeleken met de rest van Europa. Utrecht: Trimbos-instituut; 2012. Bron
    2. Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A, et al. The 2011 ESPAD Report. Substance Use Among Students in 36 European Countries. Stockholm: Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN); 2012. Bron
    3. Kraus L, Guttormsson U, Leifman H, Arpa S, Molinaro S, Monshouwer K. The 2015 ESPAD Report: results from the European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs. München: IFT; 2016. Bron
  • Aanvragen data voor wetenschappelijk onderzoek

    De Gezondheidsmonitor (doelgroep Volwassenen en Ouderen) is voor het eerst uitgevoerd in 2012. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 bevatten informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van de Nederlandse bevolking van negentien jaar en ouder. De Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012 en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 zijn uitgevoerd door de GGD’en, CBS en RIVM. In 2012 en 2016 deden respectievelijk ruim 387.000 personen en 457.000 personen mee aan het grootschalige vragenlijstonderzoek. De Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 bevat informatie over de gezondheid, sociale situatie en leefstijl van leerlingen in klas 2 en klas 4 van het voortgezet onderwijs. De Gezondheidsmonitor Jeugd is uitgevoerd door de GGD’en en RIVM. In totaal hebben bijna 97.000 leerlingen en 377 scholen deelgenomen aan deze monitor.

    Meer informatie over de Gezondheidsmonitors vind u hier. Bij het digitale loket Gezondheidsmonitors kunt u data of cijfers aanvragen uit de Gezondheidsmonitors voor onderzoek en beleid op zowel lokaal als landelijk niveau. Momenteel zijn de data en cijfers beschikbaar uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012, Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 en uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2015. Heeft u vragen of wilt u graag meer informatie over de aanvraag van cijfers of data uit de Gezondheidsmonitors? Stuur dan een e-mail.

Methoden
  • Vragenlijsten

    Alcoholgebruik wordt doorgaans met vragenlijsten onderzocht

    Om het alcoholgebruik bij verschillende groepen mensen te onderzoeken, worden meestal vragenlijsten afgenomen. Om een beeld te krijgen van het alcoholgebruik in de hele bevolking, wordt naast de informatie uit vragenlijsten ook wel verkoopinformatie gebruikt. Bij vragenlijstonderzoek is het risico op onderschatting van het alcoholgebruik groter dan het risico op het te hoog inschatten van het eigen alcoholgebruik, in het bijzonder bij de zwaardere drinkers (Garretsen, 1983). 

    Bronnen en literatuur

    Literatuur

    1. Garretsen HFL. Probleemdrinken: Prevalentiebepaling, beïnvloedende factoren en preventiemogelijkheden: Theoretische overwegingen en onderzoek in Rotterdam. Tilburg: Tilburg University; 1983. Bron