Volksgezondheidenzorg.info

Zoekveld

Ziektelast in DALY's

Ziektelast naar risicofactor

Bijdrage van risicofactoren aan de ziektelast

Percentage van de totale ziektelast van de selectie van ziekten waarvoor de ziektelast is berekend
RisicofactorhartziektenberoertekankersCOPDdiabetesalcohol afhankelijkheid
Roken2,551,034,594,550,430,00
(Ernstig) overgewicht1,440,350,830,002,570,00
Lichamelijke inactiviteit1,371,210,410,000,510,00
Overmatig alcoholgebruik0,101,170,280,000,001,28
Hoge zoutinname1,050,870,000,000,000,00
Lage consumptie van fruit0,510,600,330,000,390,00
Lage consumptie van vis0,900,580,000,000,000,00
Lage consumptie van groenten0,280,000,260,000,000,00
Te veel verzadigde vetten0,310,000,000,000,000,00

 

  • Milieu- en arbeidsfactoren zijn niet in de figuur opgenomen; de bijdrage van deze factoren aan de ziektelast zijn op een andere manier berekend.
  • Voor de selectie van ziekten waarvoor de ziektelast is berekend, zie: Ziektelast

Roken veroorzaakt meeste gezondheidsverlies

Ruim 13% van de ziektelast uitgedrukt in DALY's was in 2011 toe te schrijven aan roken. Hiermee is roken veruit de belangrijkste risicofactor. Roken is geassocieerd met onder meer hartziekten en (long)kanker en COPD. Ook ernstig overgewicht zorgt voor relatief veel gezondheidsverlies. Ongeveer 5% van de ziektelast is hieraan toe te schrijven, met name vanwege de relatie met diabetes en hartziekten. Waar roken leidt tot veel verloren levensjaren, veroorzaakt ernstig overgewicht een relatief groot verlies van gezonde jaren. Dit komt doordat ernstig overgewicht vooral is geassocieerd met minder dodelijke ziekten zoals diabetes mellitus. Mensen met overgewicht verliezen minder gezondheid dan mensen met ernstig overgewicht. Mensen die te weinig lichaamsbeweging hebben, te veel alcohol drinken of niet gezond eten, verliezen gemiddeld genomen minder gezondheid dan rokers en mensen die te zwaar zijn.

Ongunstige arbeidsomstandigheden veroorzaken 5% van ziektelast

Van de bijdragen van een selectie van ongunstige arbeidsomstandigheden aan de ziektelast zijn schattingen voor Nederland gemaakt. Werkdruk, blootstelling aan stoffen (inclusief passief roken) en beeldschermwerk zijn de ongunstigste arbeidsomstandigheden. Zij veroorzaken veel ziektelast via burn-out, COPD, longkanker en KANS. In totaal kan 5% van de totale ziektelast toegeschreven worden aan de selectie van ongunstige arbeidsomstandigheden. 

Van milieufactoren draagt luchtverontreiniging meest bij aan ziektelast

Voor zes Europese landen, waaronder Nederland, is onderzocht hoeveel van de totale ziektelast wordt veroorzaakt door blootstelling aan negen verschillende milieufactoren (Hänninen & Knol, 2011). De negen onderzochte milieufactoren zijn verantwoordelijk voor ongeveer 3-7% van de totale ziektelast in de betreffende landen. In Nederland is 4,0-5,7% van de ziektelast gerelateerd aan milieufactoren. Van deze milieufactoren veroorzaakt blootstelling aan luchtverontreiniging veruit de meeste ziektelast, gevolgd door transportgeluid, passief roken en radon.

Meer informatie

Onderwerpen:

Experts en redactie

Bronnen en literatuur

Literatuur

  1. Hänninen O, Knol A. European perspectives on environmental burden of disease. Estimates for nine stressors in six European countries. Helsinki: National Institute for Health and Welfare (THL); 2011. Bron

Verantwoording

Definities
  • Ziektelast in DALY's

    De ziektelast ('Burden of Disease') is de hoeveelheid gezondheidsverlies in een populatie die veroorzaakt wordt door ziekten. De ziektelast wordt uitgedrukt in DALY's ('Disability-Adjusted Life-Years'). De DALY kwantificeert gezondheidsverlies en is opgebouwd uit twee componenten: de jaren verloren door vroegtijdige sterfte en de jaren geleefd met ziekte.

Methoden
  • Berekening ziektelast

    Voor de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018 (VTV-2018) is de ziektelast van een selectie van ziekten berekend. Voor een een toelichting op de berekeningen, zie: Ziektelastberekeningen.

  • Berekening bijdrage risicofactoren aan ziektelast

    Voor het berekenen van de bijdrage van risicofactoren aan de ziektelast is gebruikgemaakt van het populatie attributieve risico (PAR). Deze is gebaseerd op:

    • de prevalentie van de risicofactor in de populatie;
    • de kans op het optreden van ziekte gegeven de risicofactor;
    • de ernst van de ziekte (wegingsfactor);
    • de sterftekans.

    Voor de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018 (VTV-2018) is het gezondheidsverlies (uitgedrukt in DALY’s) berekend, dat is toe te schrijven aan elk ziektegeval dat het gevolg is van de risicofactor (bijvoorbeeld roken of onvoldoende bewegen). Berekend is met welk deel de jaarlijkse incidentie, prevalentie en sterfte van een ziekte zou afnemen als iedereen het meest gunstige niveau van de risicofactor zou hebben, bijvoorbeeld ‘niemand rookt’ of ‘iedereen beweegt voldoende’.

  • Selectie van ziekten

    De ranglijst is gebaseerd op 59 ziekten en aandoeningen die zijn geselecteerd voor de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 (VTV-2014). Meer informatie over de selectieprocedure en de geselecteerde ziekten en aandoeningen is te vinden in: Selectie van ziekten.

Andere websites over Ziektelast in DALY's